گربه شد عابد و مسلمانا! موضع تجدیدنظر و تسلیم‏طلبانه ”راه‏توده“- پیک‏نت! ”انقلاب در انقلاب“ موضعى‏‏‏‏‏‏ سوسیال دموکرات!

مقاله شماره ١٣٨٩  /  ٩ (٢۴ اردیبهشت)  بخش نخست

واژه راهنما: تجدیدنظرطلبى‏‏‏، تسلیم‏طلبى‏‏‏، رفرمیسم. شیوه نظاره‏گر ظاهربین در خدمت منافع سرمایه‏دارى‏‏‏. مارکسیسم، نفى‏‏‏درنفى‏‏‏ هگل و فویرباخ. منافع طبقاتى‏‏‏- اقتصادى‏‏‏ طبقه کارگر قطب‏نماى‏‏‏ مبارزه. موضع انقلابى‏‏‏‏‏‏ حزب توده ایران. فلسفه‏بافى‏‏‏ ژورنالیستى‏‏‏. “راه‏توده”-پیک‏نت در خدمت سرمایه‏داران. محک تمایز سره از ناسره، دفاع از راه رشد با جهت‏گیرى‏‏‏ سوسیالیستى‏‏ است‏.

در گذشته “راه توده”- پیک‏نتِ على‏‏‏‏‏‏ خدایى‏‏‏‏‏‏ مخالف طرح مسائل طبقاتى‏‏‏‏‏‏ توسط “توده‏اى‏‏‏‏‏ها” بود.

او که تنها “آزادى‏‏‏‏‏‏” را آماج خیزش انقلابى‏‏‏‏‏‏ کنونى‏‏‏‏‏‏ در ایران اعلام مى‏‏‏‏‏‏کرد، طرح مساله‏هاى‏‏‏‏‏‏ طبقاتى‏‏‏‏‏‏ را براى‏‏‏‏‏‏ آن مضر مى‏‏‏‏‏‏دانست، زیرا گویا تاثیرى‏‏‏‏ مخرب‏‏ بر «وحدت مردم» داشته و «در بهترین حالت آب در هاون کوبیدن» از کار در مى‏‏‏‏‏‏آید. اکنون هم او بر همین عقیده است. اما از سر بدبختى‏‏‏‏‏‏ «برخى‏‏‏‏‏‏ از خوانندگان “راه توده”» دست از سر “کچل” او (در مثل مناقشه نیست، او البته سرى‏‏‏‏‏‏ پرمو دارد!) برنمى‏‏‏‏‏‏دارند و مداوم پرسش مطرح مى‏‏‏‏‏‏سازند! براى‏‏‏‏‏‏ نمونه پرسیده‏اند: «جنبش سبز مردم ما چه ماهیتى‏‏‏‏‏‏ دارد؟ … اصلاح‏طلب بودید و حالا انقلابى‏‏‏‏‏‏ شده‏اید؟» (“انقلاب در انقلاب”، “راه توده” ٢۶۴، ٢۴ آوریل ٢٠١٠).

اینکه «اکنون هم او بر همین عقیده است»، به آن معنا نیست که على‏‏‏‏ خدایى‏‏‏‏، همانطور که دیرتر نشان داده خواهد شد، مخالف طرح مساله‏هاى‏‏‏‏‏ طبقاتى‏‏‏‏‏ در خدمت منافع سرمایه‏داران است! اصلاً و ابداً!

براى‏‏‏‏‏ اثبات این واقعیت باید به عمق درونمایه “تز”هاى‏‏‏‏‏ مطرح شده در نوشتار پیش گفته نگریست.

در نوشتار “انقلاب در انقلاب”، راه حلى‏‏‏‏‏‏ که براى‏‏‏‏‏ دفاع از منافع سرمایه‏داران انتخاب مى‏‏‏‏‏‏شود، راه حلى‏‏‏‏‏‏ شناخته شده است. مارکس آن را شیوه “نظاره‏گر ظاهربین” مى‏‏‏‏‏‏نامد. زنده‏یاد احسان طبرى‏‏‏‏‏‏ این شیوه را با بیان شیواى‏‏‏‏‏‏ «تماشاگرى‏‏‏‏‏‏ نظرى‏‏‏‏‏‏» مشخص مى‏‏‏‏‏‏سازد که براى‏‏‏‏‏‏ تئوریزه کردن “ظاهرامر” و طرح “تز” برپایه آن، بیانى‏‏‏‏‏‏ دقیق‏ و مشخص است. این شیوه در نوشتار پیش گفته به‏کار گرفته شده است. وظیفه سطور زیر نشان دادن درونمایه  تئورى‏‏‏‏‏‏ و تزهاى‏‏‏‏‏‏ طرح شده در نوشتار «”انقلاب در انقلاب”، شایسته‏ترین نام براى‏‏‏‏‏‏ جنبش سبز» که عنوان نوشتار پیش گفته “راه توده”- پیک نت است، مى‏‏‏‏‏‏باشد.

در زیر همچنین نشان داده خواهد شد که تزهاى‏‏‏‏‏‏ مطرح شده در “راه توده”- پیک نت اینجا و آنجا به شیوه بیان و مضمون اندیشه انقلابى‏‏‏‏‏‏ مارکسیستى‏‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏‏‏ دستبردى‏‏‏‏‏‏ زده‏اند، اما کوچکترین ارتباط ماهوى‏‏‏‏‏‏ با تحلیل مارکسیستى‏‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏‏‏ ندارند. اسلوب کار، همانطور که گفته شد، تئوریزه کردن “ظاهر امر”، ظاهر پدیده و استخراج “تز” از آن است. این یکى‏‏‏‏‏‏ از شیوه‏هاى‏‏‏‏‏‏ معمول در شیوه “ژورنالیستى‏‏‏‏‏‏” بورژوایى‏‏‏‏‏‏ است که على‏‏‏‏‏‏ خدایى‏‏‏‏‏‏ آن را خوب آموخته است و همیشه تکرار مى‏‏‏‏‏‏کرد: باید «یک قاشق از حقیقت را در سطلى‏‏‏‏‏‏ از آب ریخت» و آن را به خدمت گرفت. این در حالى‏‏‏‏‏‏ است که طبرى‏‏‏‏‏‏ هشدار مى‏‏‏‏‏‏دهد که ظاهر پدیده را نباید با ماهیت پدیده یکى‏‏‏‏‏‏ دانست!

از دیدگاه تئوریک تعمیم نظرى‏‏‏‏‏ از “خاص” مجاز و ممکن است. این “خاص” در پدیده نمى‏‏‏‏‏تواند “خاصى‏‏‏‏‏” دلبخواهى‏‏‏‏‏ و اراده‏گرایانه باشد، بلکه باید آن “حلقه اساسى‏‏‏‏‏” (مارکس) و “یاخته”اى‏‏‏‏‏ (لنین) باشد (نگاه شود به http://www.tudeh-iha.com/?p=1152&lang=fa و http://www.tudeh-iha.com/?p=1174&lang=fa ) که «قوانین درونى‏‏‏‏ ایجاد‏ شدن پدیده» (ا ط) را بیان مى‏‏‏‏‏کند و نشان مى‏‏‏‏‏دهد. دیرتر نشان داده خواهد شد که شیوه “ژورنالیستى‏‏‏‏‏” تعمیم، به تئورى‏‏‏‏‏ مارکسیستى‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏‏ در این‏باره پایبند نیست!

یک نکته را باید در آغاز برجسته ساخت! نویسنده نوشتار، على‏‏‏‏‏‏ خدایى‏‏‏‏‏‏ نیست. شعور درک و توان تئوریک او براى‏‏‏‏‏‏ نگارش چنین نوشتارى‏‏‏‏‏‏ قد نمى‏‏‏‏‏‏دهد. لذا نگارنده مایل است بپذیرد که فرد نویسنده نوشتار با حسن نیت در جستجوى‏‏‏‏‏‏ پاسخى‏‏‏‏‏‏ مبتنى‏‏‏‏‏‏ بر منطق مارکسیستى‏‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏‏‏ براى‏‏‏‏‏‏ پرسش‏هاى‏‏‏‏‏‏ مطرح شده مى‏‏‏‏‏‏باشد. هدف، پلمیک با او نیست، اگر هم اینجا و آنجا چنین لحنى‏‏‏‏‏‏ خود را تحمیل بکند. بکار بردن این لحن، باید اذعان داشت، اما بى‏‏‏‏‏‏هدف نیست. هدف آن انداختن زلزله به تن و جان توده‏اى‏‏‏‏‏‏هاست. دیگرانى‏‏‏‏‏‏ که در “راه توده” (و یا در امکان‏هاى‏‏‏‏‏ دیگر) مى‏‏‏‏‏‏نویسند، نمى‏‏‏‏‏‏توانند موضع فلسفى‏‏‏‏‏‏- تئوریک تجدید‏نظرطلبانه (ریورزیونیستى‏‏‏‏‏)‏ اتخاذ و از آن نتایج تسلیم‏طلبانه (اپورتونیستى‏‏‏‏‏) استخراج کرده و سیاست‏ رفرمیستى‏‏‏‏‏‏- پوزیتیویستى‏‏‏‏‏ سوسیال دمکرات مبتنى‏‏‏‏ بر موضع اپورتونیستى‏‏‏‏ را سیاستى‏‏‏‏ توده‏اى‏‏‏‏‏‏ قلمداد سازند، اما زمانى‏‏‏‏‏‏ که پاسخ لب‏سوز دریافت مى‏‏‏‏‏‏کنند، گفتگو و بحث را قطع کنند، چنانچه در مورد دفاع از برنامه نولیبرال “خصوصى‏‏‏‏‏‏ و آزادسازى‏‏‏‏‏‏ اقتصادى‏‏‏‏‏‏” و مبارزه براى‏‏‏‏ راه رشد آینده کشور با جهت‏گیرى‏‏‏‏ سوسیالیستى‏‏‏‏ انجام دادند!

نمى‏‏‏‏‏‏توان خود را مدافع حزب توده ایران دانست، اما نخواست در بحث و گفتگو براى‏‏‏‏‏‏ شفاف شدن موضع مارکسیستى‏‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏‏‏ شرکت کرد. این شیوه، شیوه‏اى‏‏‏‏‏‏ است که در برنامه ارتجاع داخلى‏‏‏‏‏‏ و خارجى‏‏‏‏‏‏ براى‏‏‏‏‏‏ تداوم پراکندگى‏‏‏‏‏‏ در حزب توده ایران و جنبش توده‏اى‏‏‏‏‏‏ طراحى‏‏‏‏‏‏ شده است. از موضع “چپ انقلابى‏‏‏‏‏” و به عنوان توده‏اى‏‏ نمى‏‏‏‏‏‏توان‏‏‏‏ با آن موافق بود و باید آن را افشا نمود!

ارتجاع بدون هر تردیدى‏‏‏‏ در برنامه خود براى‏ خنثى‏ سازى‏ جنبش توده‏اى‏،‏ خواستار براه افتادن انواع گروه‏ها است‏‏ که خود را توده‏اى‏‏‏‏‏‏ مى‏‏‏‏‏‏دانند. وظیفه این گروه‏ها انحراف نظر و عمل جنبش توده‏اى‏‏‏‏ به سوى‏‏‏‏ مساله‏هاى‏‏‏‏ جنبى‏‏‏‏‏‏ و نازا مى‏‏‏‏‏باشد. «بگذار صد گل بشکفد» و آنوقت به این وضع ابدیت ببخش، زیرا پراکندگى‏‏‏‏‏ چپ انقلابى‏‏‏‏‏ در خدمت منافع سرمایه‏دارى‏‏‏‏‏ است. این شیوه “تقسیم کن و حکومت کن” است که باید آن را با تمام توان برملا ساخت و با آن به مبارزه‏اى‏‏‏‏‏‏ هوشمندانه و قاطعانه پرداخت، زیرا این شیوه، موثرترین شیوه براى‏‏‏‏‏‏ «اشغال حزب توده ایران از درون» است که زنده‏یاد جوانشیر در مورد آن در “سیماى‏‏‏‏‏‏ مردمى‏‏‏‏‏‏ حزب توده ایران” هشدار مى‏‏‏‏‏‏دهد؟

نگارنده در این زمینه در گفتگویى‏‏‏‏‏‏ تلفنى‏‏‏‏‏‏ با رفیق “محمد امیدوار”، دبیر اول کمیته مرکزى‏‏‏‏‏ حزب توده ایران نیز نکاتى‏‏‏‏‏‏ را مطرح نموده‏ام که به آن در نوشتارى‏‏‏‏‏‏ دیگر تحت عنوان “رزم یک‏پارچه علیه اشغال حزب توده ایران از درون!” پرداخته خواهد شد.

همانطور که نشان داده خواهد شد، هدف نوشتار “انقلاب در انقلاب”، توضیح “سیاست راه توده” است که پس از سرقت آرشیو آن توسط على‏‏‏‏‏‏ خدایى‏‏‏‏‏‏ به سیاست علنى‏‏‏‏‏‏ و رسمى‏‏‏‏‏‏ آن تبدیل شده است. سیاستى‏‏‏‏‏ تجدیدنظر و تسلیم‏طلبانه‏ در تائید بخشى‏‏‏‏‏‏ از حاکمیت سرمایه‏دارى‏‏‏‏‏‏ در ایران. نباید گول “یادمانده‏ها” و تقریباً “شهید حزب شدن” على‏‏ خدایى‏‏ را در این داستانسرایى‏‏هاى‏‏ او خورد.

نظریه‏پرداز در نوشتار “انقلاب در انقلاب”‌ زمینه ارزیابى‏‏‏‏‏‏ مارکسیستى‏‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏‏‏، ماتریالیسم تاریخى‏‏‏‏‏‏ را ترک مى‏‏‏‏‏‏کند. یعنى‏‏‏‏‏‏ براى‏‏‏‏‏‏ تحلیل و ارزیابى‏‏‏‏‏‏ خود از شرایط عینى‏‏‏‏‏‏ حاکم بر جامعه حرکت نمى‏‏‏‏‏‏کند. به جاى‏‏‏‏‏‏ این شیوه ماتریالیست تاریخى‏‏‏‏‏‏، نظریه‏پرداز تحلیل خود را از ذهنیت عنصر عمل‏کننده یا سوبیکت تاریخى‏‏‏‏‏‏ مورد نظر خود آغاز مى‏‏‏‏‏‏کند. موضع فلسفى‏‏‏‏‏‏- تئوریک رویرزیونیستى‏‏‏‏‏‏ نوشتار ریشه در این عملکرد آن دارد.

البته مى‏‏‏‏‏‏توان در جامعه طبقاتى‏‏‏‏‏‏ صحنه نبرد اجتماعى‏‏‏‏‏‏ را از منظر برداشت این یا آن لایه و طبقه اجتماعى‏‏‏‏‏‏ نیز مورد پژوهش قرار داد و حزب طبقه کارگر باید این توانایى‏‏‏‏‏‏ را هم داشته باشد. اما اینکه وظیفه اندیشه مارکسیستى‏‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏ نخست طرح مساله از دیدگاه طبقه کارگر باید باشد، تا از این منظر موضع طبقاتى‏‏‏‏‏- اقتصادى‏‏‏‏‏ دیگر لایه‏ها را مورد ارزیابى‏‏‏‏‏‏ قرار داده و ازجمله به نتیجه‏گیرى‏‏‏‏‏‏ درباره نزدیک‏ترین متحدان براى‏‏‏‏‏‏ طبقه کارگر نایل شود، امرى‏‏‏‏‏‏ طبیعى‏‏‏‏‏‏ و ضرورى‏‏‏‏‏‏ است. اما این ضرورت از دیدگاه یافتن راه‏هاى‏‏‏‏‏‏ ممکن براى‏‏‏‏‏‏ تاثیر بر روى‏‏‏‏‏‏ نیروهاى‏‏‏‏‏‏ دیگر و کوشش براى‏‏‏‏‏‏ تعمیق نبرد اجتماعى‏‏‏‏‏‏ و سوق دادن آن به سوى‏‏‏‏‏‏ “راه رشد ترقى‏‏‏‏‏‏خواهانه و انقلابى‏‏‏‏‏‏” مطرح است. یعنى‏‏‏‏ ضرورتى‏‏‏‏ است براى‏‏‏‏ تثبیت خط‏مشى‏‏‏‏ سیاسى‏‏‏‏- انقلابى‏‏‏‏‏ و دفاع از موضع طبقاتى‏‏‏‏‏- اقتصادى‏‏‏‏‏ طبقه کارگر.

در غیراین‏صورت، اندیشه مارکسیستى‏‏‏‏‏‏- توده‏اى‏‏‏‏‏‏ تسلیم “جو” پسیکولوژیک- سوسیولوژیک (روحى‏‏‏‏- جامعه‏شناختى‏)‏‏‏ بورژوایى‏ حاکم نزد لایه‏هاى‏‏‏‏‏‏ متفاوت مى‏‏‏‏‏‏شود و از این گوشه به آن گوشه پرتاب مى‏‏‏‏‏‏گردد. نمونه چنین وضعى‏‏‏‏‏‏ استدلال “راه توده” است که «چون برخى‏‏‏‏‏‏ از اصلاح‏طلبان موافق برنامه “خصوصى‏‏‏‏‏‏ و آزادسازى‏‏‏‏‏‏ اقتصادى‏‏‏‏‏‏” هستند، ما نیز باید با آن‏ها هم‏صدا گشته و اجراى‏‏‏‏‏‏ این سیاست امپریالیستى‏‏‏‏‏‏ را مورد تائید قرار دهیم!». موضع اپورتونیستى‏‏‏‏‏‏ و تسلیم‏طلبانه طبقاتى‏‏‏‏‏- اقتصادى‏‏‏‏‏ “راه توده”- پیک نت در “انقلاب در انقلاب” در این واقعیت ریشه دارد. موضعى‏‏ که با سکوت آن درباره راه رشد آینده کشور مستدل مى‏‏‏‏گردد.

متاسفانه تقریبا کلیت جنبش توده‏اى‏‏‏‏‏‏ با چنین وضعى‏‏‏‏‏‏ روبروست و هر بخشى‏‏‏‏‏‏ از آن تجدیدنظر و تسلیم‏طلبانه بدنبال یک لایه از “اپوزیسیون” روان است. “نامه مردم” دنبال سلطنت‏طلب‏ها، جمهورى‏‏‏‏‏‏خواه‏ها و … ، “راه توده” خجولانه در کنار “نامه مردم” و در تقابل با “نامه مردم” و درعین حال سنگ بخشى‏‏‏‏‏‏ از سرمایه‏دارى‏‏‏‏‏‏ حاکم را به سینه زنان، به دنباله‏روى‏‏‏‏‏‏ این بخش تبدیل شده است و “عدالت” به خیال خود از «خرده‏بورژوازى‏‏‏‏‏‏ ضدامپریالیست» دفاع مى‏‏‏‏‏‏کند! وظیفه چپ انقلابى‏‏‏‏‏، وظیفه حزب توده ایران، حزب طبقه کارگر ایران اما دفاع قاطع، روشن، مستدل و انقلابى‏‏‏‏‏ از موضع طبقاتى‏‏‏‏‏- اقتصادى‏‏‏‏‏ طبقه کارگر است. تنها با چنین موضع روشن و قاطع به نظر لنین مى‏‏‏‏‏توان به “سازش”ها، ازجمله سازش‏هاى‏‏‏‏‏ موقتى‏‏‏‏‏، روزانه و موضعى‏‏‏‏‏ تن داد، بدون آنکه به دنباله‏روى‏‏‏‏‏ خط‏مشى‏‏‏‏ “متحد” تبدیل شد!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *