✨

جنگ جهانی دوم، میلیون‌ها سیاه‌پوست را به کارخانجات و ارتش کشاند. این پرولتاریازیشدن و شهرنشینی توده سیاه‌پوست، پایگاه مادی جنبش انفجاری حقوق مدنی در دهه ۵۰ و ۶۰ شد. جنبشی که روند طبیعی آن به ضد سرمایه‌داری کشیده شد.

⚫ مالکوم ایکس: از ناسیونالیسم سیاه به انترناسیونالیسم پرولتری:

مالکوم ایکس در پایان زندگی به این نتیجه رسید: «این نظام سرمایه‌داری، این نظام اقتصادی، این نظام سیاسی، نمی‌تواند آزادی را برای آفریقایی-آمریکایی تولید کند.» او به مبارزه طبقاتی متحد علیه کل نظام رسید، نه فقط علیه تبعیض صوری.

✊ مارتین لوتر کینگ: فراتر از اصلاحات صوری:

کینگ در اواخر عمر گفت: «نمی‌توانی از حل مشکلات اقتصادی سیاه‌پوستان حرف بزنی بدون اینکه از میلیاردها دلار حرف بزنی… این یعنی ما می‌گوییم مشکلی با خود سرمایه‌داری وجود دارد.» کینگ به سوسیالیسم اشاره کرد و هر دو رهبر ترور شدند.

🔍

نخست: بازرسی همگانی از رهگذر دستکاری روانشناختی. فاشیسم کلاسیک از رادیو و سینما برای تبلیغ توده‌ای بهره می‌برد. اما هوش ساختگی این دستکاری را به سطحی تازه برده است. الگوریتم‌ها می‌توانند نیمرخ‌های موشکافانه‌ای از هر فرد بسازند، احساسات او را تحلیل کنند، و محتوایی چنان شخصی‌سازی‌شده پیش روی او بگذارند که گویی از درون خودش برآمده است. نتیجه یکی است: شهروندی که توان نقد را از دست می‌دهد و در چرخه‌ی «ما و آن‌ها» گرفتار می‌آید.

📡 دوم: چیرگی بر اطلاعات. کنترل شبکه‌های اجتماعی – همچون ایکس (توییتر پیشین) – به دست سرمایه‌داران بزرگ، امکان بزرگ‌نمایی روایت‌های دلخواه و خفه کردن آوای ناسازگار را می‌دهد. ماسک نه تنها توییتر را خرید، بلکه آن را به ماشین تبلیغات فاشیستی دگرگون کرد. اما این کار نه با سانسور آشکار، بلکه با دستکاری پنهان الگوریتم‌ها انجام می‌شود. به این می‌گویند «فرمانروایی الگوریتمی»: قدرت بدون چهره، تصمیم بدون پاسخگویی.

💀 سوم: فرمانروایی الگوریتمی و عادی شدن شر. هنگامی که الگوریتم تصمیم می‌گیرد چه کسی شغل بگیرد، چه کسی وام بگیرد، چه کسی بمباران شود – آنگاه به آنچه هانا آرنت «عادی شدن شر» می‌نامید، نزدیک شده‌ایم. الگوریتم نه وجدان دارد، نه همدلی، نه ترس.

⚙️ چهارم: پرستش کارایی و نفی همدلی. ماسک آشکارا گفته که همدلی «چشم اسفندیار بنیادین تمدن غرب» است. دولت باید کوچک شود، بودجه‌ی خدمات همگانی باید کاهش یابد – کارگران، سالخوردگان، بیماران، پناهندگان، همگی «هزینه» هستند، نه انسان.

🤝 پنجم: همبستگی سرمایه و دولت. فاشیسم کلاسیک بدون اتحاد سرمایه‌داران بزرگ با حزب فاشیست به قدرت نمی‌رسید. امروز نیز همان اتحاد را می‌بینیم: پالانتیر با پنتاگون، ماسک با کاخ سفید، گوگل با ارتش اسرائیل. این اتحادها زیر پرچم «دفاع از تمدن» پنهان می‌شوند.

🕳️ ششم: بهره‌کشی از تنهایی مدرن. جامعه‌ی مدرن انسان‌ها را از یکدیگر جدا کرده است. فاشیسم تکنولوژیک از این زخم خوراک می‌گیرد: الگوریتم‌ها به جای دوست، ربات برای همنشینی می‌دهند. به جای جامعه، «پلتفرم» می‌دهند. تنهایی فردی به ماده‌ی خام سودآوری شرکت‌ها تبدیل می‌شود.

📉

در ژوئیه ۲۰۲۶، بازارهای مالی روسیه با افتی قابل‌توجه روبه‌رو شدند؛ شاخص بورس مسکو کاهش یافت و ارزش سهام شرکت‌های بزرگ نفتی و صنعتی سقوط کرد. اگرچه کاهش قیمت نفت و تحولات خارجی بی‌تأثیر نبود، اما بسیاری از تحلیلگران ریشه اصلی این وضعیت را در سیاست‌های سخت‌گیرانه بانک مرکزی می‌بینند. نرخ بهره همچنان در سطحی بسیار بالا باقی مانده و همین موضوع، هزینه تأمین مالی را برای کسب‌وکارها افزایش داده است.

🏭 سرمایه‌گذاری زیر فشار نرخ بهره

مدیرعامل اسبربانک، هشدار داده که اقتصاد دیگر توان تحمل چنین نرخ‌هایی را ندارد. به گفته او، سرمایه‌گذاری بیش از ۱۴ درصد کاهش یافته و اگر شرایط ادامه پیدا کند، پروژه‌های صنعتی، ساخت‌وساز و فرصت‌های شغلی بیشتری از بین خواهند رفت. منتقدان معتقدند نرخ بهره بالا به جای درمان، به مانعی برای رشد اقتصادی تبدیل شده است.

⛽ تورمی که فقط با پول توضیح داده نمی‌شود

یکی از محورهای اصلی انتقاد این است که بخش مهمی از تورم روسیه ناشی از مشکلات ساختاری است؛ از بحران سوخت و اختلال در زنجیره تأمین گرفته تا سیاست‌های مالیاتی و لجستیکی. در چنین شرایطی، افزایش یا حفظ نرخ بهره بالا نمی‌تواند کمبود بنزین یا افزایش هزینه حمل‌ونقل را برطرف کند و تنها فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد می‌کند.

🌍 اقتصاد جهانی نیز در وضعیت پرتنشی قرار دارد

در کنار مشکلات داخلی، اقتصاد جهان نیز با بدهی‌های بی‌سابقه، رشد سرمایه‌های سفته‌بازانه، اختلال در مسیرهای مهم تجاری و تشدید تحریم‌ها روبه‌رو است. این عوامل، شوک‌های خارجی را برای اقتصاد روسیه تشدید کرده و دسترسی به سرمایه و بازارهای جهانی را دشوارتر ساخته‌اند.

⚖️ دو نگاه متفاوت به آینده اقتصاد

روسیه به جای تکیه انحصاری بر سیاست پولی، به یک راهبرد صنعتی، حمایت هدفمند از تولید داخلی و اصلاحات ساختاری نیاز دارد؛ راهبردی که هم تورم را مهار کند و هم موتور رشد اقتصاد را خاموش نکند.

📖

نویسنده‌ی نیویورکر یادآور می‌شود که در دهه‌ی ۱۹۳۰، ژاپن در منچوری (شمال شرقی چین) آزمایشگاهی برای «فاشیسم تکنولوژیک» برپا کرد. نوبوسوکه کیشی، یک بوروکرات ژاپنی، با همکاری انحصارهای بزرگ، برنامه‌ی توسعه‌ی صنعتی اجباری را بر پایه‌ی بهره‌کشی از مردم محلی بنیان نهاد. کارخانه‌ها ساخته می‌شدند، راه‌آهن کشیده می‌شد، اما همه برای جنگ، همه برای امپراتوری.

🏛️ تاریخ‌شناس جنیس میمورا این پدیده را «فاشیسم تکنولوژیک» نامید: یک شیوه‌ی فرمانروایی خودکامه که نه با رهبری یک پیشوای کاریزماتیک، بلکه از سوی بوروکرات‌های کارشناس پیاده می‌شود. او می‌گوید: «این متخصصان ذهنیت و پیشینه‌ی فنی دارند، بیشترشان مهندس هستند، و اکنون نقش ویژه‌ای در دولت پیدا می‌کنند.» تفاوت با فاشیسم کلاسیک در این است که خشونت آشکار خیابانی جای خود را به دستکاری پنهان و «بهینه‌سازی» داده‌ها می‌دهد.

🤖 امروز، ماسک و DOGE درست همین کار را می‌کنند: کارمندانی کم‌تجربه و الگوریتم‌هایی چون «گروک» تصمیم می‌گیرند کدام بخش‌های دولت باید زدایش شوند، کدام نهادها بسته گردند. اریک مکلروی، جغرافی‌دانی که درباره‌ی سیلیکون‌ولی پژوهش می‌کند، این پدیده را «سیلیکونیزه شدن» می‌نامد: دگرگون شدن مکان‌ها به تصویر و ایدئولوژی دره‌ی سیلیکون. او می‌گوید: «سیلیکون‌ولی در تلاش است تا قدرت دولت را فرسایش دهد تا خود جایگزین آن شود.» میمورا هشدار می‌دهد: «وقتی منطق فنی و ابزاری را به انسان و جامعه‌ی انسانی تحمیل می‌کنی، به چیزی نزدیک می‌شوی که تمامیت‌خواه است.»

📰

بر اساس گزارش منتشر شده در روزنامه Svenska Dagbladet، سوئد روز به روز عمیق‌تر به درگیری با روسیه کشیده می‌شود. این کشور نه تنها با کمک نظامی و اقتصادی از کی‌یف برای ادامه جنگ نیابتی حمایت می‌کند، بلکه نقش خود را به عنوان منطقه تجمع برای نیروهای متحد ناتو تقویت می‌کند.

🛡️ نیروهای زمینی پیشرو ناتو (FLF) در فنلاند که در ژوئن ۲۰۲۶ تأسیس شد، نهمین گروه رزمی چندملیتی این پیمان است. سوئد مسئولیت اصلی دفاع ناتو در شمال اروپا را بر عهده دارد و پیش از این یک گروه رزمی با پایگاه در بودِن را در اختیار ناتو قرار داده است پس از نشست سران ناتو در آنکارا، فرانسه و اسپانیا نیز به این نیرو ملحق شدند. فرانسه یگان رزمی از نیروهای آلپی خود را در شمال اروپا مستقر خواهد کرد، در حالی که سوئد به عنوان کشور چارچوب عمل می‌کند.

⚠️ با این حال، به گفته منابع وزارت دفاعئد، استقرار نیروهای چندملیتی چالش‌هایی دارد. اگرچه از نظر سیاسی، حضورحدان بیشتر تصمیم‌گیری در بروکسل را آسان‌تر می‌کند، اما از نظر نظامی، به دلیل عدم آشنایی بسیاری از کشورها با آب و هوا و زمین منطقه، کارایی یگان کاهش می‌یابد.

🌍 پروفسور جفری ساکس در مصاحبه‌ای تأکید کرد که تلاش غرب برای شکست نظامی روسیه نشان‌دهنده ناآگاهی عمیق است. به گفته ساکس، هیچ راهی برای شکست روسیه جز از طریق کشاندن جهان به یک جنگ هسته‌ای وجود ندارد. وی سه سناریو را برای پایان این وضعیت متصور است: پیروزی کامل روسیه در اهداف نظامی، تشدید درگیری به جنگ هسته‌ای، یا سرنگونی دولت‌های جنگ‌طلب توسط مردم📉 این گزارش نتیجه می‌گیرد که سوئد با این اقدامات، نه تنها مسیر دیپلماسی را کنار می‌گذارد، بلکه خصومت خود را به روسیه نشان می‌دهد، اقدامی که در درازمدت می‌تواند عواقب سنگینی برای نسل‌های آینده به همراه داشته باشد.

🌎

ونزوئلا در ماه‌های اخیر شاهد یکی از مهم‌ترین تغییرات سیاست خارجی خود در دهه‌های گذشته بوده است. پس از ربایش مادورو توسط امریکا و روی کار آمدن دلسی رودریگز به عنوان رئیس‌جمهور موقت، کاراکاس به تدریج از مواضع سنتی ضداسرائیلی فاصله گرفته و نشانه‌هایی از تمایل به عادی‌سازی روابط با اسرائیل بروز داده است. این تغییر، تلاشی برای حفظ قدرت و کسب حمایت ایالات متحده است.

از دشمنی تا پیام‌های آشتی

در دوران هوگو چاوز و نیکلاس مادورو، ونزوئلا از سرسخت‌ترین منتقدان اسرائیل بود. روابط دیپلماتیک دو کشور در سال ۲۰۰۹ قطع شد و کاراکاس همکاری نزدیکی با ایران و متحدان منطقه‌ای آن برقرار کرد. اما دولت جدید مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. در ماه‌های اخیر، دولت رودریگز از محکوم کردن مستقیم اقدامات آمریکا و اسرائیل علیه ایران خودداری کرد، پیام‌های دوستانه‌ای به جامعه یهودیان ونزوئلا ارسال نمود و حتی از تیم امداد و نجات اسرائیل که پس از زلزله‌های اخیر به ونزوئلا اعزام شد، به طور رسمی قدردانی کرد. این اقدامات زمینه را برای ازسرگیری روابط دیپلماتیک میان دو کشور فراهم کرده است.

🤝 هدف اصلی؛ جلب حمایت واشنگتن

تحلیلگران معتقدند این تغییرات بخشی از راهبردی گسترده‌تر برای نزدیک شدن به دولت آمریکا است. دولت رودریگز تلاش می‌کند نشان دهد که از سیاست‌های گذشته فاصله گرفته و آماده همکاری با واشنگتن و متحدان آن است. همزمان، این رویکرد می‌تواند رقیب اصلی او، ماریا کورینا ماچادو، را که روابط نزدیکی با اسرائیل و محافل سیاسی آمریکا دارد، در موقعیت دشوارتری قرار دهد.

بسیاری از کارشناسان معتقدند این چرخش بیش از آنکه حاصل تغییر باورهای سیاسی دولت جدید باشد، ناشی از ضرورت‌های بقا و حفظ قدرت است. دولت موقت ونزوئلا می‌کوشد با کاهش فاصله با آمریکا و اسرائیل، فشارهای بین‌المللی را کاهش دهد، حمایت خارجی کسب کند و جایگاه خود را در داخل تثبیت نماید..

📍

روز چهارشنبه شهر لویو اوکراین شاهد یکی از پرتنش‌ترین حوادث مرتبط با روند بسیج نظامی بود. بر اساس گزارش‌ها، حدود ۲۰۰ نفر در درگیری با نیروهای مسئول جذب سرباز و پلیس شرکت کردند. این حادثه پس از آن آغاز شد که مأموران یک مرکز جذب نیرو، مردی ۳۰ ساله را در خیابان برای بررسی مدارک هویتی و وضعیت خدمت نظامی متوقف کردند. به گفته پلیس، این فرد مظنون به فرار از خدمت سربازی بود و همین موضوع به سرعت باعث تجمع مردم و بالا گرفتن تنش شد.

🚗 حمله به خودروی نظامی

ویدئوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که جمعیتی خشمگین یک خودروی سیاه‌رنگ نظامی را محاصره کرده، شیشه‌های آن را با پریدن روی خودرو و استفاده از اشیای مختلف خرد کردند و در نهایت خودرو را واژگون ساختند. پس از واژگونی خودرو، جمعیت با فریاد و تشویق به این اقدام واکنش نشان دادند. در جریان این درگیری، یک افسر پلیس نیز دچار جراحات از جمله آسیب به سر شد.

🗣 واکنش زلنسکی

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در واکنش به این حادثه اعلام کرد که این اتفاق بسیار نگران‌کننده است و برخورد با افرادی که لباس نظامی بر تن دارند، به هیچ وجه قابل قبول نیست. او بر ضرورت حفظ احترام به نیروهای نظامی و جلوگیری از تشدید تنش‌ها تأکید کرد.

⚠️ نگرانی از تشدید بحران

کارشناسان معتقدند این حادثه می‌تواند نشانه‌ای از افزایش نارضایتی عمومی نسبت به روند بسیج نظامی باشد.

💬 نگاهی به افکار عمومی

برخی ناظران معتقدند افزایش چنین اعتراضاتی نشان‌دهنده خستگی بخشی از جامعه از ادامه جنگ است. از نگاه این افراد، بسیاری از مردم بر این باورند که ادامه جنگ بیش از همه به سود الیگارش‌ها و نخبگان سیاسی و اقتصادی است، در حالی که هزینه اصلی آن را شهروندان عادی و خانواده‌هایی می‌پردازند که مستقیماً تحت تأثیر درگیری قرار گرفته‌اند.

🎯

پالانتیر از اکتبر ۲۰۲۳، بی‌درنگ پس از آغاز جنگ غزه، همکاری راهبردی با وزارت جنگ اسرائیل را آغاز کرد. سامانه‌ی گاتهام و گایا داده‌های گوناگون – از تصاویر ماهواره‌ای گرفته تا ارتباطات تلفنی و ردپای دیجیتال – را درهم می‌آمیزند و با پهپادها و سامانه‌های خودکار یکپارچه می‌کنند. نتیجه چیست؟ الگوریتمی که می‌تواند در کسری از ثانیه تصمیم بگیرد کدام ساختمان بمباران شود، کدام خیابان بسته گردد، کدام فرد «هدف» است.

💥 گزارش‌های مستند نشان داده‌اند که پالانتیر – همراه با گوگل، آمازون و مایکروسافت – داده‌ها و سامانه‌های هدف‌گیری را در کارزارهای نظامی بر ضد غزه فراهم کرده‌اند. دیده‌بان جهانی و دیده‌بان حقوق بشر بارها این شرکت را به دلیل نقش در جابجایی اجباری، بازرسی گسترده و آزار ناسازگاران نکوهش کرده‌اند. جنجالی‌ترین عملیات‌ها، ترکش پیجرها در لبنان در سپتامبر ۲۰۲۴ و یورش هوایی مارس ۲۰۲۶ به ایران با بهره‌گیری از سامانه‌ی میون است. کارشناسان سازمان ملل این تازش‌ها را «نقض دهشتناک حقوق بین‌الملل» می‌دانند. سامانه‌ی میون که میدان نبرد را می‌کاود و هدف‌ها را برمی‌گزیند، به یکی از سامانه‌های اصلی عملیاتی ارتش آمریکا دگرگون شده است.

🛡️ اما پالانتیر تنها چهره‌ی این هیولا نیست. در همان سال‌ها، در سوی دیگر میدان – در واشنگتن و کاخ سفید – چهره‌ی دیگری از فاشیسم تکنولوژیک سر برمی‌آورد: ایلان ماسک با «وزارت کارایی دولت» (DOGE) خود. مقاله‌ای در نشریه‌ی نیویورکر در فوریه‌ی ۲۰۲۵، با نام «فاشیسم تکنولوژیک به آمریکا می‌آید»، این دگردیسی را به روشنی نشان داده است. ارزش بازار پالانتیر به صدها میلیارد دلار رسیده و درآمد آن با رشدی چشمگیر افزایش یافته است.