📌 با الهام از نوشته جان بلامی فاستر- montly-review

🌍 تحول نگاه به انقلاب
اقتصاددان مارکسیست هندی، پرابهات پاتنایک، معتقد است که اهمیت لنین در «تحول کامل درک از انقلاب» بود. پیش از لنین، مارکس و انگلس شورش‌ها در مستعمرات را می‌دیدند، اما آنها را جدا از انقلاب پرولتری در مرکز تحلیل می‌کردند.
🔗 پیوند انقلاب پیرامون با مرکز
لنین انقلاب در پیرامون را بخشی جدایی‌ناپذیر از روند جهانی گذار به سوسیالیسم کرد و آن را در چارچوبی واحد و یکپارچه قرار داد.

🌱 این نگاه الهام‌بخش جنبش‌های رهایی‌بخش در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین در طول قرن بیستم شد.
📊 تأثیر بر نظریه‌پردازان بعدی
نظریه‌پردازان وابستگی مانند آندره گوندر فرانک و تحلیل‌گران نظام جهانی مانند امانوئل والرشتاین، هرچند با مفاهیم لنینی نقد داشتند، اما تحلیل او از اقتصاد جهانی سلسله‌مراتبی و یکپارچه پذیرفته‌اند.

💼 ارتباط با عصر جهانی‌سازی نئولیبرال
امروزه، در شرایط قدرت شرکت‌های فراملیتی و تشدید نابرابری بین ملل، هستهٔ تحلیل لنین دربارهٔ تمرکز سرمایه، نقش سرمایهٔ مالی و رقابت‌های ژئوپلیتیکی همچنان کاربرد دارد.
🌐 بدون چارچوب لنینی، تحلیل امپریالیسم در جهان امروز تقریباً غیرممکن است.

📰
📌 غیبت تحلیل طبقاتی در روایت رسمی
روزنامه جمهوری اسلامی ۳۰ام آذر با دقت به «تعلیق راهبردی» در سیاست خارجی اشاره می‌کند، اما از تحلیل طبقاتی حاکمیت غفلت دارد. این تعلیق بازتاب تضاد منافع درون بلوک‌های مختلف بورژوازی حاکم است. بدون دیدن این شکاف‌ها، تحلیل سیاست خارجی ناقص می‌ماند.

🏦 بورژوازی بوروکراتیک و مالی؛ تسلیم به هر قیمت
بخشی از طبقه حاکم، یعنی بورژوازی بوروکراتیک و مالی، منافع خود را در پیوند با بازار جهانی و نظم مسلط بین‌المللی می‌بیند. برای این لایه، «تطبیق عقلانی با نظم جهانی» که جمهوری اسلامی از آن سخن می‌گوید، در عمل به معنای تسلیم در برابر آمریکا حتی با هزینه‌های سنگین سیاسی و اجتماعی است. این گرایش، ریشه در وابستگی ساختاری به سرمایه مالی و گردش آزاد آن دارد.

🛒 بورژوازی تجاری و نظامی؛ نه صلح، نه جنگ
در مقابل، بورژوازی تجاری و بورژوازی نظامی، تسلیم کامل را به زیان خود می‌دانند. آن‌ها به وضعیتی بینابینی، یعنی «نه صلح، نه جنگ» تمایل دارند؛ وضعیتی که امکان تداوم رانت، انحصار و مشروعیت امنیتی را فراهم می‌کند. بورژوازی نظامی به‌عنوان لایه‌ای از بورژوازی انگلی، مشروعیت خود را از شرایط تنش و ناامنی می‌گیرد و صلح پایدار می‌تواند این مشروعیت را فرسوده کند.

🕊 درس تاریخ و امکان بدیل ملی
آیت‌الله منتظری در خاطرات خود می نویسد که جمهوری اسلامی می‌توانست با خردورزی از جنگ با عراق جلوگیری کند. این یادآوری تاریخی نشان می‌دهد که جنگ سرنوشت محتوم نیست. همان‌گونه که امروز نیز یک حکومت ملی و دموکراتیک، با تکیه بر مردم و اجماع اجتماعی، می‌تواند خطر جنگ با آمریکا را کاهش دهد و سیاست خارجی را از اسارت منافع طبقاتی بورژوازی رها سازد.

🔍 بدون تحلیل طبقاتی، نقد «تعلیق» در سیاست خارجی به توصیف وضعیت محدود می‌ماند. فهم ریشه‌های طبقاتی این تعلیق، شرط لازم برای یافتن راه خروج واقعی از آن است.

pravda
✍️

📉 آمار رسمی چه می‌گوید؟
بر اساس داده‌های «روستات»، نرخ تورم روسیه در حال کاهش است و تا پایان نوامبر به ۶.۹۷٪ رسیده؛ رقمی که حتی پایین‌تر از سقف پیش‌بینی بانک مرکزی برای سال ۲۰۲۵ قرار دارد. مقامات با خوش‌بینی اعلام می‌کنند که تورم سال آینده به هدف ۴٪ خواهد رسید. اما این تصویر آرام و امیدوارکننده، در زندگی روزمره مردم چندان قابل لمس نیست.

💰 احساس مردم در برابر اعداد
مصرف‌کنندگان می‌گویند این کاهش را در کیف پول خود نمی‌بینند. انتظارات تورمی مردم همچنان بالاست: در نوامبر به ۱۳.۳٪ رسید (در برابر ۱۲.۶٪ در اکتبر) و تورم «احساس‌شده» نیز به ۱۴.۵٪ افزایش یافت. واکنش عمومی به وعده‌های رسمی شبیه جمله معروف استانیسلاوسکی است: «باور نمی‌کنم!»

🏦 رفتار محتاطانه بانک مرکزی
حتی خود بانک مرکزی نیز با احتیاط عمل می‌کند و عجله‌ای برای کاهش نرخ بهره کلیدی ندارد. استدلال آن‌ها ساده است: کاهش رشد قیمت‌ها شکننده و ناپایدار است. مردم هم همین سؤال را می‌پرسند: اگر تورم واقعاً ترمز کرده، چرا نرخ بهره پایین نمی‌آید؟ تجربه خرید روزانه، به‌ویژه مواد غذایی، خوش‌بینی آمارها را زیر سؤال می‌برد.

🛒 واقعیت قفسه‌های فروشگاه
تورم یک میانگین آماری است که بر اساس «سبد مصرفی» محاسبه می‌شود، اما آنچه مردم می‌بینند قیمت‌های واقعی روی قفسه‌هاست. به همین دلیل، تورم واقعیِ تجربه‌شده اغلب بالاتر از هدف رسمی است و بانک مرکزی نیز بیشتر به حس تورمی جامعه اعتماد می‌کند تا گزارش‌های خشک آماری.

⚖️ تورم؛ مالیات نانوشته بر فقرا
برای خانواده‌های کم‌درآمد که بیش از ۵۰٪ درآمدشان صرف غذا می‌شود، تورم فشار بسیار سنگینی دارد. طبق گفته کارشناسان، در سال ۲۰۲۵ گران‌ترین کالاها شامل کره، گوشت گاو، نان، کلم سفید و در بخش غیرخوراکی، دارو و مواد شوینده خواهد بود. این یعنی تورم، بیش از همه، فقرا را هدف می‌گیرد.

📢

📺 روایت مسلط از DDR
34  سال پس از الحاق، روایت رسانه‌ای در آلمان متحد، DDR را به یک «دیکتاتوری تمامیت‌خواه» با «اقتصادی ناکارآمد» تقلیل داده و تحریف کرده است. در این روایت، دستاوردهای اجتماعی بی‌نظیر، مشارکت سیاسی گسترده (اگرچه در چارچوب خاص خود)، امنیت وجودی که به شهروندان ارائه می‌شد و تعهد عمیق آن به صلح و همبستگی بین‌المللی، یا کاملاً نادیده گرفته می‌شود یا به عنوان «تبلیغات» بی‌ارزش جلوه داده می‌شود.

⚖️

تاریخ DDR فقط یک موزه خشک و متعلق به گذشته نیست؛ بلکه می‌تواند منبعی قدرتمند برای الهام‌بخشی و توانمندسازی در مبارزات کنونی باشد. پرسیدن سوالات «اگر» متفاوت، ضروری است: اگر DDR تحت یک محاصرۀ اقتصادی و دیپلماتیک خصمانه قرار نمی‌گرفت، چه می‌شد؟ اگر می‌توانستیم بهترین جنبه‌های امنیت اجتماعی، برابری و همبستگی آن را با فضای بازتر دموکراتیک، آزادی‌های فردی بیشتر و نوآوری‌های اکولوژیک ترکیب کنیم، چه شکلی می‌شد؟

🛠️ بازاندیشی و چالش امروز
بازاندیشی در مورد این سوالات، به ما قدرت فکری و اخلاقی می‌دهد تا سیستم نئولیبرالی حاکم بر جهان امروز را به چالش بکشیم و برای آن آلترناتیوهایی رادیکال تصور کنیم. DDR نمونه‌ای از جامعه‌ای است که اقتصاد را به خدمت نیازهای واقعی مردم درآورده بود، نه صرفاً سود و انباشت سرمایه.

📜 حکمت پیتر هاکس
پیتر هاکس، شاعر مهاجر از غرب به شرق، با قاطعیت گفت:
“بدترین سوسیالیسم، بهتر از بهترین سرمایه‌داری است… [سوسیالیسم] جامعه‌ای بود که سرنگون شد چون فضیلت داشت. جامعه‌ای که اقتصادش به ارزش‌هایی غیر از انباشت سرمایه احترام می‌گذارد: حق شهروندان برای زندگی، شادی و سلامت؛ هنر و علم؛ سودمندی و کاهش ضایعات.”

🌍 درس برای جهانی عادلانه‌تر
DDR نشان می‌دهد که می‌توان اقتصادی ساخت که انسان، اجتماع و محیط زیست را در اولویت قرار دهد و الهام‌بخش نسل‌های بعدی برای خلق جامعه‌ای بهتر باشد.

🌾

از دهه ۱۹۹۰، حزب کمونیست چین برای کاهش نابرابری و فقر، کمپین‌های گسترده‌ای در مناطق روستایی آغاز کرد. هدف این سیاست‌ها:

• توسعه زیرساخت‌ها ؛ آموزش همگانی ؛ خدمات بهداشتی همگانی

این اقدامات با مشارکت فعال مردم و هزاران کادر حزبی اجرا شد و مناطق با «منابع سرخ» به عنوان الگوهای عملی معرفی شدند. این سیاست‌ها، مقدمه‌ای برای مبارزه گسترده علیه فقر بود.

🕌 مسائل مذهبی و اقلیت‌ها

دولت چین به جای سرکوب صرف، رویکرد اصلاحی و آموزشی برای مقابله با افراط‌گرایی دنبال کرده است.
برنامه‌ها شامل:

• همکاری با رهبران مذهبی
• ارتقای سازگاری ارزش‌های دینی با هنجارهای سوسیالیستی
• تمرکز بر آموزش و بازپروری

یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های چین در دهه‌های اخیر، کاهش فقر و فاصله درآمدی بین شهر و روستا است.

🌐 سرمایه جهانی و توسعه مستقل

جهانی‌سازی سرمایه‌داری نه تنها فقر مطلق را افزایش داده، بلکه ثروت را در یک قطب و فقر را در قطب دیگر متمرکز کرده است. سرمایه جهانی از طریق سیستم مالی بین‌المللی تقریباً به هژمونی کامل دست یافته است.

اما عبور از سرمایه‌داری ممکن است:

• دلینکینگ یا قطع وابستگی از سرمایه جهانی پیش‌شرط توسعه مستقل است.
• کشورهای جنوب جهانی باید از «توهمات لیبرال» رها شوند و مسیر توسعه خود-محور خود را بسازند.

📌

🤖✨ در بحث از انواع هوش مصنوعی، می‌توان آن‌ها را بر اساس سطح پیچیدگی، توانایی تعمیم و درجه استقلال طبقه‌بندی کرد. رایج‌ترین نوع، هوش مصنوعی محدود (Narrow AI) است؛ همان فناوری‌ای که امروز در زندگی روزمره با آن سروکار داریم. این نوع سیستم‌ها تنها برای انجام وظایف مشخص مانند ترجمه متون، تشخیص چهره، کنترل دستیارهای صوتی و تولید محتوا طراحی می‌شوند. آن‌ها وابستگی شدید به داده‌های تخصصی دارند و در محیط‌های بسته و از پیش تعریف‌شده عمل می‌کنند؛ بدون توانایی تعمیم واقعی به حوزه‌های جدید.

🚀 در نقطه مقابل، هوش مصنوعی عمومی (AGI) قرار دارد؛ مفهومی که هنوز در مرحله نظری است. 🧩 این نوع سیستم‌ها قرار است توانایی‌های شناختی مشابه انسان داشته باشند: استدلال، یادگیری چندحوزه‌ای، انتقال دانش و حل مسائل پیچیده در حوزه‌های ناآشنا. بالاتر از آن، ابرهوش مصنوعی (ASI) مطرح است؛ سطحی کاملاً نظری که در آن یک سیستم هوشمند می‌تواند در تمامی ابعاد ذهنی و خلاقانه از انسان پیشی بگیرد.

🛰️🔐 اما یک نکته مهم و اغلب پنهان وجود دارد: پیشرفت فناوری هرگز خنثی، بی‌طرف یا جدا از ساختارهای قدرت نبوده است. تاریخ نشان می‌دهد بسیاری از نوآوری‌ها—از اینترنت تا رمزنگاری—سال‌ها پیش از ورود به زندگی عمومی، در نهادهای نظامی و امنیتی توسعه یافته‌اند.

💰🔥 توسعه هوش مصنوعی نیز دقیقاً در چنین بسترهای سیاسی-اقتصادی شکل می‌گیرد. این فناوری به طور عمیقی بازتاب روابط قدرت، منطق سودآوری و ساختارهای طبقاتی است که آن را هدایت می‌کنند. همان‌طور که مارکس و انگلس اشاره کردند: «بورژوازی هیچ پیوندی جز منفعت شخصی برهنه باقی نگذاشته است.»

بنابراین هوش مصنوعی—با وجود تمام وعده‌های رهایی‌بخش—در عمل به ابزاری برای حداکثرسازی سود، انضباط‌سازی 🧠 دیجیتال و تعمیق کنترل اجتماعی تبدیل شده است. پرسش اصلی امروز این است: چه کسی از هوش مصنوعی سود می‌برد و چه کسی هزینه آن را می‌پردازد؟

🌍
اورسولا فون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، در نشست شورای شمال اروپا در استکهلم سخنرانی‌ای ایراد کرد. این سخنرانی هم جالب بود و هم نگران‌کننده. او بار دیگر روسیه را بزرگ‌ترین تهدید علیه اتحادیه اروپا معرفی کرد و از حملات سایبری، نقض حریم هوایی و خطرات امنیتی سخن گفت.

⚔️ روایت جنگ و واقعیت‌ها
فون‌درلاین تأکید کرد که اروپا باید توان بازدارندگی در برابر روسیه داشته باشد و از برنامه‌ی اتحادیه برای اختصاص ۸۰۰ میلیارد یورو تا پایان دهه جهت تقویت دفاعی خبر داد. اما تناقض‌ها آشکار است: انفجار خطوط گاز نورد استریم به روسیه نسبت داده شد، در حالی که گزارش‌ها نشان داد گروهی اوکراینی مسئول آن بوده‌اند. همچنین ادعای پرواز پهپادها بر فراز شهرهای اروپا اثبات نشد. حقیقت، نخستین قربانی جنگ است.

🧊 مسئله‌ی گرینلند و قطب شمال
بخش مهم‌تر سخنرانی مربوط به قطب شمال و گرینلند بود. فون‌درلاین گفت: «با عقب‌نشینی یخ‌ها، قطب شمال به مرکز ژئوپولیتیک جهانی نزدیک‌تر می‌شود.» او به حضور چین و روسیه اشاره کرد، اما هیچ سخنی از آمریکا و تلاش‌های آشکار آن برای کنترل گرینلند به میان نیاورد. این سکوت پرسش‌برانگیز است.

💎 منابع حیاتی و منافع اروپا
فون‌درلاین در پایان به منابع زیرزمینی گرینلند پرداخت: «این سرزمین ۲۵ مورد از ۳۴ ماده‌ی حیاتی مورد نیاز اروپا را در خود جای داده است.» او تأکید کرد که قدرت اقتصادی قطب شمال کلید استقلال راهبردی اروپا خواهد بود. این نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا خود نیز به شدت به دنبال بهره‌برداری از این منابع است.

✊ وظیفه‌ی مردم گرینلند
مردم گرینلند با چالشی عظیم روبه‌رو هستند: دفاع از سرزمین و منابعشان در برابر رقابت قدرت‌های بزرگ. آن‌ها نیازمند حمایت جهانی‌اند تا حق حاکمیت و ارزش‌های سرزمینشان حفظ شود.
📌 سخنرانی فون‌درلاین بار دیگر نشان داد که رقابت بر سر قطب شمال و گرینلند میان خود اروپا و آمریکا جریان دارد.

🍚
💸حمله نئولیبرالیست‌ها برای اجرای تمام‌وکمال اقتصاد نئولیبرالی در حال تشدید است و افزایش قیمت برنج به یکی از ابزارهای توجیه این یورش تبدیل شده است. اتاق بازرگانی تهران مدعی‌ است که راه‌حل، واردات با ارز آزاد است؛ تا جایی که گفته می‌شود برنج هندی در شلف‌های دبی ارزان‌تر از ایران به فروش می‌رسد.
🤔اما این استدلال با یک تناقض روبه‌روست: چگونه ممکن است برنجی که با ارز آزاد و گران‌تر وارد می‌شود، ارزان‌تر از برنجی باشد که با ارز دولتی و ارزان‌تر تأمین شده است؟ این پارادوکس تنها در چارچوب اقتصاد رانتی قابل فهم است؛ اقتصادی که محصول مستقیم اجرای نسخه‌های نئولیبرالی در کشورهای پیرامونی، به‌ویژه اقتصادهای تک‌محصولی است.

🏦🔄 در چنین ساختاری، آزادسازی قیمت‌ها به انتقال رانت از دولت به شبکه‌ای از واردکنندگان، واسطه‌ها و ذی‌نفعان خاص منجر می‌شود. فشار اصلی این سیاست‌ها بر دوش مردم قرار می‌گیرد، در حالی که مدافعان نئولیبرالیسم، گرانی را «اصلاح» و حذف حمایت‌ها را «ضرورت اقتصادی» می‌نامند.

🏭⚖️در اکویران روز جمعه می بینیم که چگونه نئولیبرالیست ها در ادامه این مسیر، خواهان دخالت هرچه کمتر دولت در اقتصاد هستند؛ دولتی که از نظر آنان باید از تنظیم بازار، حمایت از تولید داخلی و تأمین کالاهای اساسی کنار بکشد. این رویکرد، عملاً میدان را برای منطق سود، واردات و سوداگری باز می‌کند و مسئولیت تأمین معیشت را از دولت به «بازار» می‌سپارد. در نتیجه، افزایش قیمت برنج نه یک خطای سیاستی، بلکه بخشی از پروژه عامدانه کوچک‌سازی دولت و حذف نقش آن در حمایت اجتماعی است.

🍚📊 چنین وضعیتی بیش از آنکه به توسعه و رفاه منجر شود، نابرابری، ناامنی معیشتی و بی‌ثباتی اقتصادی را تعمیق می‌کند. نا گفته نماند که با این که دولت جمهوری اسلامی نماینده بورژوازی انگلی است، ولی با کوچک شدن همین دولت که مثل تمام دولتها کمی استقلال نسبی دارد، فاجعه اقتصادی بزرگتر خواهد شد.