در میان اخبار ضد و نقیض از کاهش قیمت برنج، آنچه در بازار واقعاً رخ داده، تنها سردرگمی و نارضایتیِ مصرف‌کنندگان است. به گفتهٔ یک فروشنده در گزارش: «پیش‌تر هر کیلوگرم برنج هاشمی را ۲۷۸ هزار تومان خریداری می‌کردیم… اما حالا با وجود صحبت‌های کاهش قیمت، هنوز همان رقم قبلی در فاکتورها ثبت می‌شود.» این فاصلهٔ عمیق میان «ادعاهای مسئولان» و «واقعیتِ بازار»، پرده از فاجعه‌ای بزرگ‌تر برمی‌دارد: ناتوانی و زمین‌گیری تولید ملی برنج.

وزیر جهاد کشاورزی اعتراف می‌کند که «حدود ۵۵ درصد برنج مورد نیاز بازار در داخل تولید و ۴۵ درصد باید وارد شود». این حجم بالای واردات، در حالی اتفاق می‌افتد که «ثبت سفارش جدید برنج… برای تأمین و تکمیل ذخایر استراتژیک انجام شده که تمام محصول باید تحویل شرکت بازرگانی دولتی ایران شود». این یعنی دولت با انحصار واردات، عملاً دست «بورژوازی انگلی تجاری» را برای قاپیدن بازار از تولیدکننده داخلی بازگذاشته است.

این سیاست، کشاورز داخلی را که می‌تواند با حمایت واقعی به خودکفایی برسد، نابود می‌کند. هم‌زمان، بازار به روی برنج هندی و پاکستانی ارزان‌قیمت باز می‌شود و «تقاضای برنج‌های وارداتی افزایش می‌یابد». نتیجه این می‌شود که تولیدکننده داخلی ورشکسته می‌شود و مصرف‌کننده نیز یا باید جیب خود را برای خرید برنج ایرانی خالی کند یا به کیفیت پایین‌تر برنج وارداتی رضایت دهد. این دقیقاً همان بلایی است که اقتصاد رانتی و انحصارگر بر سر یک کالای استراتژیک و سفره مردم آورده است.

آمارهای رسمی از افزایش سرسام‌آور قیمت گوشت قرمز حکایت دارد؛ به گونه‌ای که «ران گوساله در این هفته با حدود ۹.۲ درصد افزایش نسبت به هفته گذشته… از هر کیلوگرم ۸۷۰ هزار تومان به ۹۴۰ هزار تومان رسیده است». همچنین قیمت شقه و سردست گوسفند با ۲.۴ درصد افزایش به کیلویی ۸۴۰ هزار تومان رسیده است. این ارقام نه‌تنها نشان از عمق فاجعه گرانی دارد، بلکه حاکی از تهی‌شدن سفره مردم از پروتئین و کالاهای اساسی است.

این وضعیت در حالی است که سیاست‌های اقتصادی دولت نه در خدمت تولید داخلی و حمایت از زحمتکشان، که در مسیر تامین منافع «اقتصاد رانتی» و «بورژوازی انگلی تجاری» گام برمی‌دارد.

این شبکه ذینفع، با روابط ویژه و انحصار در عرصه واردات، دستانی گشوده دارند تا با واردات بی‌رویه، تولید ملی را به نابودی بکشانند و بازار را در اختیار خود گیرند. نتیجه این سیاست‌ها، حذف تدریجی کالاهای اساسی از سبد مصرفی خانوارهای کارگری و زحمتکش است. وقتی توان خرید گوشت و برنج، که قوت غالب مردم است، از بین برود، دیگر نمی‌توان از معیشت قابل تحمل سخن گفت. این وضعیت، زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی و اجتماعی است و نشان می‌دهد که آزمندی سرمایه انحصاری و رانتی چگونه بر زندگی روزمره مردم سایه افکنده است.

پکن و مسکو اعلام کرده‌اند که برای تقویت چندقطبی‌گرایی تلاش خواهند کرد، در حالی که غرب این رویکرد را تهدیدی برای نظام بین‌المللی خود می‌داند.

سخنگوی وزارت امور خارجه چین، «جیاکون»، اعلام کرد که کشورش آماده است همراه با روسیه برای ایجاد یک نظام حکمرانی جهانی عادلانه‌تر و منطقی‌تر همکاری کند. این اظهارات پس از سفر چهارروزه پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به چین و شرکت در نشست سازمان همکاری شانگهای مطرح شد.

در جریان این نشست، شی یک الگوی جدید برای حکمرانی جهانی پیشنهاد داد که بر پایه احترام متقابل و مقابله با هژمونی غرب و سیاست‌های قدرت‌طلبانه بنا شده است. پوتین از این پیشنهاد استقبال کرد و گفت سازمان همکاری شانگهای می‌تواند موتور محرک شکل‌گیری یک نظم جهانی عادلانه‌تر باشد.

چین مایل است در حوزه‌های مختلف با روسیه همکاری کند و «ظرفیت عظیم دو کشور» را بالفعل سازد. پکن خواستار آن است که دو کشور «نقش فعالی در حل مسائل مهم بین‌المللی و منطقه‌ای ایفا کنند، ثبات راهبردی جهانی را حفظ کنند، از عدالت و بی‌طرفی بین‌المللی دفاع کنند و به سوی ایجاد یک نظام حکمرانی جهانی عادلانه‌تر و منطقی‌تر گام بردارند.»

جین‌پینگ همچنین پنج اصل را ترسیم کرد: برابری حاکمیتی، پایبندی به اصول حقوق بین‌الملل، حرکت در مسیر چندجانبه‌گرایی، رویکرد مردم‌محور و تمرکز بر اقدامات عملی.

پوتین گفت که «برخی کشورها همچنان از میل به دیکتاتوری در امور بین‌المللی دست نکشیده‌اند.»

این تحولات در غرب با نگرانی روبه‌رو شده است. رئیس‌جمهور فنلاند، الکساندر استوب، مدعی شد که مسکو و پکن به دنبال تضعیف «وحدت غرب» هستند و هشدار داد اگر کشورهای غربی سیاست خارجی منسجم‌تر و «باوقارتر» نسبت به جنوب جهانی اتخاذ نکنند، این بازی را خواهند باخت.

کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نشست رهبران چین، روسیه، ایران و کره شمالی در سازمان همکاری شانگهای را «چالشی علیه نظام بین‌المللی مبتنی بر قواعد» توصیف کرد.

رئیس‌جمهور روسیه تأکید کرد که کشورهای غربی باید هنگام تعامل با قدرت‌های آسیایی، ذهنیت استعماری خود را کنار بگذارند.

پوتین در نشست خبری با خبرنگاران روسی در پکن، پس از شرکت در مراسم هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، گفت که هند و چین با چالش‌های بزرگی همچون استعمار و حملات طولانی‌مدت به حاکمیت خود روبه‌رو بوده‌اند.

او با اشاره به تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا علیه مسکو اظهار داشت:

«تحولات اوکراین صرفاً بهانه‌ای است برای حل و فصل مسائل اقتصادی با کشورهایی که روابط یا امتیازات اقتصادی آن‌ها برای برخی خوشایند نیست.»

پوتین ادامه داد: «کشورهایی چون هند – با نزدیک به یک‌ونیم میلیارد جمعیت – و چین – با ۱.۳ میلیارد نفر – دارای اقتصادهای قدرتمند بوده و بر اساس قوانین سیاسی داخلی خود زندگی می‌کنند. حال وقتی کسانی از بیرون می‌گویند ‘ما شرایط را برای شما دشوار می‌کنیم و شما را مجازات می‌کنیم’، رهبران این کشورها – که قدرت‌های بزرگ اقتصادی هستند و در طول تاریخ سختی‌های فراوان، استعمار و تعرض به حاکمیتشان را تجربه کرده‌اند – باید چه واکنشی نشان دهند؟»

به گفته رئیس‌جمهور روسیه، اگر رهبران آسیایی در برابر این رویکرد نرمش نشان دهند، «حیات سیاسی‌شان درست مانند دوران استعمار پایان خواهد یافت.»

ایالات متحده تعرفه‌هایی ۵۰ درصدی علیه هند اعمال کرده که ۲۵ درصد آن به خرید نفت روسی از سوی دهلی نو مربوط می‌شود. این کشور بارها به خاطر خرید انرژی از مسکو از سوی مقامات آمریکایی مورد انتقاد قرار گرفته است.

پوتین ابراز اطمینان کرد که در نهایت همه‌چیز به مسیر عادی بازخواهد گشت و گفت: «در پایان، دوباره شاهد گفت‌وگوی اقتصادی طبیعی خواهیم بود.»

او همچنین فاش کرد که در دیدار با نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، پس از نشست سازمان همکاری شانگهای در تیانجین، در خودروی اوروس، درباره مذاکرات اخیرش با دونالد ترامپ در آلاسکا توضیح داده است.

رئیس‌جمهور پیشین لهستان، دودا، گفت ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در پی آن است که ناتو را مستقیماً وارد درگیری با روسیه کند.

او در گفت‌وگویی با روزنامه‌نگار «بوگدان ریمانوفسکی» به حادثه نوامبر ۲۰۲۲ اشاره کرد؛ زمانی که یک موشک پدافند هوایی اوکراین در نزدیکی روستایی مرزی در لهستان فرود آمد و یک نفر کشته شد. به گفته دودا، زلنسکی بلافاصله روسیه را مقصر دانست و از ورشو خواست ماده دفاع جمعی ناتو فعال شود.

دودا تأکید کرد که زلنسکی بر او فشار آورد تا منشأ موشک را روسی اعلام کند، اما او نپذیرفت. وی افزود: «از همان ابتدا، تلاش می‌کردند همه را وارد جنگ کنند؛ این موضوع آشکار است. هر رهبر کشوری در شرایط اوکراین می‌خواهد کل ناتو در کنار او بجنگد.»

او ادامه داد: «داشتن حمایت نظامی ناتو، تانک‌ها و سربازان ناتو که دوشادوش نیروهای اوکراینی علیه روسیه بجنگند – این [در چنین شرایطی] یک رؤیا است.» با این حال، تأکید کرد: «لهستان به عنوان عضو ناتو هرگز نمی‌توانست چنین چیزی را بپذیرد.»

لهستان از حامیان اصلی کی‌یف بوده و هم تسلیحات و هم پشتیبانی دیپلماتیک در اختیار اوکراین گذاشته است. در عین حال، مسکو مدعی است اتباع لهستان بخش قابل توجهی از نیروهای مزدور خارجی در ارتش اوکراین را تشکیل می‌دهند.

رابطه ورشو و کی‌یف البته خالی از تنش نبوده است. در سال ۲۰۲۳، چند کشور اروپای شرقی از جمله لهستان واردات غلات اوکراینی تحت تسهیل اتحادیه اروپا را به دلیل «اختلال در بازار» ممنوع کردند. همچنین اختلافات متعددی بر سر تجلیل اوکراین از چهره‌های ملی‌گرایی که در جنگ جهانی دوم دست‌کم به کشتار هزاران لهستانی متهم‌اند، بروز کرده است.

مسکو مدت‌هاست که جنگ اوکراین را «جنگ نیابتی ناتو علیه روسیه» می‌خواند.پیش از تشدید تنش در سال ۲۰۲۲، روسیه خواستار تضمین حقوقی مبنی بر توقف گسترش ناتو به شرق شده بود؛ پیشنهادی که رد شد.

دیدگاه «هرم امپریالیستی» با یکسان دانستن همه کشورها، ساختار نابرابر نظام جهانی را نادیده می‌گیرد و امپریالیسم را به یک اتحاد ساده از غارتگران کاهش می‌دهد که گاه همکاری و گاه رقابت می‌کنند. این دیدگاه، ویژگی پایه‌ای امپریالیسم یعنی فرمانروایی چند دولت‌ و ملت‌ نیرومند بر صدها کشور و میلیاردها انسان را کنار گذاشته و آن را به رقابت و درگیری میان کشورها کاهش می‌دهد. برای همین، دیدگاه «هرم امپریالیستی» توان پاسخ به چرایی این واقعیت که همه زورگویی‌ها در پهنه جهانی از سوی امپریالیسم سه‌گانه غرب (آمریکا، اروپا، ژاپن) انجام می‌شود را ندارد.

چه کشورهایی به بهانه‌های خودساخته به دیگر کشورها هزاران فرسنگ دورتر از مرزهای خود یورش جنگی می‌برند؟ چه کشورهایی با زیرپا گذاشتن قانون‌های بین‌المللی کشورهای دیگر را خودخواسته زیر فشار تحریم می‌گذارند؟ چه کشورهایی با زورگویی دارایی دیگران را در بانک‌های خود می‌دزدند؟ چه کشورهایی از سیستم بانکی خود برای فشار به دیگر کشورها بهره‌جویی می‌کنند؟ چه کشورهایی با کمک نهادهای امپریالیستی مانند بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول، برای وام دادن شرط‌هایی مانند پیاده کردن اقتصاد نئولیبرالیستی می‌گذارند؟

دیدگاه «هرم امپریالیستی» (The Imperialist Pyramid Theory) همه کشورهای دارای نظام سرمایه‌داری را، تنها به این دلیل که در چارچوب یک نظام جهانی امپریالیستی کنش می‌کنند، امپریالیستی می‌داند. این نگاه، نقش و چگونگی رابطه میان ملت‌های فرمانروا و زورگو و ملت‌های زیرفرمانروایی را نادیده می‌گیرد یا کوچک می‌شمارد. هواداران این دیدگاه بر این باورند که از آنجا که سرمایه‌داری انحصاری پدیده‌ای جهانی شده است، همه کشورهای سرمایه‌داری، از کشورهای  بزرگ تا کشورهای کوچک‌تر و وابسته، به اندازه گوناگون دارای سرشت امپریالیستی هستند. آن‌ها «امپریالیست» را ویژگی چند کشور بسیار نیرومند که تاریخ استعمارگرایانه دارند نمی‌دانند و می‌گویند که بورژوازی در کشورهای سرمایه‌داری کوچک‌تر نیز با انگیزه‌های امپریالیستی در کشورهای همسایه سرمایه‌گذاری می‌کند، به درگیری‌های فرامرزی دامن می‌زند و برای پاسبانی از جایگاه خود با نیروهای امپریالیستی بزرگ متحد می‌شود. بدین‌گونه، این کشورها نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از نظام امپریالیستی هستند.

این دیدگاه به چند دلیل از درک سرشت امپریالیسم ناکام می‌ماند. نخست، به جای کاربرد روش دیالکتیکی مارکسیستی، به برداشتی ایستا و متافیزیکی از جهان می‌پردازد و امپریالیسم را پدیده‌ای یک‌سویه و جدا از ملت‌های زیرفرمانروایی آن می‌نگرد. با دادن ویژگی امپریالیستی به همه کشورها، رابطه واقعی و تاریخی میان کشورهای متروپول زورگو و کشورهای پیرامونی زیرفرمانروایی، مستعمره، نیمه مستعمره و نومستعمره نادیده گرفته می‌شود. هم‌چنین این دیدگاه تضادهای درونی رابطه امپریالیستی و روند دگرگونی آن را نادیده می‌گیرد. هنگامی که دیدگاه دیالکتیکی مارکسیستی امپریالیسم را نظامی پر از تنش‌های درونی می‌داند که نو از دل کهنه زاییده می‌شود، دیدگاه « هرم امپریالیستی» تنها یک نظام جهانی رقابتی می‌بیند که در آن هیچ چیز بنیادینی دگرگون نمی‌شود.

«کوبا و ویتنام متحد پیروز خواهند شد»