سبزشویی (Greenwashing) یک مفهوم شناخته‌شده نوینی است که به نمادهای نادرست یا گم‌راه‌کننده که از سوی سیاست‌مداران و یا شرکت‌ها برای پاسبانی از محیط زیست و پایداری بوم زیستی پخش می‌شود گفته می‌شود.  بسیاری از دولت‌ها و گروه‌ها از استراتژی‌های «نمایشی» سبز برای نشان دادن سبزاندیشی و کنش‌های دروغ محیط زیستی خود سود می‌جویند. فرایندهای پنهان‌سازی روابط اجتماعی و بوم‌شناختی با سبزشویی، برای سرمایه‌داری امروزی بسیار برجسته است. خُرده‌گیری از سبزاندیشی فراتر از این دروغ می‌رود و  گسترده‌تر به سرمایه‌داری «سبز» و رویش سبز و پایدار می‌پردازد.

بحران انرژی ۲۰۲۲/۲۳ بهای گاز و نفت را  افزایش داد اگر چه انحصارهای نفتی سودهای بی‌کرانی برده اند. روزنامه گاردین نشان داد که در هشت روز پیش از همگانی شدن سود ۷ میلیارد پوندی BP برای سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۲، این شرکت ۵۷۰ هزار پوند برای سبزشویی تنها در اینستاگرام و فیس‌بوک به کار برد.

انحصارهای انرژی با شیپور و کرنا کنش‌های کوچک نمادین که در برابر فروش سرچشمه‌های فسیلی انرژی بی‌اندازه ناچیز است را بزرگ نشان می‌دهند. با کاربرد واژه‌ها و عکس‌های سبز آن‌ها خود را با محیط زیست و طبیعت پیوند می‌زنند. سبزشویان تنها بزه‌کارانی که خود را دوست‌دار محیط زیست می‌نمایانند و یا کسانی که به روی سبزگرایی مردم موج سواری می‌کنند نیستند. برخی‌ها بر این باور هستند که بحران‌های زیست‌محیطی با دگرگونی بازارها به بازارهای سبز و مصرف سبز حل خواهد شد. همه این‌ها فرایندهایی هستند که به سبزاندیشی نئولیبرالیسم می‌پردازد بدون آن‌که خواهان دگرگونی روابط قدرت و روابط نابرابر اجتماعی باشد.

در اقتصادهای سرمایه‌داری نئولیبرال، سبزسازی برای فروش کالا انجام می‌شود، یعنی تلاشی است برای باوراندن ما در باره‌ی این که این کالاهایی که می‌خرید با شیوه سبز و با ارج‌مندی زیست‌محیطی و اجتماعی تولید شده و فروخته می‌شود.

جلیلی و همفکرانش در جبهه پایداری بارها با اقدامات خود نشان داده‌اند که بیشتر دغدغه‌مند مبارزه با زنان  هستند تا مسائل معیشتی و اجتماعی مردم. این گروه به شدت به حجاب اجباری تأکید دارد و هرگونه تلاش برای کاهش محدودیت‌ها در این زمینه را نادرست و خلاف اصول اسلامی می‌داند.

حالا سؤالی که پیش می‌آید این است که چگونه برخی از چپها که خود را به عنوان حامی طبقه کارگر جامعه معرفی می‌کنند، در انتخابات به جلیلی و امثال او رای داده اند؟ آیا این انتخاب به معنای نادیده گرفتن واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی جامعه است ، یا برای ایستادن زیر سایه بورژوازی نظامی؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، بر اساس آنچه خبرفوری نوشته است، سمیه گلپور، رئیس انجمن صنفی کارگران اظهار داشت: ” برای اصلاح برخی مواد قانونی و صحبت با نمایندگان، به مجلس رفته بودیم. برای مطالبه گری سراغ نمایندگان و از جمله آقای خضریان، نماینده جبهه پایداری در مجلس،رفتیم، یک ساعت منتظر ماندیم تا بیاید، به محض اینکه خودم را معرفی کردم، گفت که به حاشیه نروید، من وقت ندارم. من [بهت زده] ماندم.

وی ادامه داد: یکی از همکاران برای خضریان توضیح داد که برای حل مسائل کارگری آمدیم، او در پاسخ گفت: چرا پیش من آمدید.

گلپور افزود: به خضریان گفتم خاک بر سر امثال من که به تو رای دادند، زیرا من یک نفر نیستم، نماینده چند میلیون نفر هستم”.

سیاست‌های رژیم حاکم، به‌ویژه نمایندگان جبهه پایداری مانند سعید جلیلی و خضریان، همواره نشان‌دهنده بی‌توجهی به حقوق و مطالبات طبقه کارگر است. در حالی که جامعه ایران با بحران‌های اقتصادی همچون تورم، بیکاری و فقر دست و پنجه نرم می‌کند. سیاست‌های اقتصادی آنها هیچ‌گاه به نفع کارگران و اقشار ضعیف جامعه نبوده و در نهایت به تقویت منافع بورژوازی نظامی کمک کرده است.

نامه پیوست فراخوان به سایتها

رفقای گرامی،

در دنیای پیچیده و پرچالش امروز، که بحران‌ها و نابرابری‌ها روز به روز بیشتر می‌شود، جنبش‌های چپ و مترقی در سراسر جهان نیاز به همبستگی و اتحاد بیش از پیش احساس می‌کنند. در شرایط کنونی، که تضادهای طبقاتی، اجتماعی و اقتصادی در کشور ما و جهان به اوج خود رسیده است، بیش از هر زمان دیگری نیازمند اتحاد میان نیروهای چپ برای مقابله با نابرابری‌ها، استثمار در داخل و استعمار جهانی هستیم.

در این راستا، از تمامی گروه‌ها، سایت ها و فعالان چپ دعوت می‌کنیم که برای همکاری و ایجاد یک جبهه واحد در مبارزات فراخوان زیر را برای فرستادن به احزاب و سازمان های چپ امضاء کنند. ما معتقدیم که تنها از طریق اتحاد و همبستگی می‌توانیم در برابر تهدیدات و بحران‌های داخلی و جهانی مقابله کنیم.

درخواست داریم که شما با امضای این فراخوان، به همبستگی و اتحاد فراگیر در جنبش چپ بپیوندید. همچنین برای دریافت پاسخ‌ها و امضاها از تمامی گروه‌ها و فعالان، مدت زمان یک ماه از تاریخ این نامه برای جمع‌آوری امضا و پاسخ‌ها در نظر گرفته خواهد شد.

با امید به پیروزی،

توجه: پاسخ‌ها و امضاها باید تا تاریخ [یک ماه از تاریخ نامه] به [آدرس‌ ایمیل تماس] ارسال شود: 

فراخوان

فراخوان دسته ها و سایت‌های چپ و مترقی به سازمان‌ها و حزب‌های چپ ایران برای اتحاد علیه دیکتاتوری جمهوری اسلامی و جنگ‌طلبی صهیونیسم با حمایت غرب

رفقا و دوستان عزیز، 

کشور و مردم ما در شرایط حساس و بحرانی کنونی، در معرض تهدیدات داخلی و خارجی قرار دارند.

از یک سو، جمهوری اسلامی با سرکوب گسترده، ایجاد فقر و بحران اقتصادی، و اعمال سیاست‌های ضد مردمی‌اش همچنان مردم را به سوی تباهی می‌برد. وضعیت زندگی مردم، به‌ویژه به دلیل سرکوب شدید آزادی‌خواهان و اجرای چند دهه سیاست‌های نئولیبرالی اقتصادی، اسف‌بار است. از سوی دیگر، غرب و ایالات متحده نیز از طریق تحریم‌های اقتصادی و جنگ‌طلبی شرایط زندگی را برای مردم دشوارتر کرده‌اند. خطر جنگ میان دیکتاتوری جمهوری اسلامی و رژیم فاشیستی اسرائیل با حمایت غرب هنوز در کمین است. 

جمهوری اسلامی از یک طرف سعی می‌کند با سازش با غرب، خطر حمله اسرائیل را به دور کند. احتمال دارد که در این سازش، جمهوری اسلامی به دلیل فشارهای داخلی و خارجی، دست به توافقاتی بزند که منافع ملی ما را به خطر اندازد. 

از طرف دیگر، طرفداران راست‌گرای غرب به رهبری امثال مصی علینژاد و رضا پهلوی، به دلیل برخورداری از حمایت‌های خارجی، در تلاش‌اند تا از خلاء موجود برای جاه طلبیهای خود سواستفاده کنند. این دسته اسرائیل را به حمله به ایران ترغیب و تشویق می‌کنند. 

در این شرایط، هرگونه تفرقه و اختلاف میان نیروهای مترقی و چپ تنها به سود دشمنان مردم ایران خواهد بود و ادامه روند فعلی به از دست رفتن موقعیت انقلابی مناسب برای جنبش آزادی‌خواهانه و عدالت‌اجتماعی جویانه خواهد انجامید. 

ما باید با یک جبهه چپ متحد وارد میدان شویم و به مردم نشان دهیم که راه رهایی از جمهوری اسلامی از بن‌بست رضا پهلوی نمی‌گذرد. اگر ما متحدانه وارد میدان نشویم، این خطر وجود دارد که مردم ایران در چنگال یک حکومت مستبد و اقتصاد نئولیبرالیستی دیگری گرفتار شوند. 

در این شرایط، باید به‌ویژه نیروهای چپ ایران، اعم از مارکسیست-لنینیست‌ها، مارکسیست‌ها، سوسیالیست‌ها، آنارشیست‌ها و تمامی جریان‌های مترقی که خواهان سرنگونی جمهوری اسلامی به دست مردم ایران هستند و از تمامیت ارضی ما در برابر خطرات خارجی حمایت می‌کنند، متحد شوند تا در برابر هر دو خطر بزرگ، یعنی جمهوری اسلامی و صهیونیسم-امپریالیسم، ایستادگی کنند. تنها با اتحاد گسترده می‌توانیم خواسته‌های واقعی مردم ایران برای آزادی، عدالت اجتماعی، استقلال اقتصادی- سیاسی و تمامیت ارضی را پیش ببریم و مانع از بازگشت به ساختارهای استبدادی و اقتصادی ضد ملی شویم. 

احترام متقابل میان گروه‌های چپ، احترام به تاریخ و سیاست‌های یک دیگر، و در عین حال حفظ هویت سازمانی و اصول خود، از ارکان ضروری اتحاد پایدار در جنبش چپ است. اتحاد میان گروه‌های چپ نباید به معنای همسان‌سازی یا نادیده گرفتن تفاوت‌های اساسی باشد، بلکه هدف باید ایجاد جبهه‌ای مشترک بر پایه اصولی مانند آزادی، عدالت اجتماعی، استقلال اقتصادی- سیاسی،  احترام به تمامیت ارضی، حقوق بشر و محیط زیست باشد. این احترام به معنای پذیرش تفاوت‌ها و تمرکز بر نقاط مشترک فراوان است. 

تمام چپ‌ها در مبارزه با حکومت‌های استبدادی و دیکتاتوری ولی‌فقیه قربانیان زیادی داده‌اند. چپ‌های ایران با اقتصادی که مبتنی بر سرمایه‌داری وحشی و نئولیبرالیسم و رانت خواری است، مخالف‌اند. آن‌ها همچنین با دخالت کشورهای خارجی در تعیین سرنوشت ملت ایران مخالفند. چپ‌های ایران از حقوق کارگران، معلمان، کشاورزان و دیگر طبقات کم‌درآمد حمایت می‌کنند و به دنبال تحقق عدالت اجتماعی و اقتصادی هستند. علاوه بر این، چپ‌های ایران طرفدار حقوق برابر برای زنان، اقلیت‌های مذهبی و قومی، و دگراندیشان هستند. چپ‌های ایران به سوسیالیسم یا ایدئولوژی‌های مشابه اعتقاد دارند و به‌دنبال ایجاد جامعه‌ای سکولار هستند که در آن منابع و ثروت به‌طور عادلانه‌تر توزیع شود. این ویژگی‌های مشترک، در حالی که با تنوع‌های زیادی در جزییات نظری و استراتژی‌ها همراه هستند، اما همگی بر اصول عدالت اجتماعی، برابری، آزادی، استقلال کشور و احترام به تمامیت ارضی ایران تأکید دارند. 

ما به تمامی نیروهای چپ، ضد حاکمیت جمهوری اسلامی، دموکراتیک و ضددخالت خارجی در میهن عزیزمان، برای ایجاد یک جبهه واحد در برابر جمهوری اسلامی، راست‌گرایان مختلف، سلطنت‌طلبان و نیروهای جنگ طلب خارجی فراخوان می‌دهیم. اتحاد و همبستگی ما تنها راهی است که می‌تواند امید به تغییر و دگرگونی واقعی در ایران را زنده نگه دارد. 

ما از تمامی آزادی‌خواهان و فعالان اجتماعی می‌خواهیم که در کنار هم برای ایران آزاد، مستقل، دموکراتیک و با عدالت اجتماعی مبارزه کنند. ایران تنها با اتحاد واقعی نیروهای مردمی، بر ضد هرگونه سلطه، استبداد و دخالت خارجی خواهد توانست به سرنوشت بهتری دست یابد. 

هدفهای کمیته اتحادی چپ مورد نظر می تواند به شرح زیر باشد:

این کمیته پیشبرد فعالیت های میهندوستانه و دمکراتیک و ضد امپریالیستی و ضد صهیونیستی را بر حسب اصول و مواضع زیراجرا می کند:

– کمیته براین نظر است که هرگونه تغییر وتحول درایران و درنهایت برچیدن نظام سرکوبگرجمهوری اسلامی باید بدست مردم ایران صورت گیرد.

– کمیته از حقوق کارگران ومبارزه شان برای تشکل های مستقل صنفی حمایت می کند.

– کمیته خواهان لغوحجاب اجباری و انحلال فوری گشت ارشاد و همه ارگانهای مشابه می باشد

– کمیته خواهان آزادی فوری و بی قید و شرط همه فعالین کارگری ، معلمان و دانشجویان ودگراندیشان سیاسی است.

– کمیته خواهان آزادی، بیان ومطبوعات، اتحادیه های مستقل کارگری و احزاب واجتماعات است.

-کمیته خواهان جدایی کامل دین از دولت و آموزش است.

-کمیته خواهان تساوی حقوق همه اقوام و ملیتهای ایران است و از تمامیت ارضی و یکپارچگی ایران دفاع می می کند.

-کمیته خواهان تساوی کامل حقوق زن ومرد و برچیدن هرگونه ستم و تبعیض ونابرابری درایران است.

– کمیته از مبارزه ملت فلسطین و همه خلقهای جهان علیه امپریالیسم و صهیونیسم حمایت می کند.

– کمیته درقبال خطر حمله نظامی به ایران مبادرت به برگزاری آکسیونهایی با مخالفت با تجاوز به ایران با شعار دستها ازایران کوتاه و هر تغییر و تحولی درایران یک امر داخلی است، می کند و به بسیج افکار عمومی می پردازد.

– کمیته وظیفه خود می داند تا درچهارچوب اصول فوق تصویری صحیح از مبارزه مردم ایران ارائه دهد وهمبستگی مردم کشورهای جهان بویژه اتحادیه های کارگری ونیروها وشخصیتهای مترقی را نسبت به مردم ایران را جلب نماید.

– تنها شرط عضویت دراین کمیته چه گروهی، چه فردی، چه ایدئولوژیک و چه غیر ایدئولوژیک، فقط بر اساس توافق در باره هدفهای ذکر شده بالا است.

با امید به پیروزی مردم ایران در راه آزادی، استقلال، عدالت اجتماعی و حفاظت از تمامیت ارضی

امضاء کنندگان

سایت اشتراک eshtrak

سایت توده ای ها

سایت womens-power

 در سال 2015، بنیان‌گذار و مدیر اجرایی NCH Capital ، جورج روهر، در جلسات سطح بالایی که شامل رئیس‌جمهور اوکراین پترو پوروشنکو و وزیر تجارت ایالات متحده پنی پريتسکر بود، شرکت کرد که منجر به موافقت اوکراین با برنامه سازگاری ساختاری صندوق بین‌المللی پول (IMF) به عنوان شرطی برای دو تضمین وام به مبلغ یک میلیارد دلار از دولت اوباما شد.

Open Secrets.com گزارش می‌دهد که NCH Capital بیشترین کمک‌ها را به نامزدهای حزب دموکرات که به شدت از مداخله آمریکا در اوکراین و بسته‌های کمک نظامی و اقتصادی میلیاردی حمایت کرده‌اند، داده است.

سرمایه‌گذاران NCH Capital شامل Dow Chemical، تولیدکننده بدنام ناپالم و Agent Orange و سایر سوداگران جنگ مانند Honeywell و Lockheed Martin، همراه با دانشگاه هاروارد، دانشگاه میشیگان و وقف‌های دانشگاه وِلزلی هستند.

در انتخابات 2024، NCH Capital پنج هزار دلار به جیمی پانتا، نماینده دموکرات از حوزه 19 کنگره کالیفرنیا که شامل سانتا کروز، مونتری و سن‌خوزه است، اهدا کرده است. پانتا یک افسر سابق اطلاعاتی در نیروی دریایی ایالات متحده و پسر مدیر سابق CIA، لیون پانتا است (که سخنرانی اصلی را در کنگره حزب دموکرات در شیکاگو ایراد کرد).

غافلگیرکننده نیست که جیمی پانتا از حامیان «کمک‌های قوی به اوکراین در کنگره» بوده است، همانطور که در گزارشی در The San Luis Obispo Tribune گفته شد، و به تصویب بسته امنیت ملی کمک کرده که شامل 61 میلیارد دلار کمک امنیتی به اوکراین و حمایت از فروش اموال مصادره‌شده روسیه بود.

در آگوست 2024، پانتا به اوکراین سفر کرد و با زلنسکی دیدار کرد. او سپس بیانیه‌ای صادر کرد که از او قدردانی کرده و گفت که «دلگرم‌کننده بود که دیدم و شنیدم چگونه حمایت آمریکا، به ویژه کار ما در کنگره برای تصویب قانون‌گذاری برای تأمین مالی اضافی، به درستی در میدان نبرد استفاده می‌شود.»

CovertAction  منبع:

سخن روز شماره ۹
۲۰ دی ۱۴۰۳، ۹ ژانویه ۲۰۲۵

کوبا کشوری است که در طول تاریخ انقلابی خود با چالش‌های زیادی مواجه بوده است. از تحریم‌های بین‌المللی گرفته تا بحران‌های اقتصادی و اجتماعی، مردم این کشور همواره با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم کرده‌اند. اما آن‌ها با اراده‌ای قوی و همبستگی اجتماعی توانسته‌اند از این بحران‌ها عبور کنند. سیستم بهداشت و آموزش کوبا، که به عنوان دستاوردی بزرگ در سطح جهانی شناخته می‌شود، نمونه‌ای از موفقیت این کشور در مقابله با مشکلات است. همچنین، فرهنگ غنی و مقاومت مردم کوبا نشان می‌دهد که با وجود همه دشواری‌ها، این کشور توانسته است در برابر چالش‌های داخلی و خارجی پیروز شود.

چالش‌هایی که اخیراً از سوی طبیعت و مشکلات مربوط به سیستم برق ملی بر مردم جزیره تحمیل شده، با همت و همبستگی مردم قابل حل است. نتایج پیروزی بر مشکلات کاملاً مشهود است و این امر با میراث انقلاب، آموزش‌هایی که در طول سال‌ها آموخته شده، و قهرمانی مردم مرتبط است.

رئیس‌جمهور کوبا اخیرا در یک سخنرانی در این مورد گفت که «ما اینجا در حال مبارزه ایستاده‌ایم».

رئیس‌جمهور همچنین به سیاست خصمانه ایالات متحده اشاره کرد و یادآور شد که این سیاست در دو دوره مختلف ریاست‌جمهوری از احزاب مختلف، همچنان نسبت به کوبا ادامه داشته است. او تأکید کرد که این سیاست در طول سال‌های انقلاب کوبا همواره برقرار بوده است.دیاز-کانل با اشاره به تأثیرات محاصره اقتصادی آمریکا بر کوبا، که باعث کمبود مواد غذایی و دارو شده، خاطرنشان کرد که کشور همچنان مصمم به پیشرفت است و این پیشرفت را از طریق آنچه که او «مقاومت خلاقانه» می‌نامد، ادامه خواهد داد. این مقاومت فقط به معنای ایستادگی نیست، بلکه به معنای خلق کردن است، همانطور که در مواجهه با پاندمی کووید-۱۹، کوبایی‌ها واکسن‌هایی تولید کردند که جان انسان‌ها را نجات داد.

او افزود که محاصره امپریالیستی علیه این جزیره محکوم است و تأکید کرد که کوبا تنها نیست. رئیس‌جمهور درباره رفتار خصمانه امپریالیسم ایالات متحده اظهار داشت: «ما هیچ‌گونه دخالتی در امور داخلی‌مان را قبول نخواهیم کرد، مهم نیست از سوی چه کسی باشد.» او همچنین گفت که کوبا از ساخت سوسیالیسم دست نمی‌کشد و از رفاهی که از طریق سوسیالیسم به‌دست آمده، نخواهد گذشت.

دیاز-کانل در ادامه تأکید کرد که «ما هیچ مشکلی با مردم آمریکا نداریم» و تصریح کرد که کوبا درهای خود را به روی فرزندان آن کشور باز می‌کند، به ویژه به کوبایی‌هایی که به دلایل مختلف در ایالات متحده زندگی می‌کنند و کسانی که کشور خود را دوست دارند.

او همچنین اظهار داشت که کوبا آماده گفت‌وگو و تبادل نظر است، اما بدون پیش‌شرط. به گفته رئیس‌جمهور، همانطور که فیدل و رائول گفته‌اند، «ما قصد داریم یک رابطه متمدنانه برقرار کنیم»، مبنی بر این که «ما همیشه تفاوت‌های ایدئولوژیک خواهیم داشت، اما می‌توانیم روابط همسایگی داشته باشیم.» دیاز-کانل سپس به محیط خصمانه‌ای که اکنون با نتایج انتخابات در ایالات متحده تشدید شده است، اشاره کرد و گفت که برخی افراد از پایان انقلاب صحبت می‌کنند . وی افزود که نتایج این انتخابات برای کوبا پیش‌بینی‌پذیر بود. در خصوص انتخابات اخیر ریاست‌جمهوری ایالات متحده، دیاز-کانل تصریح کرد که کوبا مصمم به ادامه پروژه سوسیالیستی خود است و آماده گفت‌وگو با ایالات متحده بر اساس برابری است.

کوبا در زمینه فناوری بیوفکتوری کشاورزی پیشرفت‌های چشمگیری داشته است. این کشور با استفاده از فناوری‌های زیستی، روش‌های نوآورانه‌ای برای افزایش بهره‌وری و پایداری کشاورزی ایجاد کرده است. کوبا در تولید کودهای زیستی و آفت‌کش‌های بیولوژیک پیشرو است که به کاهش وابستگی به مواد شیمیایی کمک می‌کند. همچنین، مراکز تحقیقاتی مختلفی در زمینه بیوتکنولوژی کشاورزی در این کشور فعال هستند.کوبا با استفاده از کشت بافت و فناوری بیوفکتوری، محصولات گیاهی عاری از ویروس تولید می‌کند و در جهت خودکفایی کشاورزی حرکت می‌کند. این کشور با همکاری‌های بین‌المللی، ظرفیت‌های بیوفکتوری خود را گسترش داده و به ترویج کشاورزی پایدار و مقابله با تغییرات اقلیمی کمک کرده است.

دانشمندان کوبایی در توسعه محصولات مهندسی ژنتیک، مانند ذرت و تنباکوی Bt مقاوم به آفات، نیز تحقیق می‌کنند. این تحقیقات به کوبا در مقابله با چالش‌های امنیت غذایی کمک کرده است. بیوفکتورها همچنین در کشاورزی پایدار و کنترل آفات از طریق میکروارگانیسم‌های مفید نقش دارند و به بهبود سلامت خاک و افزایش باروری کمک می‌کنند.در بیوفاکتوری که در کنار دانشگاه ماکسیمو گومز بایز در سیگو دِ آویلا قرار دارد و از ژانویه به یک شرکت دولتی متوسط به نام سبیوکا تبدیل شده است، پیشرفت‌های قابل توجهی در مدیریت اقتصادی و تولید بذرهای با کیفیت بالا صورت گرفته است. معرفی کلون‌های پرمحصول، مانند موز FHIA 04، و همکاری با موسسات بیوتکنولوژی گیاهی نقش کلیدی در این توسعه داشته است.

کوبا در حال گسترش استفاده از انرژی خورشیدی به عنوان بخشی از تلاش‌های خود برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و افزایش سهم منابع تجدیدپذیر در تولید برق است. پروژه‌های خورشیدی در سرتاسر کشور، از جمله در مناطقی مانند سیگو د آویلا، در حال افزایش هستند. این پروژه‌ها نه تنها به تأمین برق پایدار کمک می‌کنند، بلکه به حفظ محیط زیست و ایجاد فرصت‌های شغلی در صنعت انرژی نیز می‌پردازند.از دیگر دستاوردها، پروژه‌های خورشیدی و اجتماعی در استان سیگو د آویلا بود. پروژه پارک خورشیدی با ظرفیت تولید ۲۰ مگاوات تا فوریه سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید و استان قادر خواهد بود در ساعات اوج مصرف برق با انرژی خورشیدی خودکفا شود.

در استان مرکزی سیِنفوئِگوس، اجرای پروژه‌های انرژی خورشیدی با  ظرفیت تولید دو هزار مگاوات در حال انجام است. این استان میزبان سه پارک خورشیدی است و کشور از آوریل آینده، از ۲۰۰ مگاوات برق تولید شده از انرژی خورشیدی بهره‌برداری خواهد کرد. این پروژه‌ها بخشی از تلاش‌های کشور برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی هستند.

در کنار این، صنعت گردشگری کوبا نیز از ظرفیت‌های طبیعی کشور بهره‌برداری می‌کند. جاذبه‌های طبیعی کوبا، سواحل زیبا و میراث فرهنگی غنی، این کشور را به مقصدی محبوب برای گردشگران تبدیل کرده است. صنعت گردشگری با استفاده از انرژی خورشیدی و دیگر منابع تجدیدپذیر می‌تواند به کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی ناشی از توریسم کمک کند و در عین حال اقتصاد کشور را تقویت نماید.

کوبا به عنوان یکی از کشورهای پیشرفته در زمینه‌های اجتماعی و بهداشتی، توجه ویژه‌ای به گردشگری پایدار و مرتبط با توسعه اجتماعی دارد. این کشور از گردشگری به عنوان ابزاری برای ارتقاء توسعه اجتماعی و بهبود وضعیت معیشتی مردم بهره می‌برد. در واقع، کوبا تلاش دارد تا توریسم را نه تنها به عنوان یک منبع درآمد اقتصادی بلکه به عنوان یک راه برای تقویت منافع اجتماعی و فرهنگی کشورش معرفی کند.

در راستای این هدف، برخی از ویژگی‌هایی که کوبا را برای توریست‌هایی که از توسعه اجتماعی حمایت می‌کنند جذاب می‌کند، شامل موارد زیر است:

 کوبا به طور خاص بر برگزاری رویدادها و برنامه‌های فرهنگی تأکید دارد که به توریست‌ها فرصتی برای آشنایی با تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی مردم کوبا می‌دهد. این برنامه‌ها شامل هنرهای محلی، موسیقی، رقص، و نمایش‌های فرهنگی است. کوبا از گردشگری برای ایجاد مشاغل جدید و تأمین منابع مالی برای پروژه‌های اجتماعی استفاده می‌کند. این کشور تأکید دارد که گردشگری نباید بر محیط زیست تأثیر منفی بگذارد و از پروژه‌های گردشگری که بر حفظ منابع طبیعی و تنوع زیستی تمرکز دارند، حمایت می‌کند.

 یکی از دستاوردهای مهم کوبا در زمینه توسعه اجتماعی، سیستم بهداشتی و آموزشی رایگان و با کیفیت آن است. گردشگران می‌توانند از طریق آشنایی با این سیستم‌ها، درک بهتری از نحوه مدیریت و اولویت‌های اجتماعی این کشور پیدا کنند.

 در کوبا، گردشگری به‌طور مستقیم به جوامع محلی و مناطق دورافتاده کمک می‌کند. از طریق اقامت در خانه‌های خصوصی (خانه‌های خانوادگی یا “کاسا پارتیکولار”)، توریست‌ها می‌توانند به توسعه اجتماعی و اقتصادی جوامع محلی کمک کنند. کوبا در تلاش است تا توریسم را به عنوان ابزاری برای کاهش فقر و بهبود توزیع درآمد در سطح کشور استفاده کند. این امر از طریق توسعه پروژه‌های گردشگری که به نفع تمام اقشار جامعه است، پیگیری می‌شود.

بنابراین، برای توریست‌هایی که از توسعه اجتماعی دفاع می‌کنند، کوبا یک مقصد جذاب است که ترکیبی از گردشگری پایدار، حفظ فرهنگ و ارتقاء رفاه اجتماعی را ارائه می‌دهد.زوراب پولولیکاشویلی، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری، گفت: “کوبا یکی از امن‌ترین کشورهای دنیا برای بازدید است.”

در پایان ماه اکتبر، ۲,۴۹۰,۷۷۰ مسافر به کوبا وارد شدند که از این تعداد ۱,۸۴۴,۹۱۷ نفر بازدیدکنندگان ، معادل ۹۶.۱ درصد کل مسافران بین‌المللی بودند. این تعداد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش بیش از ۱۰۰,۰۰۰ نفر را نشان می‌دهد و تعداد بازدیدکنندگان بین‌المللی نیز بیش از ۱۲۸,۰۰۰ نفر کاهش یافته است.

طبق گزارش دفتر ملی آمار و اطلاعات (ONEI)، کشورهای کانادا، جامعه کوباییان مقیم خارج، روسیه، ایالات متحده، اسپانیا و مکزیک همچنان به‌عنوان مهم‌ترین بازارهای فرستنده گردشگر به کوبا شناخته می‌شوند.پیشتر، وزیر گردشگری، خوان کارلوس گارسیا گرندا، اعلام کرده بود که هدف اولیه ورود سه میلیون بازدیدکننده خارجی ، تا پیش از آغاز فصل اوج گردشگری ۲۰۲۴-۲۰۲۵به کوبا محقق نخواهد شد.

محاصره اقتصادی کوبا یکی از طولانی‌ترین و ظالمانه‌ترین تحریم‌ها در تاریخ معاصر است که از سوی ایالات متحده آمریکا علیه این کشور اعمال شده است. این تحریم‌ها نه تنها اقتصاد کوبا را تحت فشار قرار داده، بلکه باعث ایجاد مشکلات جدی برای مردم این کشور در تأمین نیازهای اساسی مانند دارو، غذا و سوخت شده است. با وجود این مشکلات، مردم کوبا با روحیه‌ای مقاوم و متحد همچنان به مبارزه ادامه می‌دهند و از حمایت‌های بین‌المللی به ویژه از سوی دوستان و کشورهای هم‌سو برخوردارند. این محاصره نه تنها ناعادلانه است، بلکه نقض آشکار حقوق بشر و اصل خودمختاری کشورها به شمار می‌رود. جهانیان باید با صدای واحد علیه این ظلم ایستاده و از حق کوبا برای توسعه و رفاه حمایت کنند.

دبیر اول کمیته مرکزی حزب و رئیس‌جمهور کوبا، میگل دیاز-کانل برمودز، مرگ گابریل اسکارر(Gabriel Escarrer)، بنیان‌گذار هتل‌های ملیا بین‌المللی(Meliá Hotels International) را تسلیت گفت و افزود: «اسکارر، که رهبری جهانی در صنعت گردشگری بود، روی کوبا سرمایه‌گذاری کرد و درس‌های بسیار ارزشمندی برای ما به جای گذاشت.»

گابریل اسکارر (Gabriel Escarrer) یک کارآفرین و تاجر اسپانیایی است که بیشتر به عنوان بنیان‌گذار گروه هتل‌های Meliá Hotels International شناخته می‌شود. او به دلیل فعالیت‌های تجاری خود و همچنین سرمایه‌گذاری‌هایش در صنعت گردشگری، نقش مهمی در توسعه صنعت هتلداری و توریسم در کشورهای مختلف، از جمله کوبا، داشته است.

 گروه هتل‌های Meliá یکی از بزرگترین سرمایه‌گذاران خارجی در صنعت گردشگری کوبا است. اسکارر و شرکتش در ساخت و مدیریت هتل‌ها و مجموعه‌های تفریحی در کوبا نقش داشته‌اند. این همکاری‌ها کمک زیادی به توسعه زیرساخت‌های گردشگری و هتلداری در کوبا کرده است.  با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های هتل‌داری و توریسم، گروه Meliá برای هزاران نفر در کوبا فرصت‌های شغلی ایجاد کرده است. این فرصت‌ها شامل مشاغل در زمینه‌های مختلف از جمله خدمات مشتری، مدیریت هتل، نظافت و سایر خدمات مرتبط با صنعت توریسم می‌شود.این پروژه‌ها شامل ساخت هتل‌های مدرن، بهبود امکانات تفریحی و رفاهی، و ارتقای کیفیت خدمات توریستی می‌شود که به جذب گردشگران بیشتر و توسعه اقتصاد محلی کمک کرده است.

همکاری اسکارر با دولت کوبا در زمینه گردشگری باعث تقویت روابط تجاری بین اسپانیا و کوبا شده است. این روابط می‌تواند به کوبا کمک کند تا در بازارهای جهانی گردشگری جایگاه بهتری پیدا کند.در مجموع، گابریل اسکارر با سرمایه‌گذاری در صنعت هتل‌داری و توریسم در کوبا، نقش مهمی در توسعه اقتصادی و گردشگری این کشور ایفا کرده است.وزارت گردشگری کوبا نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: «در دوران رهبری او، هتل‌های ملیا بین‌المللی به یکی از بازیگران کلیدی در توسعه صنعت گردشگری کوبا تبدیل شد و با سرمایه‌گذاری‌های قابل توجه و ایجاد تجربیات فراموش‌نشدنی برای بازدیدکنندگان، به این روند کمک کرد.»

ملیا بیش از ۳۰ سال است که در کوبا حضور دارد و طبق گفته مایت آرتیدا باروسو، مدیر بازاریابی هتل‌های ملیا در کوبا، این روند ادامه دارد و با افتتاح‌های جدید هتل‌ها و برندهایی مانند پارادیسوس، سول و اینساید پیش می‌رود. وی افزود که این مجموعه بیش از ۱۴,۹۰۰ اتاق در ۳۴ مرکز اقامتی دارد و کانادا همچنان بزرگترین بازار از نظر حجم مشتریان است. مفهوم آنها در تبلیغ مقصد گردشگری این است که با هتل‌های ملیا، بازدیدکنندگان می‌توانند روح کوبا را کشف کنند.

تحریم‌های اقتصادی و محاصره اقتصادی آمریکا علیه کوبا، یکی از نمونه‌های بارز سیاست‌های امپریالیستی است که تأثیرات منفی عمیقی بر زندگی مردم این کشور داشته است. این تحریم‌ها که به بهانه‌های سیاسی اعمال شده‌اند، نه تنها به اقتصاد کوبا آسیب می‌زنند، بلکه به شدت به حقوق بشر و شرایط معیشتی مردم کوبا لطمه وارد کرده‌اند. کشورهای مختلف و سازمان‌های بین‌المللی همواره از پایان دادن به این تحریم‌ها حمایت کرده‌اند، چرا که این اقدامات نه تنها هیچ گونه کمکی به تغییرات سیاسی در کوبا نمی‌کنند، بلکه باعث رنج بیشتر مردم و مشکلات انسانی می‌شوند.

به‌ویژه در شرایطی که کوبا درگیر بحران‌های اقتصادی و مشکلات ناشی از بیماری‌ها و تحریم‌های بین‌المللی است، این تحریم‌ها تنها فشار بیشتری بر مردم وارد می‌کنند. مجمع عمومی سازمان ملل نیز هر ساله با اکثریت قاطع خواستار لغو این تحریم‌ها می‌شود. تحریم‌های اقتصادی نه تنها به مردم کوبا آسیب می‌زنند بلکه بر روابط بین‌المللی و همکاری‌های انسانی میان کشورها تأثیر منفی می‌گذارند. سیاست‌های امپریالیستی آمریکا باید پایان یابد تا مردم کوبا بتوانند در صلح و رفاه زندگی کنند و ارتباطات انسانی و اقتصادی در سطح جهانی بهتر و موثرتر برقرار شود.

چندین کشور و سازمان بین‌المللی خواهان برداشتن محاصره اقتصادی علیه کوبا هستند. این کشورها و گروه‌ها به دلیل اثرات منفی این تحریم‌ها بر مردم کوبا و روابط بین‌المللی به ویژه در زمینه‌های اقتصادی و انسانی، خواستار لغو آن هستند. از جمله کشورهای عمده‌ای که خواهان رفع این تحریم‌ها هستند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 بیشتر کشورهای آمریکای لاتین از جمله ونزوئلا، مکزیک، بولیوی و نیکاراگوئه از حامیان اصلی کوبا هستند و همواره در مجامع بین‌المللی از لغو تحریم‌ها علیه این کشور حمایت کرده‌اند.جامعه کشورهای کارائیب (CARICOM): کشورهای عضو این سازمان مانند جمهوری دومینیکن، سنت کیتس و نویس، باربادوس و دیگر کشورهای کارائیب به طور مداوم خواستار پایان دادن به تحریم‌های کوبا شده‌اند. اتحادیه اروپا و برخی کشورهای اروپایی مانند اسپانیا به دلیل روابط تاریخی با کوبا، خواستار عادی‌سازی روابط و پایان دادن به تحریم‌ها هستند. اگرچه برخی کشورهای اروپایی همچنان در برخی زمینه‌ها از سیاست‌های تحریمی آمریکا پیروی می‌کنند.

بسیاری از کشورهای آفریقایی نیز در حمایت از کوبا، به خصوص به دلیل همکاری‌های گذشته در مبارزه با استعمار و کمک‌های بشردوستانه، خواهان لغو تحریم‌ها بوده‌اند.

 در سطح جهانی، مجمع عمومی سازمان ملل متحد هر ساله با اکثریت قاطع به قطعنامه‌هایی در حمایت از لغو تحریم‌های اقتصادی علیه کوبا رای می‌دهد. این قطعنامه‌ها به طور مداوم در برابر مخالفت‌های ایالات متحده و برخی متحدانش تصویب می‌شود.

این درخواست‌ها به دلیل اثرات منفی تحریم‌ها بر مردم کوبا و اقتصاد آن، به ویژه در زمینه‌های بهداشت، آموزش و دیگر نیازهای اساسی انسانی، مطرح می‌شود.

رئیس‌جمهور مکزیک به ترامپ پیشنهاد کرد که محاصره اقتصادی علیه کوبا را پایان دهد.رئیس‌جمهور مکزیک، کلودیا شینباوم، اظهار داشت که به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده، پیشنهاد کرده است که محاصره اقتصادی علیه کوبا و ونزوئلا که توسط این کشور اعمال شده، پایان یابد.وی تأکید کرد که این محاصره‌ها “تنها باعث رنج مردم می‌شوند و پدیده‌ای مانند مهاجرت را به وجود می‌آورند.”

بر اساس آمار رسمی، به دنبال سیاست‌های ایالات متحده، کوبا از اول مارس 2023 تا 29 فوریه 2024 زیان‌هایی به مبلغ 5.56 میلیارد دلار متحمل شد.

در طول شش دهه، خسارات ناشی از این محاصره، که هر ساله از سوی اکثریت کشورهای سازمان ملل متحد محکوم می‌شود، با در نظر گرفتن تغییرات ارزش دلار در برابر طلا در بازار بین‌المللی، بیش از 1.499 تریلیون دلار بوده است.

ادامه راه سوسیالیستی و راه فیدل کاسترو در کوبا نشان‌دهنده یک تلاش مستمر برای حفظ اصول انقلاب کوبا و ایجاد یک جامعه عادلانه و بدون طبقات است. فیدل کاسترو در طول دوران رهبری خود بر کوبا، با تأکید بر استقلال ملی، عدالت اجتماعی و مبارزه با امپریالیسم، به اصلاحات اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای پرداخت. پس از او، دولت کوبا همچنان بر اصول سوسیالیستی خود تأکید دارد و تلاش می‌کند با وجود چالش‌ها و فشارهای بین‌المللی، مسیر خود را در جهت بهبود زندگی مردم و حفظ انقلاب ادامه دهد. سیاست‌های اجتماعی، بهداشت و آموزش رایگان، و تکیه بر خودکفایی اقتصادی از جمله ارکان اصلی این راه بوده‌اند.

میگل دیاز-کانل، دبیر اول کمیته مرکزی حزب کمونیست کوبا (PCC) و رئیس‌جمهور کشور، نوشت که فیدل، مانند خوسه  مارتی ، در هر ایده‌ی درست و در هر عمل انقلاب حضور دارد و در قلب مردم جای دارد. میگل دیاز-کانل نوشت که در هشتمین سالگرد درگذشت فیزیکی فرمانده فیدل کاسترو روز، کوبا امروز یاد و میراث او را به‌عنوان یک رهبر تاریخی انقلاب ارج می‌نهد.
او افزود: ” هرکس که می‌گوید که او در میان ما نیست، دروغ می‌گوید. فیدل در میان ما زنده است. حتی در میان کودکانی که بعد از مرگ او به دنیا آمده‌اند.”

مجلس ملی قدرت مردم نیز پیامی از رئیس خود، استبان لازو، منتشر کرد که در آن آمده است: بهترین تجلیل از آرمان‌ها و کارهای فیدل، عملی کردن روزانه اصول “مفهوم انقلاب” او است.منوئل ماررو، نخست‌وزیر کوبا، نیز اشاره کرد که فرمانده در هر کودک، در هر جوان، در کسانی که برای جهانی بهتر می‌جنگند، و در کسانی که از کشور و میهن خود دفاع می‌کنند، زنده است.

روبرتو مورالس اوخدا، دبیر سازمان کمیته مرکزی حزب کمونیست کوبا، در این روز تأکید کرد که “در هشتمین سالگرد مرگ فرمانده عزیزمان، عزم خود را برای ادامه انقلاب که او رهبری کرد و همچنان همیشه جوان باقی می‌ماند، تجدید می‌کنیم.”

در پایان، کوبا کشوری است که با وجود چالش‌های بی‌شماری که در طول تاریخ خود با آن‌ها روبرو بوده، همچنان با اراده‌ای قوی به پیش می‌رود. محاصره اقتصادی و فشارهای بین‌المللی نتواسته‌اند روح مقاومت و همبستگی مردم کوبا را شکسته و اراده آن‌ها را تضعیف کنند. دستاوردهای این کشور در زمینه‌های مختلف همچون بهداشت، آموزش، کشاورزی بیوفاکتوری، و انرژی‌های تجدیدپذیر، شاهدی بر قدرت تحول و پایداری کوبا است. مردم این کشور با حفظ اصول انقلاب و مبارزه برای عدالت اجتماعی، همچنان به ساختن آینده‌ای بهتر و مقاوم در برابر چالش‌ها ادامه می‌دهند. کوبا با تأسیس یک جامعه عادلانه و مستقل، نه‌تنها بر مشکلات غلبه کرده، بلکه از حمایت‌های جهانی نیز برخوردار است و به مسیر خود در جهت ساختن دنیایی بهتر برای همه ادامه می‌دهد.

منبع های کمکی

/en.granma.cu

.cubanews.acn.cu

اقتصاد نئولیبرالیستی جمهوری اسلامی در شرایط بحرانی انرژی، تولید و تورم، مایه افزایش تنگ‌دستی و نابرابری در جامعه شده‌است. این شرایط بیش‌ترین زیان را به لایه‌های پایینی که زیر ستم طبقاتی و زنان که زیر ستم چندگانه زندگی را می‌گذرانند، می‌رساند.

در کنار این بحران‌ها، چالش‌های زیست‌محیطی که جمهوری اسلامی با بی‌برنامگی خود آفریده‌است نیز بر پیچیدگی شرایط افزوده‌است. آلودگی هوا، به ویژه در شهرهای بزرگ و صنعتی، پیامدهای منفی بر تن‌درستی مردم دارد و مایه بیماری‌های تنفسی و قلبی، افزایش مرگ‌ومیر، و کاهش کیفیت زندگی می‌شود.

آلودگی گسترده دست‌گاه فرمان‌روایی جمهوری اسلامی به دزدی، دوست‌بازی و رانت‌خواری چالش‌های اقتصادی را بزرگ‌تر و گسترده‌تر کرده‌است. پوسیدگی، آلودگی و بدکاری دست‌گاه فرمان‌روایی دولتی و غیردولتی دزدی‌های کلان آفریده‌است که نمونه‌های آشکار آن شرکت معدن گل‌گوهر سیرجان و چای دبش است که باور به به‌بودی دست‌گاه فرمان‌دهی و نبرد با آلودگی از سوی نهادهای قضایی جمهوری اسلامی را یک رویای بی‌پایه می‌کند. این دزدی‌ها نه تنها نابرابری‌های اجتماعی و شکاف طبقاتی را افزایش می‌دهند، بل‌که به روند پیش‌رفت اقتصادی و رفاه اجتماعی نیز زیان می‌رسانند.

همان‌گونه که می‌بینیم شرایط عینی برای انقلاب در ایران فراهم است. حاکمیت جمهوری اسلامی دیگر توان چاره‌جویی بحران‌های اقتصادی و اجتماعی را ندارد. اقتصاد کشور به آن اندازه بحرانی است که مردم دیگر نه می‌توانند و نه می‌خواهند در چنین شرایطی زندگی کنند.

شرایط ذهنی انقلاب هنوز آماده نیست. نبود یک اپوزیسیون هم‌آهنگ و سازمان‌یافته، به ویژه از “چپ”، جلوی آمادگی شرایط شایسته ذهنی را می‌گیرد. این شرایط نشان می‌دهد که مردم ما از یک سوی خواهان دگرگونی‌های بنیانی و بنیادی هستند، ولی از سوی دیگر، نبود نیروی سیاسی “چپ” یگانه و نیرومند برای به دست‌گیری رهبری این جنبش، خیزش خودجوش مردم را به شورش‌های خشمگین و سرکش می‌کشاند که هیچ‌گاه بدون شرایط شایسته ذهنی انقلاب، به یک انقلاب سازمان‌یافته و با برنامه فرارویی نمی‌کند.

علیرضا رئیسی، دست‌یار وزیر بهداشت، گفت که در سال گذشته دست‌‌کم ۴۰ هزار ایرانی به‌دلیل آلودگی هوا جان باخته‌اند که در هم سنجی با سال ۱۴۰۱، ۱۲ درصد افزایش داشته‌است.

تجارت‌نیوز در گزارشی با نام «بازگشت بنزین پتروشیمی به چرخه سوخت»، نوشت که کم‌بود بنزین دلیل روی آوردن سردم‌داران به تولید بنزین پتروشیمی است «که از آلاینده‌ترین انواع بنزین است».

سران دولتی می‌گویند ریشه  ۶۰ درصد آلودگی هوا در ایران، را باید در خودروها یافت. بهره‌جویی از بنزین پتروشیمی آلوده، پیاده  نشدن قانون هوای پاک، بهره‌جویی نیروگاه‌ها از مازوت و گازوئیل و تولید خودروهای بی‌کیفیت ایرانی و کاربرد خودروهای فرسوده را می‌توان اصلی‌ترین سرچشمه‌های آلودگی هوا دانست.

گزارش‌ها، در دی‌ماه ۱۴۰۳، کیفیت هوای تهران را برای تن‌درستی زیان‌بخش دانستند. در برخی از شهرها مانند اسلام‌شهر شناسه (شاخص) آلودگی هوا به ۵۰۰ رسید که نشان‌دهنده شرایط  بسیار خطرناک برای تن‌درستی  انسان‌ است.

دکتر آرمان سورانی، جراح مغز و اعصاب، هشدار داده‌است که آلودگی هوا می‌تواند به افزایش تومورهای مغزی، افسردگی، اسکیزوفرنی و حتا پارکینسون بینجامد.

یکی دیگر از چالش‌هایی که تن‌درستی مردم را به خطر می اندازد، آلودگی آب است. رودخانه ارس که زیست‌گاه بیش از ۳۰ گونه ماهی و یکی از مهم‌ترین سرچشمه‌های آبی در شمال غرب ایران است، به دلیل سدسازی‌های نابخردانه، شکار و ماهی‌گیری غیرقانونی و آلودگی‌های صنعتی آسیب دیده‌است. این رودخانه به دلیل نزدیکی به نیروگاه‌های اتمی ارمنستان به مواد رادیواکتیو و فلزهای سنگین مانند سرب، آرسنیک و نیکل آلوده شده‌است.

به گزارش رکنا، به دلیل ماهی‌گیری بیش از اندازه، ساخت سدها و آلودگی‌های زیست‌محیطی، گونه‌های ارزشمند جانوری کاهش یافته است. شمار گونه‌های مهم دیگر مانند زردپر، ماش، سوف و سفید رودخانه‌ای کاهش یافته.

فرشید شکرخدایی، عضو کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی،  هشدار داد که آب‌گیری سدهای ترکیه چالش‌های خواهد آفرید که مردم استان‌های اردبیل، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی را به کوچ  وادار می‌کند.