لنین و نبرد دموکراتیک

🧠

لنین در روزهای آوریل ۱۹۱۷، هنگامی که از تبعید به روسیه بازگشت، با شرایطی روبه‌رو شد که بسیاری از انقلابیون را سرگردان کرده بود. منشویک‌ها از دولت موقت پشتیبانی می‌کردند و بلشویک‌های سرگردان نیز همان راه را می‌رفتند. شعار «صلح، نان، زمین» که لنین برافراشت، نه یک آماج دور، بلکه پلی بود از نیازهای سوزان رنجبران به آماج سوسیالیستی.

📖 امروز در ایران، بسیاری از چپ‌های سرگردان، همان کجروی دیروز منشویک‌ها را بازسازی می‌کنند: نبرد دموکراتیک و سوسیالیستی را از هم جدا می‌کنند، گویی دو مرحلهٔ خودبنیاد و جدایند. این نوشتار بر آن است تا نشان دهد که این جداسازی، نه تنها نادرست، که خطرناک است. نبرد برای مردم‌سالاری و پیکار برای سوسیالیسم دو روی یک سکه‌اند.

⚔️ بنیانی‌ترین نکته در نگرش لنین، پیوند نبرد دموکراتیک پیگیر با فراهم کردن شرایط برای انقلاب سوسیالیستی است. لنین نبرد دموکراتیک را شرط میانجیِ جهش انقلاب بورژوازی-دموکراتیک فوریه به انقلاب سوسیالیستی اکتبر در روسیه ارزیابی می‌کند.

🔥 هوشیاری لنین در چنین شرایطِ پیچیده، در پیش‌گزاری شعار «صلح، نان، زمین» بود. این شعار، آن پرچم جانشینی شد که پیوند سوسیالیسم را با امکان راستین برای پاسخ به نیازهای دموکراتیک بی‌درنگ رنجبران فراهم کرد.

🎯 لنین به منشویک‌ها پاسخ می‌دهد که دستیابی به نفی مالکیت خصوصی و برپایی جامعهٔ سوسیالیستی، نیازمند سطح بالای رشد نیروهای مولده در سرمایه‌داری و سطح بالای سازماندهی طبقه کارگر است. بی آزادی سیاسی، نه امکان رشد نیروهای مولده شدنی است و نه دستیابی آزاد به پیکار طبقاتی.




چین در اروپا محبوب‌تر شده است

نتایج تازه نظرسنجی مرکز پژوهشی Pew Research Center نشان می‌دهد که نگاه افکار عمومی در بسیاری از کشورهای جهان، به‌ویژه در اروپا، به نفع چین تغییر کرده است. برای نخستین بار از زمان آغاز این نظرسنجی‌ها، در ۲۵ کشور از ۳۶ کشور مورد بررسی، تعداد افرادی که دیدگاه مثبتی نسبت به چین دارند، از کسانی که آمریکا را ترجیح می‌دهند بیشتر بوده است.

📊 تغییر محسوس در اروپا

بیشترین تغییرات در اروپا در کشورهایی مانند اسپانیا، ایتالیا و یونان ثبت شده است. در اسپانیا و ایتالیا، میزان نگاه مثبت به چین به بالاترین سطح ثبت‌شده رسیده است. این تغییر نشان می‌دهد که تصویر چین در میان بخشی از افکار عمومی اروپا نسبت به سال‌های گذشته بهبود یافته است.

🌍 چرا این تغییر رخ داده است؟

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش آن است که بسیاری از پاسخ‌دهندگان، چین را در مقایسه با آمریکا کمتر مداخله‌گر در امور داخلی سایر کشورها می‌دانند. در مقابل، اگرچه ایالات متحده همچنان از نظر احترام به آزادی‌های فردی امتیاز بالاتری دارد، اما نوسانات سیاست خارجی آمریکا و افزایش تنش‌های بین‌المللی بر برداشت عمومی از این کشور تأثیر منفی گذاشته است.

👥 مقایسه شی جین‌پینگ و ترامپ

در بسیاری از کشورها میزان اعتماد به شی جین‌پینگ از ترامپ بیشتر بوده است. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این موضوع به معنای تأیید نظام سیاسی چین نیست، بلکه بسیاری از مردم، چین را بازیگری باثبات‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر در عرصه بین‌المللی ارزیابی می‌کنند.

🔎 جمع‌بندی

نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد که کاهش محبوبیت آمریکا، همراه با تلاش‌های دیپلماتیک و اقتصادی پکن، موجب شده تصویر جهانی چین، به‌ویژه در اروپا، بهبود یابد. با این حال، نگرانی‌ها درباره مسائل حقوق بشر، حکومت اقتدارگرا و سیاست‌های منطقه‌ای چین همچنان پابرجاست و همچنان بر نگاه بخشی از افکار عمومی جهان سایه انداخته است.




سوسیالیسم دیجیتال؛ نه رویا، که نیاز فوری تاریخی

🔧

برخی می‌گویند راه چاره در قانون‌گذاری است: مقررات سخت‌گیرانه، مالیات بر انحصارها، بازرسی همگانی بر الگوریتم‌ها. این‌ها تا اندازه‌ای کارایی دارند، اما کافی نیستند. زیرا فاشیسم تکنولوژیک تنها مسئله‌ی «قانون بد» نیست. مسئله، ساختار سرمایه‌داری دیجیتال است. تا هنگامی که زیرساخت داده، الگوریتم‌ها و سامانه‌های هدف‌گیری در دست انحصارهایی باشد که سودشان از جنگ و سرکوب می‌گذرد، هیچ قانونی نمی‌تواند آن‌ها را رام کند. سرمایه‌داران قانون را نیز با لابی‌های میلیارددلاری خودشان می‌نویسند.

🌱 برخی دیگر می‌گویند راه چاره در «اخلاق هوش ساختگی» است: باید به مهندسان وجدان آموخت. اما مهندسی که در پالانتیر کار می‌کند و می‌داند الگوریتمش به بمباران کودکان کمک می‌کند، نیازی به آموزش اخلاق ندارد. اخلاق فردی نمی‌تواند ساختار طبقاتی را دگرگون کند. همان‌گونه که مارکس گفت: «آگاهی انسان نیست که هستی آنان را تعیین می‌کند، بلکه هستی اجتماعی آنان است که آگاهیشان را تعیین می‌کند.»

✊ راه چاره در دگرگونی ساختار مالکیت و کنترل است. سوسیالیسم دیجیتال – مالکیت همگانی بر زیرساخت داده، الگوریتم‌های آشکار و پاسخگو، و تکنولوژی در خدمت نیازهای انسانی – نه یک شعار رویایی، بلکه تنها راه نجات است. این دگرگونی از بالا نمی‌آید، از پایین می‌آید: از کارگرانی که الگوریتم‌ها را می‌سازند، از کارمندانی که سامانه‌های هدف‌گیری را پیاده می‌کنند. امروز جرقه‌هایی می‌بینیم: اعتصاب در گوگل علیه پروژه‌ی میون، اعتراض کارگران آمازون به قراردادهای جنگی، خروج مهندسان از پالانتیر همراه با افشاگری. فاشیسم تکنولوژیک از کارگر سازمان‌یافته می‌ترسد. از اعتصاب همگانی در سیلیکون‌ولی می‌ترسد. برخیزیم، سازمان دهیم، و بستیزیم. راه دیگری نیست.




تجلیل بلاروس از میراث دوران شوروی

🛠️

pravda

در حالی که بسیاری از جمهوری‌های سابق شوروی روند حذف نمادهای کمونیستی را دنبال می‌کنند، بلاروس رویکرد متفاوتی در پیش گرفته و به حفظ و مرمت میراث شوروی ادامه می‌دهد. به‌تازگی و هم‌زمان با آماده‌سازی شهر ژرژینسک برای جشنواره کشاورزی «دوژینکی»، بنای یادبود فلیکس ژرژینسکی در مرکز شهر بازسازی و دوباره نصب شد.

🎨 در جریان مرمت، کارشناسان با مراجعه به اسناد تاریخی دریافتند که رنگ اصلی این مجسمه برخلاف ظاهر تیره سال‌های اخیر، طیف زرد مایل به اُخرایی داشته است. به همین دلیل، این رنگ تاریخی در بازسازی جدید به کار گرفته شد. عملیات مرمت بیشتر جنبه حفاظتی و ظاهری داشت و شامل پاک‌سازی، صیقل‌کاری، بازسازی پایه و رنگ‌آمیزی دوباره بود.

🏛️ این گزارش همچنین به جایگاه فلیکس ژرژینسکی در بلاروس اشاره می‌کند. در سال ۲۰۰۴ یادبودی برای او در گروه مرزبانی برست نصب شد و در سال‌های اخیر نیز نام او بر یک دبیرستان در گرودنو و دبیرستان وابسته به دانشگاه دولتی بلاروس گذاشته شده است. همچنین خیابان‌های متعددی در شهرهای مختلف این کشور همچنان نام او را حفظ کرده‌اند.

🇧🇾 این اقدامات نشان‌دهنده احترام بلاروس به میراث تاریخی و شوروی است؛ رویکردی که آن را در تضاد با سیاست‌های «کمونیسم‌زدایی» در برخی دیگر از کشورهای پساشوروی قرار می‌دهد.

📚 حفظ این یادمان‌ها تنها جنبه نمادین ندارد، بلکه بخشی از سیاست فرهنگی و تاریخی بلاروس برای پاسداشت شخصیت‌ها و رویدادهای دوره شوروی به شمار می‌رود. این رویکرد را نشانه تداوم پیوند با گذشته تاریخی و هویت ملی کشور ارزیابی می‌کند.




حزب کمونیست روسیه در انتخابات محلی

📢

در نشست سراسری و برخط حزب کمونیست فدراسیون روسیه (KPRF)، رهبری حزب اعلام کرد که همه نامزدهای این جریان برای انتخابات محلی و دومای دولتی ثبت شده‌اند و حزب با آمادگی کامل وارد رقابت انتخاباتی می‌شود. از نگاه حزب، این انتخابات صرفاً یک رقابت سیاسی نیست، بلکه آزمونی برای تعیین مسیر آینده کشور در شرایط حساس کنونی است.

🗳️ حزب کمونیست نسبت به فشارهای اداری، برگزاری رأی‌گیری چندروزه و رأی‌گیری از راه دور انتقاد کرد و خواستار انتخاباتی شفاف، رقابتی و عادلانه شد تا اعتماد عمومی و مشارکت واقعی شهروندان تقویت شود. این حزب معتقد است که تنها در چنین شرایطی می‌توان به نتایجی مشروع و مورد قبول جامعه دست یافت.

🤝 رهبران حزب همچنین اعلام کردند که کارزار انتخاباتی بر پایه عملکرد عملی و تجربه مدیریتی مناطق تحت مدیریت کمونیست‌ها پیش خواهد رفت. به باور آنان، موفقیت‌های اقتصادی، توسعه تولید، حمایت از خدمات عمومی و اجرای برنامه‌های اجتماعی در برخی استان‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های پیشنهادی حزب قابلیت اجرا در سطح ملی را دارد.

🌾 در این نشست، «برنامه پیروزی» حزب به‌عنوان جایگزینی برای سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی کنونی معرفی شد. از دیدگاه حزب، توسعه صنعت، تقویت تولید داخلی، حمایت از کشاورزی، سرمایه‌گذاری در علم و آموزش و گسترش عدالت اجتماعی، مهم‌ترین محورهایی هستند که باید در دستور کار دولت آینده قرار گیرند و رأی مردم می‌تواند مسیر تحقق این برنامه‌ها را هموار کند.

حزب کمونیست در پایان از هواداران و فعالان خود خواست با حضور گسترده در انتخابات، گفت‌وگوی مستقیم با مردم و مشارکت مسئولانه، برای تقویت انسجام ملی و تعیین آینده کشور نقش‌آفرینی کنند. رهبران حزب تأکید کردند که رأی مردم باید بازتاب‌دهنده انتخابی آگاهانه باشد و انتخابات زمانی معنا پیدا می‌کند که رقابت واقعی، اعتماد عمومی و احترام به اراده شهروندان تضمین شود.




وقتی تکنولوژی در خدمت امپریالیسم بود؛ درس‌هایی از تاریخ ایران

🛢️

🇮🇷 از نگاه مارکسیسم، تکنولوژی هرگز «به خودی خود» نه خوب است و نه بد، بلکه همواره در درون روابط اجتماعی ویژه‌ای کار می‌کند. مارکس در «سرمایه» نشان داد که در نظام سرمایه‌داری، تنها آن دسته از ماشین‌آلات گسترش پیدا می‌کنند که به سود طبقه‌ی سرمایه‌دار باشند. انگلس در سخنرانی ۱۸۴۷ خود نشان داد که با پیدایش ماشین‌ها، جامعه به دو اردوی دشمن تقسیم شد: دارندگان ابزار تولید و فروشندگان نیروی کار.

🛢️ اما این تنها نیمی از داستان است. نیمه‌ی دیگر، پیوند تکنولوژی با امپریالیسم است. نفت ایران در دوران قاجار و پهلوی نمونه‌ای از این دست است: تکنولوژی استخراج و صادرات نفت، نه برای پیشرفت ایران، بلکه برای تأمین سوخت کارخانه‌های بریتانیا برنامه‌ریزی شده بود. مارکس از «لغو فضا با زمان» سخن گفت – تلگراف و راه‌آهن فاصله‌ها را کم کردند تا بهره‌کشی فشرده‌تر شود.

🕵️ در پایان دهه‌ی ۱۹۶۰، ایرانِ شاهنشاهی پایگاهی لجستیکی برای پروژه‌های مشترک جاسوسی سیا و نیروی هوایی شاهنشاهی علیه شوروی شد. «پروژه‌ی ایبکس» شبکه‌ای از ایستگاه‌های شنود زمینی در شمال ایران، با بودجه‌ای بیش از یک میلیارد دلار ساخت تا گفت‌وگوهای رادیویی شوروی را در هزاران کیلومتر دورتر شنود کند. در تابستان ۱۳۵۵، گروه‌های مارکسیست-اسلامی سه کارمند آمریکایی این شرکت را در تهران کشتند. تکنولوژی در اینجا نه برای آبادانی ایران، بلکه برای پایداری نظم امپریالیستی در دل جنگ سرد به کار گرفته شد. ایران، پایگاهِ تکنولوژیکِ غرب در برابر شوروی بود. همین الگو بارها تکرار شد: غرب تکنولوژی را نه برای استقلال، بلکه برای وابسته‌سازی می‌فرستد. و هنگامی که کشور خواهان کنترل بر سرنوشت خود می‌شود، سلاحِ تحریم و بمب به کار می‌رود.




پیروزی دوباره چپ مترقی در اتریش

🌹

در انتخابات محلی شهر گراتس، دومین شهر بزرگ اتریش، الکه کاهر از حزب کمونیست اتریش (KPÖ) با کسب ۳۵.۷ درصد آرا برای دومین دوره متوالی به عنوان شهردار انتخاب شد. این پیروزی نشان می‌دهد که سیاست‌های اجتماعی و مترقی، در صورت ارائه نتایج ملموس، می‌توانند حمایت گسترده رأی‌دهندگان را جلب کنند.

🏘️ مسکن به‌عنوان یک حق

مهم‌ترین محور برنامه حزب، مقابله با بحران مسکن بود. در پنج سال گذشته، مدیریت شهری بیش از ۴ هزار واحد مسکن اجتماعی را به خانواده‌ها و افراد نیازمند واگذار کرده، برای ۴۵۰۰ واحد سقف اجاره تعیین کرده و صدها واحد جدید ساخته یا در دست ساخت قرار داده است. همچنین حزب خدمات رایگان مشاوره حقوقی برای مستأجران فراهم کرده و با خصوصی‌سازی مسکن عمومی مقابله کرده است.

🚌 سرمایه‌گذاری در خدمات عمومی

به جای پروژه‌های پرهزینه و نمایشی، مدیریت شهری بودجه را صرف توسعه حمل‌ونقل عمومی و زیرساخت‌های شهری کرد. ناوگان اتوبوس‌ها نوسازی شد، خطوط تراموا گسترش یافت و برای شهروندان کم‌درآمد کارت حمل‌ونقل سالانه با قیمت یارانه‌ای ارائه شد. نتیجه این سیاست‌ها افزایش استفاده از حمل‌ونقل عمومی و تقویت خدمات همگانی بود.

🌳 عدالت اجتماعی همراه با عدالت اقلیمی

دولت محلی گراتس توسعه شهری را با حفاظت از محیط‌زیست پیوند زد. بیش از ۲۵۰۰ درخت کاشته شد، حداقل سهم فضای سبز در پروژه‌های ساختمانی الزامی شد و قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای حفاظت از درختان تصویب شد.

🤝 درس یک تجربه موفق

موفقیت حزب کمونیست در گراتس بیش از آنکه بر شعارهای ایدئولوژیک استوار باشد، بر سیاست‌های مترقی، خدمات عمومی قوی، مسکن مقرون‌به‌صرفه، حمل‌ونقل همگانی، حفاظت از محیط‌زیست و پاسخ‌گویی به نیازهای روزمره مردم بنا شده است. این تجربه بار دیگر نشان می‌دهد که تمرکز بر عدالت اجتماعی و منافع عمومی می‌تواند اعتماد شهروندان را حتی در یکی از کشورهای ثروتمند اروپا جلب کند.




قدرت روایت در شکل‌دهی افکار عمومی

🧠

در روایت غالب غرب، اوکراین به‌عنوان قهرمانی کوچک در برابر «هیولای روسیه» معرفی می‌شود؛ کشوری که از آزادی، دموکراسی و نظم اروپا دفاع می‌کند. ولودیمیر زلنسکی نیز در این چارچوب، به‌عنوان رهبری مقاوم و الهام‌بخش به تصویر کشیده شده است. این روایت توانسته افکار عمومی، حتی بسیاری از مخالفان سابق جنگ و امپریالیسم را با خود همراه کند.

🎭 از بازیگر تا رئیس‌جمهور

زلنسکی پیش از ورود به سیاست، یکی از بنیان‌گذاران استودیوی Kvartal 95 بود و در سریال Servant of the People نقش معلمی را بازی می‌کرد که به ریاست‌جمهوری می‌رسد. این مجموعه با حمایت شبکه 1+1 متعلق به ایهور کولومویسکی به شهرت رسید. این پیشینه، زمینه شکل‌گیری شخصیت رسانه‌ای زلنسکی را فراهم کرد؛ شخصیتی که پس از آغاز جنگ با ظاهر ساده، لباس نظامی و حضور مداوم در رسانه‌ها، به نماد مقاومت تبدیل شد.

📖 قدرت داستان‌پردازی

بر اساس نظریه «هفت طرح بنیادین داستان» کریستوفر بوکر، بسیاری از روایت‌های تأثیرگذار بر الگوهای آشنای داستانی استوار هستند. روایت جنگ اوکراین نیز اغلب بر الگوی «غلبه بر هیولا» بنا شده است؛ داستان قهرمانی که در برابر دشمنی قدرتمند می‌ایستد. چنین روایت‌هایی با ایجاد همذات‌پنداری و برانگیختن احساسات، ارتباط عاطفی مخاطب را تقویت کرده و پذیرش پیام را آسان‌تر می‌کنند.

⚖️ تبلیغات و احساسات

رسانه‌ها نقش مهمی در تقویت این روایت داشته‌اند و در نتیجه، تصویری احساسی و قهرمان‌محور از جنگ شکل گرفته است. در چنین شرایطی، احساسات می‌تواند بر تحلیل انتقادی و بررسی همه‌جانبه رویدادها غلبه کند. استفاده از روایت‌های ساده، شخصیت‌پردازی و تقابل خیر و شر، از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای تبلیغات سیاسی در همه منازعات است.

📌 جمع‌بندی

قدرت روایت و داستان‌پردازی می‌تواند افکار عمومی را به شکلی عمیق تحت تأثیر قرار دهد. در بسیاری از بحران‌ها و جنگ‌ها، نحوه روایت رویدادها گاه بیش از واقعیت‌های میدانی، بر برداشت، احساسات و قضاوت مخاطبان اثر می‌گذارد.