نورد استریم

خط لوله‌های نورد استریم، که روزگاری نماد همکاری انرژی میان روسیه و اروپا به شمار می‌رفتند، امروز به یکی از بحث‌برانگیزترین پرونده‌های سیاسی و امنیتی جهان تبدیل شده‌اند. این خطوط عظیم انتقال گاز که در اعماق دریای بالتیک کشیده شده بودند، نه تنها سرمایه‌گذاری میلیاردی را نمایندگی می‌کردند، بلکه برای بیش از یک دهه ثبات انرژی قاره اروپا را تضمین می‌نمودند. اما انفجارهای مشکوک در سال ۲۰۲۲ همه‌چیز را دگرگون ساخت.

برخی انگشت اتهام را به سوی ایالات متحده و متحدانش گرفتند، گروهی دیگر اوکراین را مسئول دانستند ولی رسانه های غربی از همان روزهای نخست، روسیه را مسول این انفجار خواندند!.

کرملین این پروژه را مسیری اقتصادی و راهی برای گسترش همکاری می‌دانست. بسیاری از تحلیلگران معتقدند تخریب این پروژه نه فقط اقدامی علیه روسیه، بلکه ضربه‌ای مستقیم به امنیت انرژی اروپا بود. واقعیت این است که نورد استریم تنها یک خط لوله نبود؛ بلکه ابزاری ژئوپولیتیکی بود که می‌توانست موازنه قدرت را در قاره اروپا تغییر دهد.

واشنگتن سال‌ها نسبت به وابستگی آلمان و دیگر کشورها به گاز روسیه هشدار داده بود و رهبران آمریکایی بارها اعلام کرده بودند که مسکو از انرژی به‌عنوان سلاح سیاسی استفاده می‌کند. ترامپ دوباره در هفته گذشته از اروپا خواست که حتا خرید محدود گاز و نفت از روسیه را هم متوقف کند.

با گذشت سه سال از حادثه، پرونده همچنان باز است. یک شهروند اوکراینی در سال ۲۰۲۵ در ایتالیا دستگیر شد و مظنون به ارتباط با خرابکاری است. لهستان یک درخواست آلمانی برای بازداشت یک غواص اوکراینی (ولودیمیر ز.) در این پرونده دریافت کرده است، ولی ولودیمیر را دستگیر نکرد! برخی تحقیقات ملی (مثلاً در دانمارک و سوئد) نیز بدون شناسایی مسئولان یا صدور اتهام به پایان رسیده است.

پرسش بی پاسخ ولی این است: چه کسی واقعاً از خاموش شدن این شریان حیاتی انرژی سود برد ؟

در شهریور و مهرماه ۱۴۰۴، فشار تورم و گرانی بر زندگی مردم به سطحی رسیده که کمتر خانواده‌ای توان مقابله با آن را دارد. قیمت تخم‌مرغ که یکی از کالاهای پرمصرف خانوارهاست، در مدت کوتاهی دو برابر شد و هر شانه به حدود ۲۰۰ هزار تومان رسید. افزایش هزینه دان مرغ و کاهش دما تنها بخشی از دلایل این جهش قیمت بوده است، اما فشار واقعی بر خانواده‌ها با توجه به سایر نیازهای روزمره بسیار سنگین است.

همزمان، بازار مسکن نیز همچنان در مسیر صعودی قرار دارد. متوسط قیمت هر متر مربع مسکن در تهران به ۱۲۵ میلیون و ۸۳۰ هزار تومان رسیده و تورم اجاره‌بها نیز با افزایش مواجه شده است. رکود معاملات در کنار رشد انتظارات تورمی، موجب شده که مردم ناچار باشند برای حفظ ارزش دارایی یا تأمین مسکن، هزینه‌های بیشتری متحمل شوند. اگر روند فعلی ادامه یابد، فشار بر خانوارها بیشتر خواهد شد.

در چنین شرایطی، مشاهده زندگی مجلل برخی مقامات و خانواده‌هایشان که فرزندانشان در آمریکا، اروپا، کشورهای خلیج فارس، کانادا و استرالیا به راحتی به عیش و نوش می‌پردازند، بیش از پیش نارضایتی عمومی را تشدید می‌کند. مردم شاهد افزایش سرسام‌آور قیمت کالاهای اساسی و مسکن هستند، در حالی که دسترسی به امکانات اولیه برای بسیاری روز به روز دشوارتر می‌شود.

این وضعیت نشان می‌دهد که فاصله طبقاتی و بی‌توجهی به معیشت مردم، بحران اقتصادی کشور را عمیق‌تر کرده است.

این وضعیت، نشانه و پیامد آشکار سیاست‌های ویرانگر نئولیبرالیستی در سه دهه گذشته است. تنها راه بازگشت به مسیر درست، براندازی این رژیم و ساختن کشوری مبتنی بر آزادی، برابری اجتماعی و اقتصاد مستقل و تولیدمحور است.

ICBM

امروز دیگر موشک‌ها شناسنامه قدرت چین‌اند؛ نه ناوهای هواپیمابر، نه تانک‌ها و نه جنگنده‌ها. موشک‌هایی که می‌توانند نیم‌کره زمین را درنوردند یا یک ناو هواپیمابر آمریکایی را در اقیانوس آرام غرق کنند.

در رژه ۳ سپتامبر ۲۰۲۵، پکن زرادخانه موشکی خود را به نمایش گذاشت؛ رژه‌ای که بیشتر پیام هشدار بود تا نمایش نظامی. موشک‌های قاره‌پیما، گلایدرهای مافوق‌صوت و «قاتل‌ناو»ها از میدان تیان‌آن‌من عبور کردند. پیام روشن بود: چین دیگر تنها در پی جبران عقب‌ماندگی نیست؛ حالا در صف پیشتازان ایستاده است.

برخلاف آمریکا و روسیه، چین هیچ‌گاه به معاهدات محدودکننده دوران جنگ سرد پایبند نبوده. همین دست باز سبب شد نیروی موشکی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLA Rocket Force) گسترده‌ترین سبد موشکی جهان؛ از موشک‌های قاره‌پیما گرفته تا موشک‌های پرتاب‌شونده از زیردریایی و بمب‌افکن را شکل دهد.

موشک‌های قاره‌پیما (ICBM)

• DF-41 و DF-61: غول‌های جاده‌پرتاب با برد ۱۲ تا ۱۴ هزار کیلومتر، قادر به حمل ۱۰ کلاهک هسته‌ای کوچک. بیش از ۳۰۰ فروند از این سامانه‌ها عملیاتی شده است.
• DF-5C: نسخه جدید موشک‌های سیلویی مایع‌سوز با برد ۲۰ هزار کیلومتر و ظرفیت حمل ۱۰ تا ۱۲ کلاهک.
• خانواده DF-31: نخستین ICBM سوخت جامد متحرک چین با برد ۱۲ هزار کیلومتر. نسخه تازه DF-31BJ احتمالاً به کلاهک مافوق‌صوت مجهز است.

موشک‌های زیردریایی‌پرتاب (SLBM)

• JL-2 و JL-3: نصب‌شده بر زیردریایی‌های اتمی کلاس ۰۹۴ و ۰۹۶، با بردی تا ۱۰ هزار کیلومتر و توان حمل کلاهک‌های MIRV.

این مجموعه لایه‌های بازدارندگی چین را کامل می‌کند: از تضمین ضربه دوم هسته‌ای تا تهدید مستقیم ناوگان آمریکا و دگرگونی توازن قدرت جهانی.

هر ایرانی میهن- و مردم دوست صرف نظر از مخالفت و مبارزه اش با جمهوری اسلامی باید مخالف تحریم های ظالمانه امریکا باشد که کمر مردم زحمتکش ما را شکسته است.

به گفته سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، مخالفت کشورهای غربی با ابتکار مشترک چین و روسیه برای لغو تحریم‌های ضدایرانی در شورای امنیت، چهره واقعی سیاست آنان را آشکار کرد. به باور او، غرب با کارشکنی در مسیر توافقات بین‌المللی، تنها به دنبال گرفتن امتیازات یک‌طرفه از تهران از طریق فشار و باج‌گیری سیاسی است؛ سیاستی که مسکو آن را غیرقابل قبول می‌داند.

لاوروف تصریح کرد که تمام تلاش‌های غرب برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی ایران، «غیرقانونی و فاقد هرگونه اعتبار حقوقی» است. وی تأکید کرد ایران نه در گذشته و نه امروز قصدی برای نقض مفاد توافق هسته‌ای نداشته و ندارد، بلکه در دام تحریم‌های فرسایشی‌ای گرفتار شده که به ابتکار آمریکا و همراهی کشورهای اروپایی اعمال شده است. به باور او، غرب تنها به دنبال بهانه‌ای برای احیای تحریم‌ها بوده و هیچ اراده‌ای برای مذاکره واقعی در چارچوب برجام از خود نشان نداده است.

وزیر خارجه روسیه در ادامه، با استناد به منابع مطلع، نسبت به تهدید حملات جدید علیه ایران هشدار داد. او تأکید کرد که این روند ـ از تهدید نظامی گرفته تا فشارهای اقتصادی خفه‌کننده ـ کاملاً هماهنگ شده و بخشی از یک سناریوی واحد است. به گفته او، چنین رفتاری تنها یک معنا دارد: بی‌اعتنایی کامل کشورهای غربی به قطعنامه‌های شورای امنیت و اصول حقوق بین‌الملل.

این موضع‌گیری آشکار می‌کند که موضوع ایران دیگر صرفاً یک پرونده هسته‌ای نیست، بلکه میدان نبردی سیاسی و ژئوپلیتیک میان قدرت‌های بزرگ است. در این میان، استفاده ابزاری غرب از تحریم و تهدید، نه‌تنها اعتبار نظام بین‌الملل را زیر سؤال می‌برد، بلکه خطر تشدید تنش‌های منطقه‌ای را نیز افزایش می‌دهد.

جمهوری اسلامی برای رفع تحریم هر کاری به جز ضربه زدن به منافع بورژوازی نظامی خواهد کرد. ولی امریکا که به جز تسلیم صددرصد جمهوری اسلامی به چیز دیگری راضی نمی شود، زورگویانه جریان موشکها را هم به مساله هسته ای اضافه کرد.

پزشکیان در گفت‌وگو با شبکه آمریکایی NBC، مواضع کلیدی جمهوری اسلامی تأکید کرد که ایران نه‌تنها آغازگر هیچ جنگی نخواهد بود، بلکه آماده است در چارچوب قوانین بین‌المللی برای رفع سوءتفاهم‌ها همکاری کند.

پزشکیان تصریح کرد: «اگر آمریکا واقعاً خواهان صلح و ثبات در منطقه است، باید به‌جای فشار و تحریم، راه گفت‌وگو و همکاری را انتخاب کند. ایران بارها ثابت کرده که به دنبال سلاح هسته‌ای نیست. پس زمینه‌ای برای نگرانی وجود ندارد.»

او افزود: «شرط اساسی ما روشن است؛ ابتدا تحریم‌ها باید برداشته شود. در این صورت ایران نه‌تنها آماده گفت‌وگو است، بلکه از سرمایه‌گذاری مستقیم شرکت‌های آمریکایی در کشور استقبال خواهد کرد..»

«ایران آماده است میزبان سرمایه‌گذاری خارجی، حتی از سوی شرکت‌های آمریکایی باشد. اگر تحریم‌ها برداشته شوند، فرصت‌های بزرگی برای همکاری مشترک در انرژی، صنعت، کشاورزی و فناوری ایجاد خواهد شد.»

رئیس‌جمهور با اشاره به خروج آمریکا از برجام گفت: «ما به تعهدات خود پایبند بودیم، اما طرف مقابل یک‌جانبه توافق را نقض کرد. اکنون اگر آمریکایی‌ها جدی باشند، می‌توانیم مرحله‌به‌مرحله پیش برویم.»

واقعیت هم این است که جمهوری اسلامی به گفته همه ناظران بیطرف به به تعهدات خود پایبند بود.

پزشکیان در باره اورانیوم غنی‌سازی‌شده گفت: «این موضوع تحت نظارت آژانس است و ما آماده هرگونه راستی‌آزمایی هستیم. اگر هدف واقعی آمریکا شفافیت و اعتمادسازی باشد، راه برای حل‌وفصل کامل باز است.»

پیام اصلی: جمهوری اسلامی آماده استقبال از سرمایه آمریکایی در بازار ایران است، حتی آماده پذیرش حد غنی سازی است اگر امریکا تحریم‌ها را بردارد و به منافع بورژوازی نظامی ضربه نزند.

جمال عبدالناصر در ۱۵ ژانویه ۱۹۱۸ در اسکندریه، در خانواده‌ای متوسط به دنیا آمد. پدرش کارمند پست بود و همین موجب شد خانواده مدام جابه‌جا شوند. ناصر از کودکی شیفته تاریخ اسلام و رهبران بزرگ بود و در نوجوانی با اندیشه‌های مصطفی کامل و احمد شوقی آشنا شد.

پس از ورود به ارتش، در جنگ ۱۹۴۸ علیه اسرائیل تجربه میدانی یافت. شکست تلخ این جنگ برای او و نسلش پیام روشنی داشت: جهان عرب نیازمند رهبری نو است. او با همفکرانش سازمان «افسران آزاد» را بنا نهاد و سرانجام سلطنت وابسته به لندن را برانداخت.

ناصر تا پایان عمر درجه‌اش «سرهنگ» ماند، اما در واقع زمامدار مطلق مصر بود. او توانست با قرارداد ۱۹۵۴، به حضور ۷۰ ساله بریتانیا در مصر پایان دهد. سپس با اتحاد با شوروی و ملی‌کردن کانال سوئز، چهره‌ای ضد‌استعماری یافت که نه فقط مصریان، بلکه میلیون‌ها عرب از الجزایر تا یمن به او دل بستند.

با این حال، راه او بی‌خطا نبود. در ۱۹۵۸ اتحاد مصر و سوریه به «جمهوری متحده عربی» شکل گرفت، اما تنها سه سال بعد با کودتای دمشق فروپاشید. اوج ناکامی، جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ بود؛ شکست سنگینی که صحرای سینا و غزه را از دست مصر گرفت و به رؤیای نابودی اسرائیل پایان داد.

ناصر همان شب استعفا داد، اما سیل جمعیت در خیابان‌ها فریاد زدند: «نمی‌گذاریم بروی!» او بازگشت، اما قلبش دیگر تاب ادامه نداشت. سه سال بعد، در اوج محبوبیت، درگذشت.

برای میلیون‌ها عرب، ناصر هنوز اسطوره‌ای زنده است؛ نماد رؤیای ناتمام وحدت و صدای اعتراض در برابر استعمار.

۲۸ سپتامبر ۱۹۷۰، خاورمیانه با خبری تکان‌دهنده لرزید: جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور مصر، در ۵۲ سالگی بر اثر سکته قلبی درگذشت. این خبر تنها چند ساعت پس از اجلاس سران اتحادیه عرب ؛ اجلاسی که ناصر شخصاً امیر کویت را بدرقه کرده بود منتشر شد. مرگ او برای میلیون‌ها عرب، نه فقط پایان زندگی یک رهبر، بلکه فروپاشی رؤیای وحدت و استقلال بود.

پیکر ناصر در قاهره با حضور پنج میلیون نفر؛ تقریباً همه سران عرب آمده بودند تشییع شد. یاسر عرفات در مراسم گریست، ملک حسین اشک ریخت و معمر قذافی، که ناصر را همچون خدایی زنده می‌ستود، دوبار از حال رفت. در بیروت تظاهرات عزاداری به شورش انجامید و در قدس ده‌ها هزار فلسطینی شعار دادند: «ناصر هرگز نمی‌میرد!»

ناصر از همان نوجوانی روحیه‌ای شورشی داشت. او در تظاهرات ضد اشغال بریتانیا زخمی شد و نامش در روزنامه‌ها آمد. در دانشکده افسری با رفقایی آشنا شد و «افسران آزاد» را بنیان گذاشت. این گروه در ۲۳ ژوئیه ۱۹۵۲ سلطنت فاسد فاروق اول را سرنگون کرد و جمهوری را بنا نهاد.

نقطه عطف، ملی‌کردن کانال سوئز در ۱۹۵۶ بود که اقدامی جسورانه که خشم بریتانیا، فرانسه و اسرائیل را برانگیخت. ارتش‌های متجاوز به مصر یورش بردند، اما با مقاومت مردمی و فشار آمریکا و شوروی عقب نشستند. از آن پس، ناصر به قهرمان جهان عرب بدل شد.

او در داخل با اصلاحات ارضی به نفع دهقانان، ملی‌سازی بانک‌ها و پروژه عظیم سد اسوان کوشید مصر را دگرگون کند. ناصر نه تنها استعمار را به چالش کشید، بلکه آرمان «پان‌عربیسم» را به اوج رساند؛ هرچند ناکامی در اتحاد با سوریه و شکست در جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ سایه‌ای تلخ بر میراث او انداخت.

با این همه، برای میلیون‌ها نفر ناصر همچنان نماد شجاعت، استقلال و رؤیای بزرگ وحدت عربی است.