ایالات متحده و اروپا – خصوصیسازی حاکمیت دولتی
📌
در سالهای اخیر، دولتهای آمریکا و اروپا بخشهایی از مهمترین اختیارات حاکمیتی خود را به شرکتهای خصوصی فناوری واگذار کردهاند. فرانچسکا بریا، اقتصاددان و متخصص سیاستگذاری دیجیتال، در مقالهای در لوموند دیپلماتیک این روند را «نوعی کودتای تکنوکراتیک» مینامد؛ کودتایی که در آن صنایع فناوری فوققدرت جای دولت را میگیرند.
⚙️ نظامیسازی فناوریهای خصوصی
بریا توضیح میدهد که وزارت دفاع آمریکا در سال ۲۰۲۵ بیش از ۷۵ قرارداد به ارزش ۱۰ میلیارد دلار با شرکت پالانتیر امضا کرد؛ قراردادی که در عمل انتخاب اهداف نظامی، تحلیل اطلاعات و مدیریت عملیات میدانی را به یک شرکت خصوصی میسپارد. الگوریتمها بهجای فرماندهان تصمیم میگیرند، و منافع سهامداران بالاتر از منافع عمومی قرار میگیرد.
🛰️ اکوسیستم قدرت جدید: شرکتها، سرمایهگذاران و ایدئولوگها
چندین شرکت همچون Palantir، Anduril، SpaceX و مجموعههایی مانند AWS GrovCloud و Azure Government اکنون بخشی از عملیات نظامی و اطلاعاتی سری غرب هستند. این ساختار بر شبکهای از سرورها، هوش مصنوعی، پرداختهای دیجیتال، پهپادها و ماهوارهها تکیه دارد؛ ساختاری که مقاومت سیاسی سنتی را تقریباً ناممکن میکند.
💼 چه کسانی پشت این قدرت هستند؟
افرادی مانند ایلان ماسک و پیتر تیل، از سرمایهگذاران اصلی این شرکتها، آشکارا به دنبال تعریف دوباره مفهوم «حاکمیت» هستند؛ حاکمیتی خصوصی و فراملی. نفوذ آنها تا جایی رسیده که مدیران سابق شرکتهایشان اکنون در سطوح بالای دولت آمریکا نقشهای کلیدی دارند.
اروپا؛ همپیمان یا تابع؟
از ایتالیا و آلمان تا بریتانیا، دولتهای اروپایی نیز در حال وابستهشدن به فناوریهای آمریکاییاند؛ از قراردادهای ماهوارهای گرفته تا نرمافزارهای نظارتی.
⚠️ نتیجه: دگرگونی حاکمیت
بریا هشدار میدهد که ما شاهد «جهشی در مفهوم قدرت» هستیم؛ جایی که حاکمیت دموکراتیک جای خود را به شبکهای تکنولوژیک میدهد که توسط الیگارشهای دیجیتال کنترل میشود. برای تسلط بر جامعه، دیگر نیازی به پیروزی در انتخابات نیست؛ کافی است قراردادهای بزرگ دولتی را به دست آورد.