«تمدن جیرُفت؛ آغاز تاریخ از ایران؟»

🏺
کشف تمدن جیرُفت یکی از شگفت‌انگیزترین رویدادهای باستان‌شناسی جهان است. این کشف بسیاری از نظریه‌های کلاسیک درباره آغاز شهرنشینی در خاورمیانه را به چالش کشیده است.

📅 بر اساس یافته‌ها، جیرُفت بین ۵۰۰۰ تا ۶۵۰۰ سال قدمت دارد؛ یعنی حتی پیش‌تر از سومر، که سال‌ها به‌عنوان نخستین تمدن جهان معرفی می‌شد. وجود خط مستقل در این تمدن نشان می‌دهد که مردم آن دارای نظام اداری، ثبت اطلاعات، تجارت گسترده و ساختار اجتماعی پیچیده بوده‌اند.

🌍 دانشمندان از جمله ژان پرو و هالی پیتمن تأکید کرده‌اند که منطقه‌ای که روزگاری گمان می‌رفت محل سکونت چادرنشینان باشد، در واقع قلب تمدنی عظیم و پیشرفته بوده است. مهرهای متعدد و متنوع کشف‌شده نشان می‌دهد جیرُفت مرکز تجارت بین‌المللی بوده و با سرزمین‌های دوردست ارتباط داشته است.

⚠️ باوجوداین، در روایت رسمی تاریخ ایران کمتر به این تمدن پرداخته شده؛ شاید به این دلیل که این کشفیات با نظریه مهاجرت و برتری آریایی‌ها همخوانی ندارد. اگر بپذیریم که تمدن‌هایی چون جیرُفت، سیلک، ایلام و تپه‌های شمال ایران هزاران سال قبل از ورود اقوام آریایی وجود داشته‌اند، باید مفهوم «تمدن‌سازی مهاجران» را کنار گذاشت و سهم واقعی بومیان ایران را به رسمیت شناخت.

💡 حذف این تمدن‌ها از تاریخ رسمی، نوعی بی‌مهری نسبت به اجدادمان است. آن‌ها مردمانی بودند که نخستین گام‌های بشر در فلزکاری، معماری، تجارت و هنر را برداشتند. اگر امروز به دنبال بازسازی هویت تاریخی خود هستیم، باید تاریخ را نه از دید مهاجمان، بلکه از چشم مردم ایران بازخوانی کنیم.

با الهام از «ما آريايی نيستيم» منبع: سایت روشنگری roshangari.info – نویسنده: ر. اشکوری