توهم فروپاشی روسیه

🔹
🌍 درس اشتباه از فروپاشی شوروی
غرب هنوز تصور می‌کند همان الگویی که به فروپاشی اتحاد شوروی در سال ۱۹۹۱ انجامید، می‌تواند بار دیگر تکرار شود؛ فشار اقتصادی، تحریم‌های گسترده، انزوای سیاسی، تقابل نظامی و انتظار برای فروپاشی از درون. اما این تصور بر یک برداشت ساده‌انگارانه از تاریخ استوار است.
🔹 فروپاشی شوروی اجتناب‌ناپذیر نبود
اتحاد شوروی با مشکلات اقتصادی، ساختاری و سیاسی جدی روبه‌رو بود، اما نابودی آن از پیش تعیین نشده بود. بخشی از روند فروپاشی، نتیجه اصلاحاتی بود که با هدف نجات نظام آغاز شدند، اما به‌دلیل شناخت ناکافی از تناقضات درونی و پیامدهای سیاسی، نهادهای آن را تضعیف کردند. این تجربه نشان داد که گاهی تلاش برای نجات یک ساختار می‌تواند به شتاب گرفتن فروپاشی آن منجر شود.
🔹 روسیه امروز، شوروی دیروز نیست
روسیه کنونی از نظر ساختار اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و بین‌المللی با اتحاد شوروی تفاوت دارد. جهان نیز دیگر به دو بلوک متخاصم تقسیم نشده است. قدرت غرب برای تعیین قواعد نظم جهانی، در مقایسه با دوران پایان جنگ سرد، محدودتر شده و کشورهای متعددی خارج از مدار نفوذ مستقیم غرب عمل می‌کنند.
🔹 اشتباه راهبردی غرب
تصور اینکه تداوم فشارها سرانجام جامعه روسیه را متلاشی می‌کند، شکاف‌های داخلی را به بحران حکومتی تبدیل می‌کند و مسکو را به پذیرش خواسته‌های غرب وادار خواهد کرد، تضمینی در تاریخ ندارد. فشار خارجی لزوماً به فروپاشی داخلی منجر نمی‌شود.
🔹 هشدار به مسکو و غرب
البته روسیه نیز از خطرات داخلی مصون نیست. اصلاحات اشتباه، نادیده گرفتن مشکلات ساختاری و تشدید شکاف‌های اجتماعی می‌تواند هر دولتی را تضعیف کند. اما فروپاشی روسیه نه یک نتیجه قطعی است و نه می‌توان آن را با تکرار نسخه دوران جنگ سرد مهندسی کرد.
🎯 غرب باید بپذیرد که تاریخ نسخه تکراری ندارد و سیاست مبتنی بر توهم تاریخی، جایگزین شناخت واقعیت‌های ژئوپلیتیکی نمی‌شود.