حزب توده ایران در آینه تاریخ؛ نبرد برای برابری زن و مرد
اگر مرا بر دار كردند، ترا خوار كردند.
اگر لبخند را از لبانم گرفتند، ترا هرگز لبخند نياموختند.
اگر بال هاى مرا شكستند، ترا هرگز پرنده نخواستند. (از شعرهای زندان طبری)
در کشور عقب مانده ای مانند ایران سالهای ۲۰ فرقه دموکرات آذربایجان نه تنها حق رأی زنان را به رسمیت شناخت بلکه دستمزد برابر با مردان را نیز تصویب کرد.
زنان مترقی هوادار حزب توده ایران در سال ۱۳۲۱ تشکیلات زنان ایران را سازماندهی کردند. در سال ۱۳۲۵ اتحادیهی زنان زحمتکش که همسو با شورای متحدهی مرکزی تشکیل شده بود، به تشکیلات زنان ایران پیوست. این تشکیلات برای آگاه سازی نشریه “بیداری ما” را پایه گزاری کرد و تا کودتای امپریالیستی علیه دولت قانونی و ملی دکتر مصدق به انتشار نشریات مختلف در باره مشکلات زنان پرداخت. تشکیلات زنان تضمین حقوق زنان را در ارتباط با رفع استثمار زنان کارگر و بهبود شرایط زندگی آنان و لغو قوانبن ارتجاعی می دید.
فعالان تشکیلات شیرزنانی مانند زهرا اسکندری، مهرانگیز اسکندری، شاه زنان علوی، جمیله صدیقی و فروهید کباری بهترین سالهای عمر خود را در راه دگرگونی شرایط زندگی زنان صرف کردند و علیه فاشیسم و دستگاه ستم طبقاتی مبارزه کردند.
زمانی که نام رسمی زنان “ضعیفه” بود و نه همسر این زنان دلیر بذری در زمین تازه و شخم نخورده فرهنگ کشور کاشتند که پس از اندکی به درخت تنومندی از زنان آگاه دگردیسی کرد. مبارزه آن ها برای تحقق حقوق زن به مردستیزی کور آلوده نبود. آن ها با مردمدوستی و عشق به محرومترین قشر جامعه زنان و مردان هم طبقه را در یک سنگر علیه هر گونه تبعیض سازماندهی می کردند.
تشکیلات زنان پس از انقلاب هم بر خلاف آنچه که ادعا می شود تا آن جا که جو حاکم اجازه می داد تلاش کرد زنان را علیه قوانین سنتی و ارتجاعی زن ستیز متشکل کند.