درس بزرگ همه‌گیری: بدون شفافیت، اعتماد عمومی آسیب می‌بیند

🔍

انتشار بخشی از یادداشت‌ها و اسناد داخلی مربوط به آنتونی فائوچی، مدیر پیشین مؤسسه ملی آلرژی و بیماری‌های عفونی آمریکا، بار دیگر بحث قدیمی درباره شفافیت در مدیریت بحران کرونا را زنده کرده است. صرف‌نظر از اینکه منشأ ویروس چه بوده، پرسش اصلی این است که آیا اطلاعات موجود با صداقت و به‌موقع در اختیار افکار عمومی قرار گرفت؟
تنها دلیل بزرگ عدم شفافیت سودورزی شرکتهای واکسن سازی و دراوسازی جهانی به خصوص آمریکایی است.

📄 اسناد منتشرشده نشان می‌دهد که در ماه‌های نخست همه‌گیری، میان برخی بحث‌های خصوصی دانشمندان و پیام‌های قطعی که بعدها به‌صورت عمومی مطرح شد، تفاوت‌هایی وجود داشته است. وجود اختلاف‌نظر علمی طبیعی است، اما زمانی که این اختلاف‌ها برای جامعه توضیح داده نشود یا برخی فرضیه‌ها پیش از بررسی کامل کنار گذاشته شوند، اعتماد عمومی به علم و نهادهای تصمیم‌گیرنده آسیب می‌بیند.

⚖️ شفافیت به این معنا نیست که همه پاسخ‌ها از روز اول مشخص باشند؛ بلکه یعنی عدم قطعیت‌ها، اختلاف دیدگاه‌ها و مبنای تصمیمات نیز صادقانه بیان شوند. در بحران‌های جهانی، پنهان‌کاری یا نبود توضیح کافی می‌تواند زمینه‌ساز گسترش بی‌اعتمادی، شایعات و دوقطبی شدن جامعه شود.

🏛️ همچنین، هرگاه ارتباط نزدیک میان مراکز قدرت، بودجه‌های پژوهشی، جوایز و تصمیم‌گیران شکل بگیرد، مطالبه پاسخگویی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. حتی اگر هیچ تخلفی رخ نداده باشد، نبود شفافیت درباره این روابط می‌تواند این تصور را ایجاد کند که منافع شخصی یا نهادی بر قضاوت علمی سایه انداخته است.

🤝 علم زمانی بیشترین اعتبار را دارد که همراه با پاسخگویی، انتشار کامل داده‌ها، امکان نقد مستقل و دسترسی آزاد به اطلاعات باشد. اعتماد عمومی نه با سانسور پرسش‌ها، بلکه با شفافیت، گفت‌وگوی علمی و پاسخ‌های مستند ساخته و حفظ می‌شود.