راهحل نئولیبرالی پزشکیان برای مهار تورم: کوچکسازی دولت بهجای تقویت تولید
پزشکیان در سخنان خود روز پنجشنبه بارها تأکید میکند که ریشه اصلی تورم، بزرگ شدن بیش از اندازه دولت است. او توضیح میدهد که دولت، بدون آنکه درآمد پایدار داشته باشد، مدام برای تأمین هزینههای خود به چاپ پول روی میآورد و این اقدام، مستقیمترین عامل تورم است. اینکه دولت در جمهوری اسلامی محل باندبازیها و پارتیبازیها است و افراد به دلیل ارتباط، نه شایستهسالاری، استخدام میشوند شکی نیست. ولی در این نگاه، مشکل اقتصاد ایران نه ضعف تولید، نه وابستگی به نفت و نه ناتوانی در ایجاد ارزش افزوده، بلکه صرفاً بزرگی دولت و اسراف اداری معرفی میشود.
راهحلی که او پیشنهاد میکند، بهروشنی با ادبیات بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول هماهنگ است: کوچکسازی دولت، ادغام ادارات، محدود کردن توسعه سازمانی و جلوگیری از استخدام و کاهش خدمات عمومی. این دقیقاً همان نسخهای است که نهادهای نئولیبرالی سالها برای کشورهای در حال توسعه تجویز کردهاند؛ نسخهای که بر کاهش نقش دولت در اقتصاد و واگذاری همهچیز به بازار آزاد استوار است.
نکته مهم اینجاست که در این گفتمان، هیچ سخنی از تقویت اقتصاد تولیدی، سرمایهگذاری در زیرساختها یا حمایت از صنایع مولد دیده نمیشود. برخلاف تجربه کشورهایی که با رشد تولید ملی توانستهاند تورم را مهار کنند، در اینجا دولت بهجای برنامهریزی برای رونق تولید، صرفاً خود را مقصر میداند و تنها راهحل را در «جمعوجور کردن» خود میبیند.
چنین رویکردی نهتنها برونرفت از بحران را تضمین نمیکند، بلکه خطر فروپاشی توان مداخله دولت در بخشهای حیاتی مانند آموزش، سلامت و رفاه اجتماعی را در پی دارد. آنچه تحت عنوان مبارزه با اسراف معرفی میشود، در عمل به معنای عقبنشینی کامل دولت از وظایف توسعهای است. در نتیجه، سیاست پیشنهادی پزشکیان چیزی جز بازتولید راهحل نئولیبرالی کوچککردن دولت نیست.