سخنان نغز

احسان طبری

ولی با این حال و در این جهان نسبیت لغزان همه ارزشها، یک نکته هرگز فراموش نخواهد شد و آن این که من و تو در این سیر عظیم تاریخ از یاران کاوه آهنگر بودیم یا از سپاهیان ضحاک ستمگر.

باید قدرت رؤیا داشت. رؤیای علمی غیر«پیش بینی علمی» است. پندار علمی حاصل انطباق علم عصر ما بر دورانهای دور و دورتر است، چیزی که در علم آنرا »Extrapolation« می نامند. پندار علمی با پندار غیر علمی، خرافی و مذهبی، غیب گوئی فال گیران وجن گیران و وعده »هزاره مسیح« و بهشت موعود فرق دارد. پندار خرافی دارای کوچکترین پایه منطقی و علمی نیست.

البته پیش بینی علمی به مراتب از پندار و رؤیای علمی محتاط تر است و عرصه جولان خود را محدود می گیرد و نمی تواند آن افق هائی را بگسترد که برای انسان امروزی نا بیوسیده و عجیب است، ولی پندار علمی می تواند چنین کند. آری پندار علمی برای دادن دور نمائی کما بیش واقعی از آینده دشوار است ولی ممکن است. دشوار است زیرا سیر تمدن را جنبش پیچیده و در هم دهها و صدها هزار عامل خرد و کلان معین می کند. این شطرنجی است با میلیونها مهره، میلیونها خانه.