فروپاشی قابلپیشبینی امنیت پاناروپایی
🌍
🤝 نظم جهانی دوران جنگ سرد بر پایهی حاصلجمع صفر بنا شده بود: دو قطب قدرت با ایدئولوژیهای ناسازگار که بقای خود را در گرو تنش میان دو اتحاد نظامی میدیدند. با این حال، خطر جنگ هستهای انگیزهای برای کاهش رقابت فراهم کرد. توافق هلسینکی در ۱۹۷۵ بنیان معماری امنیتی پاناروپایی را گذاشت. منشور پاریس برای اروپای نو (۱۹۹۰) اصل «امنیت تقسیمناپذیر» را تثبیت کرد و در ۱۹۹۴ سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) تأسیس شد.
⚠️اما این امنیت فراگیر با بلندپروازیهای آمریکا برای هژمونی جهانی در تضاد بود. گسترش ناتو، توافقهای امنیت پاناروپایی را لغو کرد و قاره را دوباره تقسیم نمود. ویلیام پری، وزیر دفاع وقت آمریکا، به فکر استعفا افتاد و جورج کینان در ۱۹۹۷ هشدار داد که تمرکز روابط شرق و غرب بر «چه کسی با چه کسی متحد است» خطاست.
🚨 روسیه همچنان به دنبال اروپای بزرگتر بود: پیشنهاد پیوستن به ناتو، مشارکت در جنگ علیه تروریسم، معماری امنیتی جدید در ۲۰۰۸ و منطقهی آزاد تجاری اتحادیه اروپا–روسیه در ۲۰۱۰، همه با سردی غرب روبهرو شد. اوکراین «سرخترین خط قرمز» بود و ویلیام برنز، رئیس سیا، هشدار داد که عبور از آن جنگ به بار میآورد.
🧱 گورباچف گسترش ناتو به شرق را نقض هلسینکی، منشور پاریس و OSCE دانست و پوتین گفت: «ما همهچیز را اشتباه انجام دادیم… دیوار برلین فرو ریخت، اما دیوارهای نامرئی به شرق اروپا منتقل شد.»
کینان در ۱۹۹۸ پیشبینی کرد که اگر جنگ در نتیجهٔ گسترش ناتو آغاز شود، همان گسترشدهندگان ناتو آن را مدافع در برابر «روسیهٔ متجاوز» خواهند خواند.
🎭 در غرب، هشدار دربارهی این فروپاشی قابلپیشبینی تقریباً ناممکن شده است؛ تنها روایت قابلقبول آن است که گسترش ناتو صرفاً «ادغام اروپایی» بود. ترکیب ناآگاهی و دروغگویی نخبگان سیاسی–رسانهای غرب، هرگونه مسیر صلح را ناممکن کرده است.