فقر موروثی می‌شود؛ اقتصاد نئولیبرالیستی-رانتی تولید را کشت
💀
📉 داود سوری دکترای اقتصاد از دانشگاه ویرجینیا که بیش از ۲۵ سال بر فقر، رفاه و توزیع درآمد پژوهش کرده است در گفت‌وگو با هفته‌نامه تجارت فردا (شماره ۶۵۱) این چنین میگوید. اقتصاد ایران با دو بحران هم‌زمان روبه‌روست: کاهش رشد اقتصادی و تولید، در کنار تورم شدید. وقتی تولید کاهش می‌یابد، درآمد کمتری ایجاد می‌شود و سهم کمتری به مردم می‌رسد.
⛓ فقر می‌تواند موروثی شود. خانواده‌ای که در تله فقر می‌افتد، نخست آموزش فرزندان را قربانی می‌کند، سپس بهداشت و تغذیه را. نتیجه؟ نسلی با «سرمایه انسانی» پایین‌تر که در بازار کار رقابتی نیست و خودش فقیر می‌ماند.
🕳 تله فقر خروج از فقر را دشوار می‌کند. ماندگاری در آن بسیار محتمل است و خانوار بدون کمک هدفمند بیرونی نمی‌تواند بیرون بیاید.
🪫 توان خانواده‌ها برای مقابله با بحران‌ها کاهش یافته است. تورم بالا و کاهش درآمد مثل دو لبهٔ قیچی، شریان‌های حیاتی خانوار را می‌برد. بدون پس‌انداز، هیچ ضربه‌گیری باقی نمانده است.
🏭 رشد پایدار فقط از مسیر تقویت تولید رقابت‌پذیر و اشتغال‌زایی می‌گذرد، نه یارانه و کالابرگ. سوری هشدار می‌دهد که تداوم این مسیر نه‌تنها توسعه‌ای به بار نمی‌آورد، بلکه حتی حفظ همین سطح تقلیل‌یافتهٔ معیشت نیز دیگر ممکن نخواهد بود.
🔥 اقتصاد نئولیبرالیستی-رانتی جمهوری اسلامی به دنبال تولید نیست؛ به دنبال توزیع رانت و حفظ قدرت است. تا وقتی این ساختار پابرجاست، فقر ارثی می‌شود و هیچ یارانه‌ای نجات‌بخش نخواهد بود.
سوری خودش هم میگوید: «من در چهارچوب نظام فکری موجود و ساختار فعلی تصمیم‌گیری، هیچ راه‌حل جدی و پایداری نمی‌بینم.» این جمله، اعتراف به بن‌بست است. وقتی اقتصاددان نظام‌مند میگوید در این ساختار راهی نیست، یعنی مشکل فنی نیست؛ ساختاری است. و ساختاری که نه به تولید، بلکه به رانت و انباشت ثروت در خارج از کشور مشغول است.