«مزدک؛ مصلحی که تاریخ رسمی حذفش کرد»
⚖️
جنبش مزدک یکی از بزرگترین و مهمترین جنبشهای اجتماعی ایران باستان است؛ اما آنچه امروز در کتابها درباره او میخوانیم، عمدتاً حاصل نگاه دشمنانش است.
🌍 مزدک نه یک شورشی بیهدف، بلکه مصلح اجتماعی بزرگی بود که در دوره ساسانیان پرچم برابریخواهی را برافراشت. جامعه آن دوران بهشدت طبقاتی و فئودالی بود:
- 👑خاندان سلطنت 🏰 ملاکان بزرگ ⛪موبدان
اکثریت مردم یا برده بودند یا رعیت، و بیش از ۱۲۵ نوع مالیات رسمی و مذهبی بر آنها تحمیل میشد.
✊ مزدک با طرح «حق همگان» خواستار تقسیم عادلانه منابع، کاهش قدرت طبقات ممتاز و اصلاح فساد نهادهای مذهبی شد. او توانست بسیاری از مغان رده پایین و تودههای فقیر را جذب کند و آثار فردوسی نشان میدهد که مزدک بر ضرورت برابری اقتصادی تأکید داشته و مخالف انباشتهشدن ثروت در دست گروهی خاص بود.
⚡ حکومت ساسانی که اتکای خود را بر ائتلاف سلطنت و روحانیت میدید، این جنبش را تهدیدی بزرگ تلقی کرد. خسرو انوشیروان با خشونتی بیسابقه دستور قتل هزاران مزدکی را صادر کرد و با تبلیغات گسترده و نسبت دادن اتهامات ناروا—از جمله «اشتراکی بودن زنان»—چهره آنان را مخدوش نمود.
📖 این روش دیرینه قدرتهاست: ابتدا اصلاحطلبان را سرکوب میکنند، سپس تاریخ را بازنویسی میکنند تا جنایتها را توجیه کنند.
💡 متأسفانه روایت رسمی نوشتهشده توسط فاتحان، طی قرنها چنان تکرار شده که بسیاری هنوز مزدک را با اتهامات بیاساس میشناسند. امروز زمان آن است که با بازخوانی منابع تاریخی و توجه به شرایط اجتماعی آن دوران، نقش واقعی مزدک بهعنوان یکی از پیشگامان عدالتطلبی ایران دوباره شناخته شود.
با الهام از «ما آريايی نيستيم» منبع: سایت روشنگری roshangari.info – نویسنده: ر. اشکوری