برخی از بازیگران منطقهای و بینالمللی از پروژههایی مانند کریدور زنگهزور نهتنها به عنوان طرحهای ترانزیتی یا توسعهای، بلکه بهعنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف ژئوپلیتیکی بلندمدت خود در منطقه استفاده میکنند.
این پروژهها در ظاهر با شعارهایی مانند «ارتباطسازی منطقهای»، «افزایش همکاری اقتصادی» و «رفع تنشها» معرفی میشوند، اما در عمل بخشی از یک استراتژی عمیقتر برای تغییر توازن قدرت در قفقاز جنوبی و خاورمیانه هستند.
هدف اصلی این استراتژیها عبارتاند از:
- تضعیف موقعیت ایران
- قطع ارتباط ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی ایران با قفقاز و جلوگیری از نفوذ ایران در حوزه دریای سیاه و بازارهای اروپای شرقی
- احاطه و منزوی ساختن ایران و روسیه از محور جنوبی و تبدیل قفقاز جنوبی به منطقهای تحت کنترل کامل ناتو و متحدانش
این اقدامات با پروژههای زیرساختی مانند احداث خطوط راهآهن، بزرگراهها، و کریدورهای انرژی بین آذربایجان، نخجوان و ترکیه انجام میشود. این پروژهها از خاک ارمنستان عبور کرده و نقش سنتی ایران بهعنوان مسیر ترانزیتی را تضعیف میکنند. برندگان اصلی پروژه زنگهزور جمهوری آذربایجان، ترکیه، اسرائیل و آمریکا، ناتو و اتحادیه اروپا با تقویت موقعیت ژئوپلیتیکی و نفوذ منطقهای، و بازندگان ایران، ارمنستان و روسیه با کاهش نفوذ و تهدیدات امنیتی هستند.
در واقع، هدف پنهان این کریدور، بیرون راندن ایران از معادلات ترانزیتی منطقه و جایگزینی آن با محور باکو–آنکارا–تلآویو–واشنگتن است. این روند میتواند باعث ایجاد فشار سیاسی، اقتصادی و امنیتی مضاعف بر ایران و محدودسازی دسترسی آن به بازارها و مسیرهای استراتژیک شود.
پروژه زنگهزور تنها یک طرح زیرساختی نیست، بلکه بخشی از نقشه کلان مهار ایران و روسیه در نظم نوین جهانی پساجنگ اوکراین است.
بدون درک این ابعاد ژئوپلیتیکی، تحلیل سادهانگارانهای از تحولات قفقاز جنوبی شکل میگیرد که پیامدهای آن میتواند برای کل منطقه خطرناک باشد.
دیدگاهتان را بنویسید