روسیه امپریالیسم نیست!

image_pdfimage_print

مقاله ۳/۱۴۰۱
۱۷ فروردین ۱۴۰۱، ۶ آپریل ۲۰۲۲

پیش گفتار

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی دست امپریالیسم را آزاد کرده است و دنیایی همانند امپریالیسم سال های نخست سده بیستم تولید کرده است. برخی از بازیکنان جهانی، هم اکنون نقش های گوناگونی دارند، ولی منطق و سرشت امپریالیسم دست نخورده مانده است. ما که از نقش تاریخی اتحاد جماهیر شوروی پشتیبانی می کنیم، باید هر گونه دلبستگی عاشقانه به روسیه سرمایه داری امروز را رها کنیم. ولی هم زمان باید به یاد داشته باشیم که با این که روسیه یک جامعه سوسیالیستی نیست، توانایی ایستادگی در برابر امپریالیسم آمریکا، امپریالیسم اروپای غربی و ژاپن را دارد و به باور کمونیست ها این پایداری به چند قطبی کردن جهان کمک می کند.    

خیلی ها امروز مانند گذشته می گویند که روسیه یک کشور امپریالیستی است. مایویست ها در دوره اتحاد جماهیر شوروی دولت سوسیالیستی آن را نیز سوسیال امپریالیسم می خواندند و بدین گونه آب به آسیاب امپریالیسم امریکا می ریختند. “چپ” های نوین، روسیه را هم اکنون یک امپراتوری شکست خورده می دانند که در تلاش برای هژمونی سیاسی و اقتصادی سال های پیشین است.  

کوتاه در باره ی امپریالیسم

لنین هم چون مارکسیستی که دیالکتیک را خوب می شناسد، پیش از سخن گفتن از ویژگی های آن می گوید که هر پدیده ای همیشه در روند دگرگونی است. امپریالیسم از زمان لنین تاکنون دگرگون شده است، ولی با این که ریخت های فراوانی پیدا کرده است، هم چنان ویژگی های کلیدی برشمرده شده از سوی لنین پا برجا است. “سرمایه داری انحصارگر بین المللی” زمان لنین – کارتل ها و تراست ها – به شرکت های چندملیتی و سازمان های سیاسی آنها مانند صندوق بین المللی پول، بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی دگرگون شده اند. سازوکارهای دزدی و ستم آشکار از سوی بنگاه های امپریالیستی با وابستگی اقتصادی؛ بدهی گسترده؛ دست اندازی سیاسی؛ پیاده کردن به زور نئولیبرالسیم  انجام می شود؛ و هنگامی که این روش ها شکست می خورند، آن ها با تحریم ها و زور جنگ افزار گام به پهنه درگیری می گذارند.

امپریالیسم زمان ما از  ویژگی های اقتصادها و چیدمان (ترتیب) اجتماعی پیشرفته ترین کشورهای سرمایه داری پدید می آید. امپریالیسم سیستمی از رقابت جهانی برای دست یابی به سرچشمه ها، بازارها و نیروی کار است که کشورهای امپریالیستی را به درگیری با هم وا می دارد. سازوکارهایی نوین که در دوران لنین بدین گونه نبود، چارچوب گذاری برای کنش در دادوستد و بازرگانی جهانی است. امپریالیسم در صادرات سرمایه، انحصار خود را با کاربرد پیشرفته ترین و پیچیده ترین (و از این رو سودآور) فناوری ها و کارکردهای اقتصادی نگه داشته است. امپریالیسم سیستم بانکی سوئیفت را برای وابسته کردن اقتصاد دیگران به خود آفریده است که هم راه با دادوستد دلاری، افزار برجسته ای علیه استقلال اقتصادی کشورها است.

تخصصی ترین و سودآورترین کارکردها – پژوهش و پیش رفت، تهیه مالی، طراحی، بازاریابی، و خواستارترین جنبه های تولید – هنوز هم از سوی  بنگاه های امپریالیستی انجام می شود. صنعت سوار کردن قطعه ها (مونتاژ) و دیگر کارهای پیش و پا افتاده به کشورهای پیرامونی سپرده می شود و امپریالیسم آن ها را به رقابت با یکدیگر ناگزیر کرده است. 

ویژگی های امپریالیسم سده بیست و یکم با همه ی دگرگونی های خود همانندی بسیاری با امپریالیسم زمان لنین  دارد.

تمرکز سرمایه، درهم آمیختگی سرمایه مالی با سرمایه صنعتی و پدید آمدن “سرمایه مالی” یا “الیگارشی مالی” ، صادرات سرمایه جدا از صادرات کالا ، انحصارات بین المللی که جهان را میان خود بخش و پخش می کنند، و بخش و پخش دوباره ” جهان سوم” میان بزرگ ترین کشورهای امپریالیستی از ویژگی های مرحله امپریالیستی سرمایه داری است.

اکنون باید جای روسیه در نظام جهانی سرمایه داری را بر پایه امپریالیسم مالی-صنعتی مدرنی که لنین سخن از آن می گوید واکاوی کرد. بگذارید در دنباله این نوشته به این بپردازیم که آیا روسیه سرمایه داری امروز ویژگی های یک نظام امپریالیستی که لنین برشمرده است را دارد.

جای گاه روسیه در میان انحصارات سرمایه داری بین المللی

لنین دریافت که سرانجام سرمایه داری نوین  همه جا سرمایه داری انحصاری است. این فرمان روایی بر جهان از سوی چند کشور امپریالیستی نه تنها بزرگ ترین جلوگیر پیش رفت اقتصادی- اجتماعی کشورهای کم تر پیش رفته و پس رفته است، بلکه آینده زمین و انسان را نیز به خطر می اندازد.  

شکاف اقتصادی که میان روسیه و کشورهای امپریالیستی است بسیار ژرف است. سرانه تولید ناخالص داخلی روسیه در سال ۲۰۱۵  کم تر از نیمی از  آمریکا، و کم تر از مالزی، و برابر با شیلی و آرژانتین بود. روسیه رتبه یازدهم را در تولید ناخالص ملی در سال ۲۰۲۰  داشته است.

تولید ناخالص ملی سال ۲۰۲۰
رتبه کشور(دلار امریکا)
۱United States of America$20,544,343,456,937
2China$13,608,151,864,638
3Japan$4,971,323,079,772
4Germany$3,947,620,162,503
5United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland$2,855,296,731,522
6France$2,777,535,239,278
7India$2,718,732,231,258
8Italy$2,083,864,259,623
9Brazil$1,868,626,087,908
10Canada$1,713,341,704,877
11Russian Federation$1,657,554,647,150
12Republic of Korea$1,619,423,701,170
13Australia$1,433,904,348,500
14Spain$1,419,041,949,910
15Mexico$1,220,699,479,846
16Indonesia$1,042,173,300,626
17Netherlands$913,658,465,709
18Saudi Arabia$786,521,831,572
19Turkey$771,350,330,455
20Switzerland$705,140,354,166
21Poland$585,663,814,824
22Sweden$556,086,488,937
23Belgium$542,761,092,103
24Argentina$519,871,519,808
25Thailand$504,992,757,705
26Austria$455,285,818,035
27Norway$434,166,615,432
28United Arab Emirates$414,178,942,592
29Nigeria$397,269,616,081
30Ireland$382,487,490,532
31Israel$370,587,977,154
32South Africa$368,288,939,768
33Singapore$364,156,657,770
34China, Hong Kong Special Administrative Region$362,682,018,243
35Malaysia$358,581,943,446
36Denmark$355,675,329,086
37Colombia$331,047,040,088
38Philippines$330,910,343,611
39Pakistan$314,588,210,501
40Chile$298,231,133,533
41Finland$276,743,120,516
42Bangladesh$274,024,958,966
43Egypt$250,894,760,351
44Czechia$245,225,882,903
45Viet Nam$245,213,686,369
46Portugal$240,674,524,464
47Romania$239,552,516,744
48Iraq$224,228,010,478
49Peru$222,044,970,486
50Greece$218,031,844,584
Source: ListFist.com

کتاب داده ثروت جهانی اعتباری سویسه برای سال ۲۰۱۵ نشان می دهد که در بیشتر کشورهایی که امپریالیستی هستند، دارایی به ازای هر بزرگ سال بیش از ۲۰۰.۰۰۰ ولی در روسیه ۱۱.۷۲۶ دلار بود. جای گاه روسیه کمی بالاتر از جامائیکا و پاراگوئه، و پایین تر از برزیل، و نیمی از  آفریقای جنوبی، چین، و مکزیک بود.

شمار میلیونرهای بالای سی میلیون دلاری آمریکایی در سال ۲۰۲۱ بیش از بیست برابر روسیه بوده است.

شمار کسانی که در سال ۲۰۲۱ بیش از سی میلیون دلار آمریکایی دارایی داشتند
رتبهکشور شمار میلیونرهای بالای سی میلیون دلاری
۱USA180060
2China (Mainland)70426
3Germany28396
4UK1637
5France15503
6Japan14755
7Italy10441
8Canada10025
9Russia8015
10Switzerland7553
11South Korea7354
12Saudi Arabia702
13India6884
14Spain5938
15Sweden5243
16Brazil514
17Hong Kong SAR5042
18Singapore3732
19Mexico3287
20Australia3124
Source: Knight Frank

به گزارش فوربز (forbes) که گزارش GLOBAL 2000 را در سال ۲۰۲۱ در باره ی هزار شرکت بزرگ دولتی در جهان را تهیه و پخش می کند همان گونه که در زیر می بیند روسیه هیچ شرکتی در میان پنجاه شرکت بزرگ ندارد. تنها دو شرکت در میان صد شرکت بزرگ دارد. در میان هزار شرکت بزرگ جهان، روسیه دارای دوازده شرکت است که دارای رتبه های   ۵۱ ،۹۹،  ۳۰۹،۳۶۷ ، ۳۸۸، ۴۶۷  ، ۵۱۳، ۵۳۰ ،۵۹۷ ،۷۵۱ ،۸۶۱ ، ۹۰۸هستند.

(میلیارد B میلیون دلار و M) بزرگترین شرکت های دولتی جهان
رتبهنامکشورفروشسودداراییارزش در بازار
۵۱SberbankRussia$47.3 B$10.4 B$486.9 B$85.7 B
99RosneftRussia$70.8 B$2 B$207.5 B$77.7 B
309SurgutneftegasRussia$18.8 B$8.4 B$79.4 B$16.7 B
367GazpromRussia$90.5 B$-921.2 M$294.9 B$73.5 B
388Norilsk NickelRussia$15.7 B$3.5 B$20.7 B$53.2 B
467LukOilRussia$71.8 B$209.7 M$81.5 B$52.3 B
513TransneftRussia$14.3 B$2.1 B$44.1 B$13.9 B
530NovatekRussia$9.6 B$937.5 M$27.9 B$58.4 B
597VTB BankRussia$17.1 B$901.1 M$245.3 B$8.1 B
751TatneftRussia$10.2 B$1.4 B$17.1 B$17.3 B
861Novolipetsk SteelRussia$9.2 B$1.3 B$9.9 B$20.9 B
908SeverstalRussia$7.3 B$1.7 B$7.5 B$19.6 B
944RossetiRussia$13.8 B$546.5 M$35.2 B$3.8 B
Source: forbes; GLOBAL 2000, 2021

ارزش روز شرکت های دولتی روسی تنها ۵۰۶ میلیارد دلار است ، ولی ارزش همه ی ۲۰۰۰ شرکت بزرگ دولتی جهان  ۱۰۱۶۸۰ میلیارد دلار است. همان گونه که گزارش فوربز نشان می دهد ارزش روز شرکت های روسی تنها ۰,۵ درصد از ارزش همه ی ۲۰۰۰ شرکت بزرگ دولتی جهان است.  

بر پایه گزارش فوربز در سال ۲۰۱۷ روسیه حتا در میان ۱۵ کشوری که بهره وری نیروی کار بالایی دارند نبوده است.

روسیه حتا از فن آوری نیرومندی برخوردار نیست و در این زمینه در سال ۲۰۲۰ رتبه ۴۶ام داشته است که پایین تر از کشورهایی مانند تایلند، مالزی، یونان و حتا اوکرایین بوده است.

رتبه بندی نیروی فناوری ملی
رتبهکشورامتیاز
۱Norway3.682.965
2Sweden3.681.769
3Netherlands3.677.732
4Denmark3.666.274
5United States365.128
6Singapore3.618.698
7Finland3.590.665
8United Arab Emirates3.587.424
9South Korea3.552.165
10Hong Kong3.550.809
11Switzerland3.550.804
12United Kingdom3.493.129
13Belgium3.486.736
14Canada3.468.602
15Australia3.400.257
16Luxembourg339.885
17Taiwan337.134
18Spain3.339.395
19Germany3.331.451
20Estonia3.312.652
21Japan3.277.817
22France3.272.701
23New Zealand3.239.487
24Ireland3.235.211
25Austria3.230.004
26Qatar3.216.313
27Lithuania3.202.866
28Czech Republic3.184.814
29Israel3.131.437
30Latvia2.994.696
31Malaysia2.987.913
32Portugal2.966.322
33Slovenia2.949.676
34Poland2.937.988
35Hungary2.930.656
36Kazakhstan292.409
37Italy2.888.797
38China282.051
39Croatia2.804.712
40Thailand28.023
41Slovakia2.757.885
42Saudi Arabia2.756.118
43Greece2.698.966
44Ukraine268.495
45Jordan2.684.056
46Russia2.683.851
47Argentina2.678.766
48Romania2.665.403
49Chile2.582.911
50Mexico2.509.091
51Bulgaria2.495.615
52Turkey246.682
53Iran2.334.855
54Philippines2.317.305
55Brazil2.308.031
56Vietnam2.301.261
57Peru2.296.431
58Morocco2.276.783
59Colombia2.246.969
60India2.223.931
Source: gfmag.com

بر پایه گزارش رقابت پذیری جهانی مجمع جهانی اقتصاد که با هم سنجی کشورها در باره ی دوازده فراسنج گوناگون تهیه شده است، روسیه در رتبه ۳۲ جای دارد که پایین تر از تایلند، اندونزی، برزیل و ترکیه است.

شاخص رقابت پذیری تولید جهانی ۲۰۱۶
رتبهکشوردرصد
۱China100
2United States99.5
3Germany93.9
4Japan80.4
5South Korea76.7
6United Kingdom75.8
7Taiwan72.9
8Mexico69.5
9Canada68.7
10Singapore68.4
11India67.2
12Switzerland63.6
13Sweden62.1
14Thailand60.4
15Poland59.1
16Turkey59
17Malaysia59
18Vietnam56.5
19Indonesia55.8
20Netherlands55.7
21Australia55.5
22France55.5
23Czech Republic55.3
24Finland52.5
25Spain50.6
26Belgium48.3
27South Africa48.1
28Italy46.5
29Brazil46.2
30United Arab Emirates45.4
31Ireland44.7
32Russia43.9
33Romania42.8
34Saudi Arabia39.2
35Portugal37.9
36Colombia35.7
37Egypt29.2
38Nigeria23.1
39Argentina22.9
40Greece10
Source: Global manufacturing competitiveness index -2016,
www2.deloitte.com

جای گاه روسیه در صادرات کالاها با تکنولوژی بالا

در سال ۲۰۲۰ از کشورهای برتر  صادراتی جهان، روسیه پس از مکزیک و سنگاپور در رتبه ۱۶ جای گرفت.  چین با ۲۵۹۱ میلیارد دلار دارای رتبه نخست و امریکا با ۱۴۳۱ میلیارد دلار در رتبه دوم جای گرفت و روسیه تنها ۳۳۱ میلیارد دلار کالا صادر کرد.

بزرگ ترین کشورهای صادراتی جهان در سال ۲۰۲۰ (میلیارد دلار امریکا)

یکی از ویژگی های صادراتی کشورهای امپریالیستی فروش کالاهای پیچیده با کمک فن آوری نوین و با ارزش بالا است. روسیه نه تنها جای گاه بالایی در صادرات کالا ندارد بلکه به درآمد صادرات مواد اولیه به دیگر کشورها وابسته است.

ده کالای صادراتی برتر روسیه که بیش از دو سوم (۶۸,۸٪)  صادرات جهانی این کشور است از مواد اولیه هستند.

رتبهکالای صادراتی روسیه۲۰۲۱ ارزش (US$)درصد
۱نفت خام۱۱۰٫۱۱۹٫۳۸۴٫۰۰۰۴۲,۱
۲روغن های نفتی فرآوری شده۶۹٫۹۳۶٫۸۲۰٫۰۰۰۲۶,۷
۳زغال سنگ، سوخت جامد ساخته شده از زغال سنگ۱۷٫۵۶۰٫۲۸۳٫۰۰۰۶,۷
۴طلا (ساخته نشده)۱۷٫۳۶۲٫۳۹۰٫۰۰۰۶,۶
۵محصولات آهن / فولاد غیر آلیاژی (نیمه ساخته)۹٫۱۷۶٫۳۹۴٫۰۰۰۳,۵
۶گازهای نفتی۸٫۸۱۴٫۸۴۰٫۰۰۰۳,۴
۷پلاتین (ساخته نشده)۸٫۴۵۶٫۲۴۹٫۰۰۰۳,۲
۸گندم۷٫۲۶۵٫۹۸۹٫۰۰۰۲,۸
۹آلومینیوم (ساخته نشده)۷٫۰۷۷٫۷۵۴٫۰۰۰۲,۷
۱۰چوب اره شده۶٫۰۴۸٫۵۲۳٫۰۰۰۲,۳
  261818626000100

کشورهای امپریالیستی به صادرات کالاهایی با تکنولوژی پیش رفته می پردازند. رتبه بندی جهانی در صادرات این گونه کالاها نشان می دهد که  چین با ۶۵۴ میلیارد دلار فناوری پیشرفته دارای رتبه نخست است، و پس از چین آلمان،  کره جنوبی و آمریکا در رتبه دوم تا چهارم جای می گیرند. روسیه با فروش ده میلیارد دلاری خود در رتبه ۲۹ جای دارد. صادرات روسیه در الگوی یک دولت امپریالیستی جا نمی گیرد، بلکه به یک کشور “جهان سومی” می ماند. هنگامی که سخن از صادرات فن آوری پیش رفته می شود روسیه پس از کشورهایی مانند برزیل، اسراییل، تایلند ، فیلیپین و مکزیک در رتبه ۲۹ جای دارد.   

صادرات فناوری پیشرفته (US$) 
رتبهکشور (دلار امریکا) ارزشسال 
1China654,188,000,000.002017
2Germany209,610,000,000.002018
3South Korea192,790,000,000.002018
4United States156,366,000,000.002018
5Singapore155,447,000,000.002018
6France117,814,000,000.002018
7Japan111,020,000,000.002018
8Malaysia90,395,900,000.002018
9Netherlands85,790,940,000.002018
10United Kingdom76,533,150,000.002018
11Mexico76,287,660,000.002018
12Vietnam74,113,940,000.002017
13Thailand44,795,080,000.002018
14Belgium36,667,990,000.002018
15Ireland36,493,800,000.002018
16Czech Republic36,002,160,000.002018
17Philippines33,903,550,000.002018
18Italy33,820,880,000.002018
19Canada31,011,580,000.002018
20Switzerland30,136,240,000.002018
21Poland22,236,770,000.002018
22India20,273,090,000.002018
23Hungary18,033,480,000.002018
24Sweden17,415,730,000.002018
25Spain16,982,240,000.002018
26Austria16,687,500,000.002018
27Israel12,971,900,000.002018
28Brazil11,096,280,000.002018
29Russia10,183,010,000.002018
30Denmark9,569,070,000.002018
95Botswana39,449,220.002018
96New Caledonia38,232,170.002015
97Armenia36,253,120.002018
98Central African Republic35,462,280.002017
99Andorra33,913,480.002018
100Mauritius31,292,620.002018
Source: gfmag.com 

جای گاه روسیه در بانکداری بین المللی و سرمایه مالی

هنگامی که لنین از ویژگی های کشورهای امپریالیستی زمان خود سخن می گوید، بانک های بزرگ را برجسته ترین سازمان های سرمایه مالی می خواند.  یک دولت امپریالیستی می بایست در زمینه های بانکی از پیشروترین کشورها باشند. در میان ده بانک های بزرگ جهان حتا یک بانک روسی نیست. ۴ بانک از ۱۰ بانک برتر جهان چینی هستند. در میان ۱۰۰ بانک برتر جهان یک بانک روسی در رتبه ۶۰ام جای دارد.

رده بندی ۱۰ بانک برتر جهان در سال ۲۰۲۱ (تریلیون دلار امریکا)
 رتبهنامداراییکشور
۱Industrial & Commercial Bank of China$4.32 trillionChina
2China Construction Bank Corp.$3.65 trillionChina
3Agricultural Bank of China$3.57 trillionChina
4Bank of China$3.27 trillionChina
5Mitsubishi UFJ Financial Group$2.99 trillionJapan
6HSBC Holdings$2.71 trillionUnited Kingdom
7JPMorgan Chase & Co.$2.68 trillionUnited States
8Bank of America$2.43 trillionUnited States
9BNP Paribas SA$2.42 trillionFrance
10Crédit Agricole Group$2.25 trillionFrance
Source: MagnifyMoney
بزرگ ترین بانک های جهان سال ۲۰۲۰ (میلیارد دلار امریکا)
رتبههمه داراییکشور نام
۱۵,۵۰۰٫۷۴chinaIndustrial and Commercial Bank of China
24,400.00chinaChina Construction Bank
34,300.00chinaAgricultural Bank of China
44,200.00chinaBank of China
53,831.65usaJPMorgan Chase
63,175.21japanMitsubishi UFJ Financial Group
72,958.15ukHSBC
82,434.08usaBank of America
92,429.26franceBNP Paribas
102,256.72franceCrédit Agricole
111,984.62japanJapan Post Bank
121,954.78japanSMBC Group
131,951.16usaCitigroup Inc.
141,927.56usaWells Fargo
151,874.89japanMizuho Financial Group
161,702.61spainBanco Santander
171,522.05franceSociété Générale
181,510.14ukBarclays
191,501.59franceGroupe BPCE
201,467.31chinaPostal Savings Bank of China
60482.53russiaSberbank of Russia
98257.79swedenSwedbank
99256.43swissRaiffeisen Gruppe
100251.10spainBanco Sabadell
Source: MagnifyMoney

سرمایه انباشته شده، ناتوان از پیدا کردن زمینه های سرمایه گذاری نوین در کشور خود، سرمایه گذاران مالی صنعتی خود را ناگزیر به گستردن کنش های اقتصادی خود در برون از مرزها می کند. به گونه ای فزاینده ای، سرمایه برای سرمایه گذاری به سوی کشورهایی که پیش رفت  سرمایه داری در آن کندتر هست و از فرهنگ سندیکایی نیرومندی نیز برخوردار نیستند سرازیر می شود. در این کشورهای پیرامونی نظام امپریالیستی می تواند مواد اولیه با بهای ارزان، نیروی کار فراوان با دست مزد کم و خریدار برای کالاهای تولید شده سیستم پیدا کنند.  

جدول زیر رتبه بندی  ۱۰۰  شرکت برتر چند ملیتی غیر مالی کشورهای در حال توسعه را نشان می دهد که دارایی های خود را در دیگر کشورها سرمایه گذاری می کنند.  همان گونه که می بینید شرکت های روسی در رتبه ۳۸ ،۴۵،۷۸  جای دارند. 

صد شرکت بزرگ غیرمالی چندملیتی جهان از کشورهای در حال توسعه در سال ۲۰۱۸  
رتبه نام شرکتکشور صنعت
۱CK Hutchison Holdings LimitedHong Kong, China Retail Trade
2China National Petroleum Corp (CNPC)China Mining, quarrying and petroleum
3Hon Hai Precision IndustriesTaiwan Province of China Electronic components
4Sinopec – China Petrochemical CorporationChina Petroleum Refining and Related Industries
5Samsung Electronics Co., Ltd.Korea, Republic of Communications equipment
6China COSCO Shipping Corp LtdChina Transport and storage
7Tencent Holdings LimitedChina Computer and Data Processing
8China National Offshore Oil Corp (CNOOC)China Mining, quarrying and petroleum
9Sinochem GroupChina Chemicals and Allied Products
10China National Chemical Corporation (ChemChina)China Chemicals and Allied Products
11Huawei Technologies Co, LtdChina Communications equipment
12Petronas – Petroliam Nasional BhdMalaysia Mining, quarrying and petroleum
13Trafigura Group Pte LtdSingapore Wholesale Metals and Minerals
14Saudi AramcoSaudi Arabia Mining, quarrying and petroleum
15State Grid Corporation of ChinaChina Electricity, gas and water
16Formosa Plastics GroupTaiwan Province of China Chemicals and Allied Products
17Legend Holdings CorporationChina Computer Equipment
18América Móvil SAB de CVMexico Telecommunications
19Tata Motors LtdIndia Motor Vehicles
20China Communications Construction Company LtdChina Construction
38Lukoil OAORussian Federation Petroleum Refining and Related Industries
45Gazprom JSCRussian Federation Mining, quarrying and petroleum
78RosneftRussian Federation Mining, quarrying and petroleum
100Empresas COPEC SAChile Wholesale Petroleum and Fuels
Source: World Investment Report 2020, UNCTAD

یکی از ویژگی های  امپریالیسم  صادرات سرمایه است. روسیه صادرات سرمایه دارد، ولی این کار برای وام دادن و دست یابی سود بیش تر نیست بلکه برای گریز از مالیات است که پول را به پناهگاه های مالیاتی مانند قبرس و جزایر ویرجین بریتانیا صادر می کند.   در زمانی کم تر از پنج سال  ۵۵۰ میلیارد دلار از روسیه به برون از مرزها فرستاده شد.

جای گاه نظامی روسیه و نقش آن در بخش کردن سرزمین ها

لنین در باره ی بخش سرزمین های جهان در میان بزرگترین نیروهای امپریالیستی سخن می گوید. برای انجام این کار امپریالیسم هم راه با فشار اقتصادی به نروی جنگی نیاز دارد. نیروهای بزرگ امپریالیستی صنعت جنگ افروزی پیش رفته و بزرگی دارند.

روسیه در زمینه تولید جنگ افزارها اگر چه نه به اندازه امریکا توانایی شایسته ای دارد. به ویژه زرادخانه هسته ای روسیه آن را در برابر فشار امپریالیست ها نیرومندتر کرده است. با این همه همان گونه که در زیر می‌بینیم امریکا و فرانسه در فروش تکه های گوناگون جنگ افزارها بسیار جلوتر از روسیه هستند.

UKUKUSUSFranceFranceRussiaRussia  
20202021202020212020202120202021  
8817860477632150823391755864هواپیما 
  165110202066190سیستم های پدافند هوایی 
98731100711414587432خودروهای زرهی 
321034203216  توپخانه 
688525823322350826892موتورها 
1069716301124373446397346موشک ها 
  81855 4216جنگ افزار دریایی 
170110  50  5دیگر چیزها 
921313314508913 حسگرها 
75 489109980  کشتی ها 
  556  601 9.233    10.613    2.484   3.954  3.6862.744  
Source: SIPRI Arms Industry Database, retrieved December 2021

به گزارش سیپری، در میان پانزده تولیدکننده برتر  جنگ افزار در جهان در سال ۲۰۲۰ حتا یک تولید کننده روسی نیست. در میان صد تولیدکننده برتر  شرکت های روسیه در رتبه ۱۷ ،۲۱ ،۳۳ ،۳۸ ،۴۴، ۵۸، ۷۱ ،۸۱، ۸۶، جای دارند. کم تر از ۲,۵ درصد فروش جنگ افزار از سوی صد شرکت بزرگ جهان از سوی شرکت های روسی انجام می شود.

The SIPRI صد شرکت برتر تولید جنگ افزارها و خدمات نظامی در جهان, ۲۰۲۰ (میلیون دلار امریکا)
رتبه
(۲۰۲۰)
شرکتکشورفروش جنگ افزار
(۲۰۲۰)
همه ی فروش
(۲۰۲۰)
۱Lockheed Martin Corp.United States       58.210        65.398
2Raytheon TechnologiesUnited States       36.780        56.587
3BoeingUnited States       32.130        58.158
4Northrop Grumman Corp.United States       30.420        36.799
5General Dynamics Corp.United States       25.840        37.925
6BAE SystemsUnited Kingdom       24.020        24.714
7NORINCOChina       17.930        70.997
8AVICChina       16.980        67.923
9CETCChina       14.610        34.302
10L3Harris TechnologiesUnited States       14.190        18.194
11AirbusTrans-European       11.990        56.893
SBAE Systems Inc. (BAE Systems  UK)United States       11.900        11.900
12CASICChina       11.870        37.686
13LeonardoItaly       11.160        15.286
14ThalesFrance         9.050        19.365
15Huntington Ingalls IndustriesUnited States         8.240          9.361
16LeidosUnited States         7.340        12.297
17Almaz-AnteyRussia         6.040          6.571
21United Aircraft Corp.Russia         4.880          5.973
33United Shipbuilding Corp.Russia         3.700          4.682
38Tactical Missiles Corp.Russia         3.250          3.319
44United Engine Corp.Russia         2.830          3.883
58KRETRussia         1.940          2.177
71Russian ElectronicsRussia         1.400          1.489
81Russian HelicoptersRussia         1.210          2.023
86UralVagonZavodRussia         1.110          1.921
95MeggittUnited Kingdom            980          2.159
SHanwha Systems (Hanwha Aerospace  South Korea)South Korea            980          1.393
96ViaSatUnited States            960          2.256
97Mitsubishi Electric Corp.Japan            920        39.261
98CAECanada            910          2.224
99Mercury SystemsUnited States            910             924
100Kongsberg GruppenNorway            900          2.719
Source: SIPRI Arms Industry Database, Dec. 2021.  

روسیه سومین کشور بزرگ صادرکننده جهان است، ولی امریکا بیش از سه برابر روسیه در سال ۲۰۲۱ جنگ افزار فروخته است.

بیست کشور بزرگ صادرکنندگان جنگ افزارها در سال ۲۰۲۱ (میلیون دلار امریکا)
رتبه کشور فروش
۱United States10613
2France3954
3Russia2744
4Italy1717
5China1085
6Germany914
7Spain612
8Israel606
9United Kingdom601
10South Korea566
11Turkey380
12Sweden332
13Netherlands299
14Australia173
15Switzerland147
16Canada119
17Belarus98
18Brazil88
19Ukraine86
20South Africa83
Source: SIPRI Arms Transfers Database

روسیه دارای ۱۵ پایگاه نظامی در ۹ کشور است که تنها دو تای آن در بیرون از اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ، در ویتنام و سوریه هستند. آمریکا بیش از ۸۰۰ پایگاه خارجی دارد. روسیه با فراخوان  کشورهای یوگسلاوی و سوریه به آن جا رفته است و به دلیل گسترش ناتو، در  گرجستان و  اوکراین نیروهای نظامی دارد. هیچ یک از این نیروهای نظامی به شیوه ی امپریالیستی به انگیزه ی دزدیدن از سرچشمه های طبیعی و دارایی این کشورها نیست و ناسازگار با کارکرد امپریالیسم آمریکا، بریتانیا و فرانسه، در هیچ یک از این کشورها روسیه به دنبال سرنگونی یک دولت نبوده است.

بر پایه گزارش SIPRI بودجه نظامی آمریکا در سال ۲۰۲۱ ۷۷۸ میلیارد دلار بوده است، ولی بودجه نظامی روسیه کم تر از یک دهم بودجه امریکا در همان سال بوده است. 

بیست کشور با بزرگ ترین بودجه نظامی در سال ۲۰۲۱ (میلیارد دلار امریکا)
رتبهکشوربودجه  درصد
 جهان۱,۹۸۱۱۰۰%
۱United States778.039%
2China[a]252.013%
3India74.43.7%
4Russia61.73.1%
5United Kingdom59.23.0%
6Saudi Arabia[a][b]57.52.9%
7Germany52.82.7%
8France52.72.7%
9Japan49.12.5%
10South Korea45.72.3%
11Italy28.91.5%
12Australia27.51.4%
13Israel21.71.1%
14Canada20.81.1%
15Brazil19.71.0%
16Turkey17.70.9%
17Spain17.40.9%
18Iran15.80.8%
19Poland130.7%
20Netherlands12.60.6%
Source: SIPRI Arms Transfers Database

 پایان سخن

همان گونه که بررسی کرده ایم روسیه نقش برجسته ای در فرمان روایی انحصارات و سرمایه مالی و صادرات سرمایه ندارد. نیروی نظامی که از دوران اتحاد جماهیر شوروی به جای مانده است، به روسیه نقش به تری در این زمینه در هم سنجی با زمینه های دیگر می دهد.

همین نیروی نظامی می تواند روسیه را با همکاری چین در برابر امپریالیستهای اروپای غربی، امریکا و ژاپن نیرومند کند و جهان را به سوی چند قطبی شدن بکشاند

سرمایه انحصاری، همه کشورهای سرمایه داری را به دنبال برتری در رقابت برای دست یابی به سرچشمه های طبیعی، بازارها و نیروی کار وا می دارد.

روسیه “پنج ویژگی” شناخته شده دوران امپریالیستی را ندارد. شگفت انگیز خواهد بود اگر کسی بگوید که نظام فرمان روا بر روسیه، به معنای لنینی، «بالاترین مرحله سرمایه داری» است – که سرمایه داری پیشرفته و امپریالیسم است. هنگام بررسی فراسنج های اقتصادی در می یابیم که روسیه به یک کشور نیمه پیرامونی سرمایه داری می ماند. روسیه هرگز امپریالیستی نبوده است، نه در زمان شوروی (که “چپ” های نادان آن را سوسیال امپریالیسم می خواندند) و نه هم اکنون. یک دلیل آن که امین بارها گفته است این است که روسیه با همه ی توانایی های نظامی خود، هرگز از سرمایه دیگر کشورها ندزدیده است؛ بلکه امین می گوید که شوروی برای نگه داشتن کشورهای دوست های خود نه تنها سودی نداشته است بلکه هزینه پرداخت. .    

تنها یک آن به این بیاندیشید که دوستان نادان “چپ” در دوران شکوفایی اردوگاه سوسیالیسم چه ضربه بزرگی به گردان اندیشه پیش رو جهان زده اند. اگر همه ی مایوییست ها، تروتسکیست ها، آنارشیست ها و  گونه های دیگر “چپ”  ها با همه ی خرده گیری های خود از اردوگاه سوسیالیسم از آن در برابر امپریالیسم پشتیبانی می کردند، ما نیروی بزرگ جهانی می داشتیم که نمی توانست به این آسانی از هم بپاشد و راه را برای دزدی امپریالیسم باز بگذارد.    

4 Comments

  1. Mohsen

    درود بر سیامک دلاور اول از همه آیا منابع قابل اطمینان است دوم روسیه با تکنولوژی پیش رفته نظامی و فضایی قادر به تولید همه چیز است تنها مانع اولیگارش ها هستند که منفعت شان درخام فروشی است که آن هم به لطف طنز تاریخ وحماقت امپریالیسم غرب در حال برداشته شدن است جنگ اکراین هر چه بدی داشته باشد یک خوبی دارد که اولیگارش های شرق و غرب را کم توان می‌کند پایدار باشی بدرود

  2. سیامک

    رفیق گرامی محسن جان.

    آری، آمار بر گرفته از سرچشمه های گوناگون درست است. حزب کمونیست روسیه هم سخن از صنعت زدایی کشور از سوی بورژوازی تجاری روسیه می گوید که در زمان اندکی توانست دومین کشور بزرگ صنعتی جهان، یعنی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را به یک کشور نیمه پیرامونی دگرگون کند. خوش بختانه، به دلیل های بسیاری (که مایه پشیمانی بزرگ امپریالیسم است) بازمانده های صنعت نظامی و فضایی اتحاد جماهیر شوروی کم و بیش دست نخورده ماند هر چند که در رشته فضایی پیش رفتی نکرد.
    حق با شماست رفیق جان. حزب کمونیست روسیه هم بر این باور است که اگر دستگاه فرماندهی به دست نیروهای پیش رو مردمی بیفتد، همین روسیه کنونی در زمان اندکی به شکوفایی بزرگ گذشته دست خواهد یافت.

    پیروز باشید رفیق جان

    1. aby

      در تایید سخنان رفقای گرامی محسن وسیامک باید بگویم ترس آمریکا و ناتو از روسیه وجود حزب لنین واحتمال قدرت گیری مجدد آن به واسطه استقبال مردم وخصوصن نسل جوان است. یادم می‌آد در زمان فروپاشی اتحاد شوروی خانم مارگارت تاچر تاکید داشت که همه چی تمام نشده کمونیست ها آتش زیر خاکسترند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.