احسان طبری
کمونیسم نه از اصول بلکه از واقعیات منشاء می گیرد، کمونیسم آئین نیست، جنبش است.
آنها [مارکس و انگلس] گفته اند که برای رسیدن به این مرحله که کمونیسم نام دارد باید از فاز سوسیالیسم عبورکرد ولی آنها نگفته اند که در این فازها از چه مراحل مشخصی و چگونه باید گذشت. آنها غیب نمی دانستند و دعوی چنین معجزاتی را نیز نداشتند.
این صحیح است که تاریخ تکامل اندیشه و سازمانی انقلابی و تحقق هدف های سوسیالیستی به مراتب در عمل مشخص تاریخی دشوارتر و پر پیچ و خم تر از آن از آب درآمد که حتی شاید به نظر کلاسیک های مارکسیسم می رسیده ولی اگر آنها در واقع قادر بودند که همهٔ این پیچ وخم ها را ببینند در آن صورت از زمرهٔ انبیاء می بودند.
لنین پرداختن به این نوع آینده نگری های بی پشتوانه را ناروا می دانست و همیشه کمونیست ها را از آن بر حذر می داشت و متوجه حل وظایف مشخص می ساخت.
دیدگاهتان را بنویسید