پرسش:
از غلوها که بگذریم، نظر واقعی رفیق خاوری نسبت به نقش و ساختار حزب چه بود؟
پاسخ:
رفیق ملکی بارها به رفیق فرهاد گفته بود که رفیق خاوری هیچ شوری برای ساختن یک حزب کمونیستی ندارد، بلکه بیشتر دوست دارد که حزب تودهی ایران یک حزب فراگیر و تودهای شود؛ چیزی مانند حزب «چپ».
پرسش:
رفیق خاوری چرا و چگونه نظر رفیق صفری دربارهی سوسیالدموکرات کردن حزب را قبول کرد؟
پاسخ:
رفیق خاوری دیدگاه رفیق صفری دربارهی سوسیالدموکرات کردن حزب را پذیرفته بود. او به رفیق فرهاد گفته بود که خود هنوز مارکسیست-لنینیست است، ولی زمان دگرگون شده و سخن رفیق صفری در اینباره (سوسیالدموکراتسازی حزب) درست است. خوشبختانه، این برنامه به دلیل هوشیاری برخی از شرکتکنندگان کنگرهی سوم، مانند رفیق اردشیر، نتوانست پیاده شود.
پرسش:
گویا این نظر زیر تأثیر فروپاشی اردوگاه سوسیالیسم شکل گرفته بود. رفیق خاوری پس از فروپاشی اردوگاه سوسیالیسم چه تغییرات دیگری در مورد نظرات حزبی خود داد؟
پاسخ:
رفیق خاوری دیگر به یک تشکیلات همدست، همگام و سازمانیافته باور نداشت و خواهان آن بود که حزب تودهی ایران، مانند هر حزب اروپایی، دارای بخشهای مستقل در هر کشوری باشد. پس از فروپاشی اردوگاه سوسیالیسم، او مانند خیلی از حزبیها سردرگم بود که حتا پیشنهاد برگشت حزب به ایران را به رفیق فرهاد داده بود. این رفیق در نامهای به رفیق فرهاد از دو برنامه گوناگون برای آینده حزب نوشت: یکی برگشت به ایران و دیگری بخشهای مستقل حزبی در هر کشور اروپایی. خواهشمندم که رفیق بایگانی آن نامه را پیدا کند و آن بخش را در اینجا چاپ کند.
فراموش نشود، از سکوی امروز نگاه کردن به این سخنان شگفتانگیز است، ولی باید به یاد داشت که پس از یورش ددمنشانهی جمهوری اسلامی به حزب، فروپاشی اردوگاه سوسیالیسم بدون تردید ضربهی بزرگی به چارچوب ایدئولوژیک و ساختار حزب زده بود.
دیدگاهتان را بنویسید