🌍
منابع جهان در حال اتمام است و برای همین دعوای کشورهای امپریالیستی با بورژوازی کشورهای پیرامونی شدیدتر شده است. غارت از مردم بومی دیگر به آن اندازه نیست که بورژوازی کشورهای پیرامونی بتوانند مانند گذشته بخش بزرگی از آن را به کشورهای امپریالیستی بدهد.
در سراسر جهان، نظمی که پس از جنگ سرد با وعده برتری غرب شکل گرفت، دیگر حقیقتی تغییرناپذیر تلقی نمیشود. در این خلأ، بسیاری از دولتها بهدنبال تعریفی تازه از «نظم»؛ نظمی مبتنی بر توازن میان چند مرکز قدرت، نه دستور از یک مرکز واحد هستند.
⚖️ توافق ریاض–اسلامآباد و منطق شراکتهای لایهای
امضای توافق دفاعی راهبردی میان عربستان و پاکستان در سپتامبر ۲۰۲۵ نشانهای از همین تغییر بود. این توافق صرفاً تضمین جنگی نیست؛ هشداری استراتژیک است مبنی بر اینکه بازیگران منطقه در حال ساخت گزینههای مستقلاند، بهویژه پس از رخدادهایی مانند حمله اسرائیل به دوحه که فرض «چتر خودکار امنیتی» را زیر سؤال برد.
🧲 دو آرایش امنیتی در حال شکلگیری
در یکسو، همگرایی عربستان، ترکیه، مصر و پاکستان؛ چارچوبی مبتنی بر حاکمیت و بازدارندگی بومی دیده میشود. در سوی دیگر، همافزایی اسرائیل و امارات با اتکا به فناوری و همکاری دفاعی پیشرفته؛ شبکهای که با پیوندهایی همچون آذربایجان تقویت میشود در حال تعمیق است.
🚢 گسترش رقابت از خلیج تا شاخ آفریقا
تحولات تنها به خلیج محدود نیست. از دریای سرخ تا شاخ آفریقا، خطوط گسل تازهای شکل گرفتهاند. بنادر، کریدورهای انرژی، کابلهای زیردریایی و مسیرهای پهپادی امنیت را به سامانهای بههمپیوسته بدل کردهاند.
🔮 فرصت در دل تلاطم
شکلگیری بلوکهای رقیب خطر «معمای امنیتی» را افزایش میدهد، اما در دل همین رقابت، فرصتی برای ساخت معماری امنیتی بومی نیز نهفته است. خاورمیانه میتواند از میدان رقابت قدرتها به یکی از طراحان نظم چندقطبی نوین؛ با خودمختاری بیشتر و قدرت چانهزنی بالاتر بدل شود.
دیدگاهتان را بنویسید