CPEC
رقابت چین و آمریکا به محور اصلی ژئوپولیتیک جهانی؛ جایی که میدان اصلی رویارویی، منطقه هندو-پاسیفیک است بدل شده است. واشنگتن با تکیه بر آموزههای دریایی مَهان و اسپایکمن، سالهاست استراتژی کنترل دریاها و سواحل اوراسیا را دنبال میکند تا هیچ قدرت قارهای نتواند مسیر تجارت آمریکا را تهدید کند.
برای پکن، این مسأله حیاتی است. کشوری با جمعیت ۱.۴ میلیارد نفر به جریان باثبات انرژی و تجارت وابسته است و میداند که آسیبپذیری اصلیاش در همین وابستگی به مسیرهای دریایی نهفته است. تنگه مالاکا ؛ جایی که سالانه نزدیک به یکچهارم تجارت جهانی و بیش از ۷۰٪ نفت وارداتی چین از آن عبور میکند بارزترین نقطه ضعف چین به شمار میرود. هرگونه انسداد یا فشار آمریکا میتواند شریان حیاتی اقتصاد چین را قطع کند.
پاسخ پکن روشن است: تنوعبخشی مسیرها و کاهش وابستگی. طرح «یک کمربند، یک جاده» از ۲۰۱۳ تا امروز به شبکهای از بیش از ۱۵۰ کشور گسترش یافته است. تنها در نیمه نخست ۲۰۲۵ قراردادها و سرمایهگذاریهای چین به ۱۲۴ میلیارد دلار رسید؛ بخش عمده آن در زیرساختهایی چون بندرها، خطوط لوله و جادهها.
جنوب آسیا در این استراتژی جایگاهی محوری دارد. کریدور اقتصادی چین–پاکستان (CPEC) بندر گوادر را به استان سینکیانگ متصل میکند و نخستین راه زمینی جدی برای دور زدن مالاکا به حساب میآید. همزمان، سرمایهگذاری در افغانستان به خاطر منابع عظیم لیتیوم، در بنگلادش برای توسعه بنادر و در میانمار با احداث خطوط لوله نفت و گاز دنبال میشود. هرچند ناامنی در پاکستان، بیثباتی سیاسی در افغانستان و هزینههای هنگفت پروژههایی مثل کانال کرا، همگی چالشهای جدی هستند.
آمریکا همچنان دست بالا را در دریاها دارد و ناوگانش بر تنگهها سایه افکنده است، اما چین گام به گام در خشکی پیشروی میکند. این نبرد تازه آغاز شده و جنوب آسیا اکنون به خط مقدم رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شده است.
دیدگاهتان را بنویسید