💸
مقالهٔ «اقتصادنیوز» نشان می‌دهد مهار نقدینگی به‌دلیل ناترازی برخی بانک‌ها دشوار شده است. بانکی که منابعش از تعهداتش کمتر است یا دارایی‌هایش نقدشونده نیست، از بانک مرکزی اضافه‌برداشت می‌کند. این کار پایهٔ پولی را بالا می‌برد و از طریق خلق اعتبار، نقدینگی را افزایش می‌دهد. راه‌حل پیشنهادی مقاله فنی و پولی است: اصلاح ترازنامهٔ بانک‌های ناتراز، کنترل اضافه‌برداشت، بهبود کیفیت دارایی‌ها، نظارت دقیق‌تر و انضباط پولی و مالی.
🔍 مقاله سازوکار فنی خلق پول را درست توصیف می‌کند، بی‌آنکه درمانش درست باشد. آنچه مقاله «بیماری بانک‌ها» می‌بیند، در واقع نشانهٔ یک بیماری عمیق‌تر است: ساختار اقتصاد رانتی که ناترازی را بازتولید می‌کند. اضافه‌برداشت بانک‌ها نتیجه است، نه علت.
مقاله به این پرسش نمی‌پردازد که چرا بانک‌ها، در حالی که بخش بزرگی از دارایی‌های آن‌ها در املاک، بنگاه‌داری و مطالبات معوق قفل شده است، اساساً ناتراز می‌شوند؟
🏛️ ریشه در منطق رانتی اقتصاد است. وقتی وام صرف زمین، ارز، طلا و احتکار می‌شود، بازپرداخت آن به تورم و رشد قیمت دارایی‌ها وابسته است، نه به سود تولید. با تورم حدود ۵۰ درصد و نرخ وامی پایین‌تر از آن، نگهداری دارایی از تولید سودآورتر است. وام ارزان نیز به نزدیکان می‌رسد و هزینه‌اش با تورم بر همه تحمیل می‌شود.
💸 دولت رانتی خود منشأ خلق پول است. بودجهٔ وابسته به نفت و کسری مزمن آن، از طریق نظام بانکی و بانک مرکزی جبران می‌شود. این ساختار، تورم را همچون مالیاتی پنهان عمل می‌کند که ثروت را از دارندگان درآمد ثابت به دارندگان دارایی و اعتبار ارزان منتقل می‌کند.
⚖️ راه‌حل پولی کافی نیست، زیرا سوداگری هنوز از تولید سودآورتر است. تا وقتی کسری بودجه با پول تأمین می‌شود، کنترل نقدینگی به بانک‌ها محدود نمی‌ماند. مقاله هم مهار نقدینگی می‌خواهد و هم تسهیلات تولید، اما بدون دگرگونی انگیزه‌ها نمی‌توان اعتبار را از سوداگری به تولید هدایت کرد.
دیدگاهتان را بنویسید